برلن‘ لہور تے ساڈی گلی

Wajahat Masood

تحریر:

وجاہت مسعود
 

 

پانسہ سٹیا جا چکیا اے۔صف بندی ہو چکی۔ ٹھیک دس ورھیاں پہلے 18اگست 2008ء دے فوراً مگروں جہڑی بساط وچھائی گئی سی اوہدے مہرے چال در چال اپنی تھاں بدلدے ہن اوتھے پہنچ چکے جتھے کوئی چاہوے وی تے بازی پلٹنا مشکل اے۔ 1984ء وچ یوسف کامران دی موت اتے جاوید شاہین نے اک نظم لکھی سی۔ آخری دو مصرعیاں وچ خنجررکھ دتا سی۔ میں جے دشت بلا ہی نوں الٹنا چاہواں‘ کہڑے روکے گا مینوں گھر جہڑا پلٹنا چاہواں؟ لمحہ موجود وچ دشت بلاہی نوں الٹن تے گھر نوں پلٹن دا امکان گھٹ رہ گیا اے۔آغا حشر دے مکالمے وچ سوال کیتا گیا رفیق کہڑے حال وچ اے؟ جواب آیا ’’شیر لوہے دے جال وچ اے‘‘ تے گویا طے ہو گیا کہ ہن اوہو ہووے گا جہڑا شیر چاہوے گا۔ مشکل پر ایہ ہے کہ ابر سیاہ وچ لپٹی ایس رات وچ جاننا اوکھا اے کہ شیر سلاخاں دے کہڑے پاسے اے۔ اگرچہ فیض نے سنگ و خشت دے قید ہون دی خبر دے کے اوہدا کجھ اشارہ ضرور دتا سی۔ عام انتخابات وچ ہن کجھ گھنٹے باقی نیں۔ کھرے کھوٹے دا سب احوال کھل جاوے گا ’’حلقیاں وچ‘‘ ایہدے وچ حلقہ زنجیر نوں شامل سمجھو۔
انج دا ای کوئی مرحلہ درپیش سی جدوں مرحوم علی افتخار جعفری نے لکھیا‘اولیں چال توں اگے نہیں سوچیا میں زیست شطرنج دی بازی سی سو ہار گیا۔ شاعر جدوں زیست دی بازی ہارن دا ملال بیان کردا اے تے ظرف کہہ کے مظروف مراد لیندا اے۔ قطرے وچ دجلہ ویکھدا اے تے چلو ایون فیلڈ دی جائیداد‘ ایفی ڈرین دی روداد تے انصاف دی بے داد نوں اک پاسے رکھ کے کجھ فضاء کجھ حسرت پرواز دیاں گلاں کریے۔
کرسٹوفر ایشروڈ ڈربی شائر دے مضافات وچ 1904وچ پیدا ہویا۔ عجب وارفتہ روح سی۔ گھر والیاں نوں دسے بغیر کیمبرج دا امتحان ادھورا چھڈ دتا۔ جنسی میلانات وی انحراف ول مائل سن۔ نظماں تے کہانیاں لکھدا سی۔ ڈبلیو ایچ آڈن نال دوستی سی۔ 1930ء وچ برلن چلا گیا۔ ایس خانماں خراب نے لبھیا اے گھر کتھے؟ پہلی عالمی جنگ دے شکست خوردہ جرمنی وچ حالات دگرگوں سن۔ یورپ دی سب توں تعلیم یافتہ تے صنعتی دنیا وچ رہنما قوم جرمنی دو حصیاں وچ ونڈ چکی سی۔ اک حصہ جنگجو سی جہڑا جمہوریت اتے تن حرف سٹ دا سی۔ مسیحا دے انتظار وچ سی۔ سیاستداناں نوں بدعنوان کہندا سی۔ اپنے ملک وچ اک چھوٹی جئی مذہبی اقلیت دے لہو دا پیاسا سی۔ خط تقسیم دے دوجے پاسے سادھارن لوکاں دا اک وڈا طبقہ سی۔ اوہناں وچ آئن سٹائن تے فرائیڈ سن۔ تھامس مان تے حنا آرڈنٹ سن۔ مغربی محاذ دی خاموشی بیان کرن والا ناول نگار ایرخ ریمارک سی۔ ایہ لوک دھینگا مشتی کرن توں قاصر سن۔ نیز گالی دشنام وچ مہارت نہیں رکھدے سن۔ تریخ وچ ہوندا آیا اے کہ عصبیت دا جوش عقل دی سرگوشی اتے غالب آ جاندا اے۔ لمحہ موجود دے خاب فردا دی خبر رکھن والے ضمیر نوں پچھاڑ دیندا اے۔
جرمنی وچ فسطائیت تے جمہوریت دی لڑائی دے بالکل متوازی کجروی‘ انحطاط تے جرم دی اک دنیا پھل پھل رہی سی۔ سچ پچھو تے جمہوریت تے فسطائی مسیحا وچ زورآزمائی جرم تے انصاف وچ کشمکش ای دی کہانی اے۔ علی عثمان قاسمی دی اک مختصر تحریر ایسے ہفتے اک موقر انگریزی روزنامے وچ شائع ہوئی اے۔ ’’پاکستان وچ فسطائیت دی جھلک‘‘ جے مل سکے تے ضرور پڑھو۔ کرسٹوفر ایشروڈ تن ورھے جرمنی وچ قیام نال چھ مربوط کہانیاں دا اک مسودہ واپس لیایا۔ ایہ کہانیاں اک ناولٹ دی شکل وچ 1939ء وچ گڈبائے ٹوبرلن دے عنوان نال شائع ہوئیاں۔ (اردو ترجمہ: محمد حسن عسکری۔‘ آخری سلام) 1971ء وچ کیبرے (Cabaret) دے ٹائٹل نال اک نہایت خوبصورت فلم ایس ناول اتے بنی سی۔
جنوری 1933دے جرمن انتخابات وچ کوئی جماعت فیصلہ کن اکثریت نہ لے سکی البتہ فسطائیت دے نقیب ایڈولف ہٹلر نوں سب توں بوہتی نشستاں ملیاں۔ مخلوط حکومت بنان دی کوششاں ناکام ہو گئیاں تے مرنجاں مرنج چانسلر فان پاین نے بڈھے صدر فیلڈ مارشل ہنڈن برگ نوں مسورہ دتا کہ سیاسی ڈیڈ لاک ختم کرن لئی ہٹلر نوں چانسلر بنا دتا جاوے۔ ایڈولف ہٹلر نے چانسلر بن دے ای پارلیمنٹ تحلیل کردتی۔ نویں انتخابات دا اعلان کردتا۔ پارلیمنٹ دی بلڈنگ نوں اگ لگ گئی۔ حزب اختلاف اتے الزام رکھ کے رہنماواں تے سرگرم کارکناں نوں گرفتار کر لیا۔ فیر وی اکثریت نہیں مل سکی تے 1933دا Enabling Act منظور کروایا جہدے وچ ہٹلر نوں چار ورھے لئی اختیار سی کہ پارلیمنٹ دی مداخلت دے بغیر کوئی وی قانون سازی کر سکے۔ گویا پارلیمنٹ عضو معطل بن گئی۔ ایہدے مگروں بارہ ورھیاں تک جیہڑا کھیڈ کھیڈیا گیا اوہ جرمنی ای نہیں یورپ دی تریخ دا احاطہ کردا اے۔ ایہدے وچ چھ کروڑ انسان مارے گئے۔ بربادی دی دوجی صورتاں دا کوئی تخمینہ ممکن نہیں۔
جنگ ختم ہوئی تے برطانوی ہند وچ وی اک آئینی بحران اپنے اختتامی مراحل وچ سی۔ برطانیہ نے 1940 ای وچ اعلان کردتا سی کہ جنگ دے خاتمے مگروں ہندوستان وچ دستور ساز انتخابات ہون گے۔ دستور ساز اسمبلی نوں ہندوستان لئی آزادی دا منصب طے کرن دا اختیار وی دتا جاوے گا۔ گویا عملی طور تے ہندوستان وچ برطانوی راج دے خاتمے دا اعلان کردتا گیا سی۔ آزادی دی جنگ جیتی جا چکی سی۔ اوہدے مگروں ہندوستان دے اپنے سیاستداناں نوں اک آئینی سمجھوتے اتے پہنچنا سی۔ 
1993ء وچ ٹھیک نال غور نہیں کیتا کہ بویریا دا کارپورل کیہ قیامت ڈھائے گا۔ پنڈت نہرو نے کابینہ پلان مگروں پریس کانفرنس وچ صرف اک غیر محتاط جملہ بولیا سی۔ 29جولائی 1946ء نوں راست اقدام دا اعلان کرن والیاں نے کلکتہ تے امرتسر وچ وگدے اگ تے لہو دے دریا دا تصور نہیں کیتا سی۔ زمین دے بلاوے اتے ویلے اتے درست جواب نہ دین دا مل چکانا پیندا اے۔ جے ہن پانسہ سٹیا جا چکیا اے تے شیر لوہے دے جال وچ اے۔

نئی تبصرہ شامل کریں

About text formats

متعلقہ خبریں

نواں پاکستان ........ کرن وقار

پاکستان وچ عام انتخابات مگروں جتھے مرکز تے چاراںصوبیاں وچ حکومت سازی لئی کوششاں جاری نیں ۔اوتھے خیبر پختوانخواہ اک ایسا صوبہ اے جتھے تحریک انصاف دو

اگست 03, 2018

خارجہ تعلقات

تحریر:

اسداللہ بھلر

 

جولائی 09, 2018

بوگس سیاست وانگوں بوگس ویاہ ...... اسد مفتی

تحریر:

اسد مفتی

خبر آئی اے کہ انگلستان وچ وسن والی ایشیائی کمیونٹی وچ جبری ‘بے جوڑ تے سہولت دیاں ویاہواں دامسئلہ شدت اختیارکردا

اگست 03, 2018

اَن پڑھتا دی وڈی وجہ غربت تے مہنگی تعلیم

لیکھ: صبا زہرا

جمدیاں ای گڈیاں دے شیشے صاف کرن والے بال اہم شہری کیویں بنن گے…؟؟؟

جولائی 04, 2018

گُونگا........... افضل راز

تحریر:

افضل راز

 

جولائی 28, 2018

برلن‘ لہور تے ساڈی گلی

تحریر:

وجاہت مسعود
 

 

جولائی 30, 2018