خارجہ تعلقات

Asad Bhullar

تحریر:

اسداللہ بھلر

 

پاک پولینڈ دفاعی تے تجارتی تعلقات وچ اہم پیش رفت دونویں ملکاں دا تجارت تے دفاع وچ رابطے ودھان اتے اتفاق۔ وکھرے معاہدیاں اتے وزراء دفاع تے پولینڈ وچ سفیر پاکستان دے دستخط پولینڈ پاکستان دے نال دو طرفہ تعلقات تے تجارت ودھان دا خواہاں موجودہ ملکی حالات دے تناظر وچ یہ ایہ معاہدے کارگر ثابت ہون گے؟؟؟
ویسٹرن یورپ دا گیٹ وے پولینڈ یورپ تے روس دی سرحداں دے ملاپ وچ ایسٹرن یورپ دا اہم ملک اے جہڑا سیاسی تے تجارتی اعتبار نال یورپی یونین تے دنیا دی تجارتی منڈیاں وچ نہایت اہمیت دا حامل ملک اے۔ پچھلے کجھ ورھیاں توں پولینڈ ملٹی نیشنل انویسٹراں دے نال چھوٹے انویسٹراں لئی نہایت موزوں مارکیٹ ثابت ہو رہیا اے۔ ٹیکنالوجی تے ایکسپورٹ سیکٹرز وچ فوڈ‘ ڈیری‘ ایگری کلچر پروڈکٹ دی ایکسپورٹ وچ دنیا بھر وچ اپنی پہچان رکھدا اے۔ یورپی یونین دے علاوہ امریکہ‘ سعودی عرب‘ مصر‘ الجزائر‘ اسرائیل نوں بھاری تعداد وچ مختلف پروڈکٹ ایکسپورٹ کر رہیا اے۔
پولینڈ نے پچھلے کجھ ورھیاں وچ ایشین ملکاں دے نال ترجیحی بنیاداں اتے تجارتی تے سفارتی تعلقات قائم کرن تے کم کیتا اے تے ساڈے ہمسایہ ملک‘ چائنہ‘ انڈیا‘ بنگلہ دیش تے ملائشیا توں مختلف سیکٹرز وچ امپورٹ تے ایکسپورٹ لئی موزوں سہولتاں فراہم کردے دو طرفہ تجارت نوں فروغ دتا اے۔
پچھلے کجھ ورھیاں توں پولینڈ دی ایشین ملکاں توں درامدات وچ 34%وادھا ہویا اے تے پولینڈ دی کمپنیاں ایشین ملکاں دی مارکیٹ وچ دلچسپی لے رہی نیں۔
پاکستان تے پولینڈ وچکار اک عرصہ توں سفارتی تعلقات ہون دے باوجود تجارتی تے بین الاقوامی رابطے ہمیشہ سرسری تے جزوی وکھائی دتے۔
پاکستان وچ جمہوریت دے اسٹیبلش نہ ہون تے دہشت گردی جئی دوجی وجوہات پاروں پاک پولینڈ تجارتی تے بین الاقوامی رابطے کوئی خاطر خواہ کامیابی حاصل نہیں کر پائے۔ 2007ء وچ صدر پرویز مشرف دے دورہ پولینڈ سنے چیئرمین سینیٹ تے وزراء خارجہ دے دورے تے ایس دوران ہون والے رابطے وی محض رسمی وکھا دتے۔
2009ء وچ پاکستان وچ پولش انجینئر دا اغوا تے مگروں قتل وی پاک پولینڈ رابطے تے تعلقات وچ کشیدگی دے نال غیر یقینی دی کیفیت دا موجب بنیا رہیا۔ پاکستان وچ قاتلاں دی ویلے تے گرفتاری نہ ہون تے مگروں عدالت وچ اپنے شہری دے فئیر ٹرائل لئی وی پولینڈ نوں پاکستنا اتے کئی واری دبائو پانا پیا۔ ایس دوران ملک وچ جاری دہشت گردی تے انٹنریشنل میڈیا اتے چلن والی رپورٹاں توں پوش شہریاں تے بزنس میناں اتے خوف دی فضا برقرار رہی۔ پولینڈ دی وزارت داخلہ تے خارجہ دی ویب سائٹاں اتے پاکستان خطرناک ملکاں دی فہرست وچ شامل سی تے حکومت ولوں اپنے شہریاں نوں پاکستان دے سفر لئی خصوصی انسٹرکشنز سن۔ پولینڈ جیا ملک جتھے ڈیمو کریسی اسٹیبلس اے تے اوہدے شہریاں دے پاکستان بارے وچ محدود معلومات تے رابطے ہون دی بنا اتے اوہناں نوں ہمیشہ پاکستان دی ڈیمو کریسی تے پرامن ملک ہون اتے شکوک و شبہات رہے۔
لیکن پاکستان وچ حالیہ جمہوری حکومت دے دور وچ پاک پولینڈ خارجہ تعلقات تے تجارتی رابطے وچ خاطر خواہ تبدیلی ویکھن نوں ملی۔ مختلف سطح اتے سفارتی تے تجارتی رابطے اتے کم ہوندا وکھائی دتا۔
2013ء وچ پاکستان تے پولینڈ وچکار قیدیاں دے تبادلہ اتے ہون والا معاہدہ تے 2014ء وچ وفاقی وزیر تجارت خرم دستگیر دے دورہ پولینڈ وچ مختلف معاہدیاں اتے دستخط تے وزیر تجارت پاکستان دی یورپی بزنس کانفرنس وچ پاکستان اتے دتی جان والی Presentation نے نہایت اہم رول ادا کیتا۔ ایسے دوران دونویں ملکاں نے اپنے خارجہ تعلقات تے تجارتی رابطے ودھان تے اوہناں وچ بہتری لیان اتے انحصار کیتا تے 2014ء وچ پاکستان توں پولینڈ دی امپورٹ شرح وچ پچھلے ورھیاں دے مقابلہ وچ 49%‘ 2015ء وچ 76% وادھے دے نال اگلے ورھیاں وچ بتدریج ودھدی وکھائی دتی۔ ایسے عرصہ وچ دفاعی رابطیاں وچ وی اہم پیش رفت ہوئی تے حکومت پاکستان نے وارسا ایمبیسی وچ ڈیفنس آماشی دا باقاعدہ سیکشن کھول دتا۔ حال ہی وچ توانائی دے شعبہ وچ ریسرچ کرن والی بین الاقوامی پولش کمپنی PGNGنے پاکستان وچ گیس دی تلاش تے ترقی دے میدان وچ پاکستان دی سب توں وڈی کمپنی MPCC دے نال معاہدہ کیتا اے۔ ایہ پوش کمپنی پاکستان بھر وچ گیس دی پیداوار وچ وادھا کرن دا ارادہ رکھدی اے!۔
پچھلے مہینے وزیر دفاع پولینڈ دی دعوت تے وزیر دفاع خرم دستگیر نے پولینڈ دے دورہ وچ پاکستان تے پولینڈ وچکار فوجی تعلیم دے شعبیاں وچ دونویں ملکاں دے تعاون نوں یقینی بنان دے نال دفاع تے دفاعی صنعت دے میدان وچ دو طرفہ باہمی تعاون دے فریم ورک معاہدہ اتے دستخط کیتے تے دونویں ملکاں نے اک دوجے دے نال قریبی رابطے قائم کرن دا عزم کیتا تے وزیر دفاع پولینڈ ملدپوش بواشک نے بڑی چھیتی پاکستان دے دورہ دا عندیہ دتا۔ وزیر دفاع خرم دستگیر دا ایہ دورہ پولینڈ ایس واری نہایت اہمیت دا حامل رہیا۔ بطور وزیر تجارت تے وزیر دفاع اوہناں دا ایہ دوجا دورہ پولینڈ سی جہدے وچ اوہناں نے اپنے وفد دے نال پولینڈ دے شہر کیلس وچ لگن والی بین الاقوامی دفاعی نمائش وچ وی رلت کیتی۔ ایس واری پاکستان دے وزیر دفاع نوں ملن والے گارڈ آف آنر تے پروٹوکول توں لگ رہیا سی کہ پولینڈ تے پاکستان دے تعلقات بہتری ول ودھ رہے نیں تے پولینڈ وچ پاکستانی سفارتخانہ دی ٹیم وچ سفیر پاکستان شفقت علی خان تے ڈیفنس آماشی بریگیڈیئر آصف عدنان نے اپنے وزٹ نوں چنگے طریقہ نال آرگنائز کیتا سی۔ گو کہ وزیر دفاع پاکستان دا دورہ پولینڈ پولش میڈیا وچ کوئی خاطر خواہ تھاں حاصل نہیں کر پایا۔ بہرحال پولینڈحکومت نے ایس واری پاکستانی وزیر نوں جہڑی عزت نال نوازیا اوس توں لگ رہیا سی پولینڈ نے پاکستان دی جمہوری حکومت اتے اعتماد حاصل کیتا اے۔
پچھلے دناں پاکستان تے پولینڈ نے مفاہمت دی اک ہور یادداشت دے معاہدہ اتے دستخط کیتے نیں جہدے تحت دونویں ملک مالیاتی امور وچ اک دوجے دے نال تعاون کرن گے۔ ایہ مفاہمت سٹیٹ بنک آف پاکستان تے پولش فنانشل سپر ویژن اتھارٹی وچکار طے پائی اے۔ اسٹیٹ بنک ولوں پولینڈ وچ پاکستان دے سفیر شفقت علی خان نے تے پولینڈ ولوں پی ایف ایس اے دے چیئرمین مارک چارنووسکی نے دستخط کیتے۔ ایس معاہدے توں فنانشل مارکیٹ وچ نویں رجحانات نوں سمجھن وچ وی مدد ملے گی۔
سوال ایہ اے کہ حالیہ جمہوری حکومت دی مدت پوری ہون مگروں ملک وں نگران سیٹ اپ تے موجودہ ملکی حالات تے سیاسی ردوبدل دے تناظر وچ آن والے الیکشن مگروں بنن والا نواں سیاسی ڈھانچہ ایہ معاہدے جاری رکھ سکے گا تے کیہ ایہ معاہدے کارگر ثابت ہو سکن گے؟؟؟
پاکستان تے پولینڈ دے دو طرفہ تعلقات تے معاہدیاں دا انحصار غالباًہن پاکستان وچ جاری الیکشن دے نتائج تے نویں بنن والی جمہوری حکومت دی پالیسیاں دے مطابق ہووے گا تے شاید وزیر دفاع پولینڈ ماریوش بواشچک پاکستان دا دورہ وی الیکشن مگروں بنن والی حکومت نوں ویکھ کے کرن گے۔ بہرحال آن والی جمہوری حکومت نے پاکستان تے پولینڈ وچکار تجارتی تے دفاعی رابطے ودھان لئی ترجیحی بنیاداں اتے ایہ کم جاری رکھیا تے ایہدے وچ کوئی شک نہیں کہ پاک پولینڈ تجارت تے چنگے رابطے وچ ایجوکیشن‘ ٹریڈ‘ٹیکسٹائل‘ ٹیکنالوجی‘ دفاع‘ توانائی تے ٹورزم سیکٹرز وچ اچھے خاصے نتائج حاصل کیتے جا سکدے نیں۔
پولش کمپنیاں تے بزنس میناں دے پاکستان دے نال کم نہ کرن دی چار وڈی وجوہات نیں۔ سکیورٹی خدشات‘ ڈیمو کریسی دا اسٹیبلش نہ ہونا۔ معاہدیاں وچ فراڈ و مال دے ویلے تے ترسیل نہ ہون دے نال پاکستانی بزنس میناں تے کمپنیاں دے نال انٹرنیٹ رابطے تے معلومات وچ مشکلاں دا ہونا۔ ایہدے وچ کوئی شک نہیں کہ حالیہ جمہوری دور حکومت وچ پاکستان تے پولینڈ دے رابطے تے تجارتی تعلقات وچ وادھا ہویا اے تے دونویں ملکاں نے ترجیحی بنیاداں اتے کم کیتا اے۔پولینڈ پاکستان دے نال دو طرفہ تعلقات تے تجارت ودھان دا خواہاں اے۔ ایہدا اظہار پولینڈ دے وزیر دفاع حال ای وچ کر چکے آں تے پولش کمپنیاں پاکستان دی مارکیٹ وچ دلچسپی رکھدیاں نیں۔ پولینڈ دے نال حقیقی بنیاداں اتے تعلقات استوار کر کے پولش کمپنیاں تے بزنس میناں دے تحفظات نوں دور کر کے اوہناں نوں چنگی فضا مہیا کر کے مختلف سیکٹراں وچ خاطر خواہ نتائج حاصل کیتے جا سکدے نیں تے ایہ سارے معاہدے کارگر ثابت ہو سکدے نیں۔ ایہناں تعلقات تے معاہدیاں اتے عملدآمد غالباً ہن الیکشن مگروں قائم ہون والی نویں جمہوری حکومت دی خارجہ پالیسی تے کم کرن دی صلاحیتاں تے ترجیحات اتے ہووے گا!!! کہ اوہ ایہناں معاہدیاں نوں عملی جامہ پہنان وچ کیہ کردار ادا کردی اے۔
 

نئی تبصرہ شامل کریں

About text formats

متعلقہ خبریں

پنجاب تے بیرونی حملہ آور

لکھت:سیف علی اعوان

جنوری 24, 2019

پنجاب دااگلا وزیر اعلیٰ تے گنجے فرشتے ..... مدثر اقبال بٹ

پنجاب دااگلا وزیر اعلیٰ تے گنجے فرشتے

اگست 03, 2018

برلن‘ لہور تے ساڈی گلی

تحریر:

وجاہت مسعود
 

 

جولائی 30, 2018

ڈِکشنریاں دی ماں، پِلاک ڈکشنری

لکھت:ربیعہ رفیق
 

جنوری 24, 2019

’’کون لین آئے گا غریب دی دھیاں‘‘

تحریر:

صدام ساگر

جولائی 27, 2018