ڈِکشنریاں دی ماں، پِلاک ڈکشنری

Rabiya rafique

لکھت:ربیعہ رفیق
 

ہر اکھر اِک کہانی وانگوں ہوندا اے۔ جگ وچ لَکھاں زباناں نیں۔ اِک ملک وچ سینکڑاں زباناں ہوندیاں نیں۔ قومی توں اڈ علاقائی تے فیر قومی تے علاقائی زباناں دے لہجے۔ ماہر لسانیات آکھدے نیں ویہہ میل دے پینڈے توں بعد زبان دا لہجہ بدل جاندا اے، اکھر بندے نیں فیر اوہناں توں نویں اکھر نِکلدے نیں۔ اکھراں نوں اکٹھیاں کر دتا جائے تے ڈکشنری بن جاندی اے۔ 
ڈکشنری علم دا خزانہ اکھواندی اے۔ علم والیاں لئی اکھر موتیاں وانگوں ہوندے نیں کیوں جے اکھراں راہیں سوجھ دے جہان نال جُڑت بندی اے۔ ایہدے اندر کسے زبان وچ موجود ودھ توں ودھ اکھر ہوندے نیں۔ بندہ اپنی جانکاری ودھان لئی ای ڈکشنری توں فائدہ نہیں چُکدا سگوں ہر زبان وچ ہزاراں اجیہے اکھر ہوندے نیں جیہڑے عام ورتن وچ نہیں آندے یاں کسے طرحاں نصاب دیاں لکھتاں وچ شامل ہون توں رہ جاندے نیں۔ ایس توں اڈ اکثر ادیباں تے شاعراں دا لِکھن دا خاص اسلوب ہوندا اے۔ ایس اسلوب ہیٹھ اوہ اپنے کلام وچ اوکھے تے نویکلے اکھر ورتدے نیں جیہڑے اوہناں نوں پچھان عطا کردے نیں۔ ایہہ اکھر ذو معنی ہوندے نیں۔ اوہناں دے معنی دیاں کئی سطحاں ہوندیاں نیں تے اوہناں دا مطلب سوجھوان تے سمجھ لیندے نیں پر عام قاری لئی اوہناں دی سمجھ ممکن نہیں ہوندی ایس لئی اوہناں تیکر اپڑن لئی بوہتے لوکاں نوں ڈکشنری ول ڈُھکنا پیندا اے۔ ایس توں اڈ ریسرچ مطلب کھوج دا مڈھلا ماخذ وی ڈکشنری اے۔ ریسرچ وچ اکھر بہوں اہمیت رکھدے نیں۔ اکھر دا پِچھا کردیاں ہوئیاں اوہدی تاریخ، ماخذ، بُنتر تے لِسانی تشکیل دا علم حاصل کرن لئی ڈکشنری دا سہارا لینا پیندا اے۔ ہر زبان دی ڈکشنری اوس زبان دیاں ترکیباں تے محاوریاں دا اکٹھ ہوندی اے۔ پنجاب پاکستان دا سب توں وڈا صوبہ اے تے پنجابی پاکستان دی سب توں وڈی زبان اے۔ پنجابی زبان دے حوالے نال ہن تیکر برّصغیر پاک و ہند وچ اِنفرادی طور تے کجھ کم ہویا اے جد کہ سرکاری پدھر تے ایس وڈے مقصد نوں نظرانداز کیتا جاندا رہیا اے۔ 
پِچھلے دِناں محکمہ اطلاعات و ثقافت دے چھتر چھاویں چلن والے ادارے پِلاک ولّوں تیار کیتی گئی 7 جلداں تے مشتمل وڈی پنجابی ڈکشنری ویکھن نوں لبھی۔ بالکل اوسے طرحاں جیویں اَج کل لوک چلغوزیاں دے پیکٹ نوں حسرت بھریاں نگاہواں نال ویکھدے نیں پر ڈکشنری دی موٹائی ویکھدیاں ہوئیاں قیمت بہوں گھٹ لگی۔ 7 جلداں تے ہزاراں صفحیاں آلی ڈکشنری رعایتی قیمت تے لبھ سکدی اے پر حسرت نال ایس لئی ویکھیا کہ پڑھائی دیاں مصروفیتاں کارن اینے وڈے علم دے خزانے توں اجے کجھ چِر فائدہ نہیں چُک سکاں گی۔ محکمہ اطلاعات و ثقافت لئی مان جوگ گل ایہہ وے کہ ایس ڈکشنری نوں برصغیر پاک و ہند وچ پنجابی زبان دی سب توں وڈی ڈکشنری ہون دا اعزاز حاصل اے۔ دوواں پاسے دے پنجاب وچ پنجابی زبان دے حوالے نال ایس توں پہلاں اینی وڈی تے اینی بھرویں ڈکشنری تیار نہیں کیتی گئی۔ ایسے لئی عالماں تے سوجھواناں ایہدی بھرویں پذیرائی کیتی اے تے چھپدیاں ای ہر پاسیوں مبارکاں دی دُھم مچی پئی اے۔ ایس ڈکشنری دا کمال ایہہ وے کہ ایہدے وچ پہلاں توں موجود ساریاں ڈکشنریاں دے اکھراں دے نال نال پنجاب دے وکھ وکھ علاقیاں دی وکھ وکھ لفظالی شامل کیتی گئی اے۔ ایس توں اڈ آہر کیتا گیا اے کہ پنجاب دے کلاسیکی صوفی شاعراں دیاں ساری لفظالی وی ایہدا حصہ ہووے۔ فیر پنجابی زبان دے اُگھڑویں ادیباں، شاعراں تے کھوجکاراں دیاں لکھتاں توں وی بھرواں فائدہ چُکیا گیا اے تے جتھے کوئی نواں اکھر لبھیا اوہنوں شامل کیتا گیا اے۔ ورھیاں توں ڈِکشنری دا روایتی طریقہ ایہہ سی کہ پہلاں کارڈ تے حرف لکھے جاندے سن فیر ٹائپ کیتے جاندے سن پر کیوں جے ایس ڈکشنری دا دورانیہ صرف دو ورھے سی تے ایہہ اک بہوں وڈا منصوبہ سی ایس لئی بوہتا کر کے کارڈاں دی تھاں مطلوبہ اکھراں نوں سِدھا کمپیوٹر تے ٹائپ کیتا جاندا رہیا۔ ایسراں ویلے دی بچت وی ہوئی تے کم وی چوکھا ودھیا ہویا۔ ڈاکٹر شاہد کاشمیری ہوراں دی نگرانی ہیٹھ کھوجکاراں دی ٹیم نے پوری لگن نال کم کر کے تاریخ وچ اپنا تے پِلاک دا نام اُچا کر دتا اے۔ ظاہر اے اجیہے کم ٹیم ورک تے سرکاری اداریاں ولّوں ای توڑ چاڑھے جا سکدے نیں۔ ایہناں لئی ویلے دے نال نال چنگا پیسہ وی چاہیدا ہوندا اے۔ آس اے اَگے چل کے ایسے ڈکشنری نوں پنجابی توں انگریزی وچ وی ساہمنے لیایا جاوے گا تاں جے نویں نسل تے خاص کر انگریزی زدہ نسل اپنی بہوں سوہنی زبان توں جانُو ہو سکے۔ اپنی زبان دی جانکاری اوہناں نوں صوفی شاعراں دے کلام دے نیڑے کرے گی جیہناں محبت، امن تے رواداری دا سبق دتا تے جگ وچ بھائی چارے تے انسانی قدراں نوں ودھایا۔ پک نال ایہہ ڈکشنری پنجابی زبان دے ودھا لئی اک دیوے دا کم کرے گی۔

نئی تبصرہ شامل کریں

About text formats

متعلقہ خبریں

پنجاب دااگلا وزیر اعلیٰ تے گنجے فرشتے ..... مدثر اقبال بٹ

پنجاب دااگلا وزیر اعلیٰ تے گنجے فرشتے

اگست 03, 2018

گُونگا........... افضل راز

تحریر:

افضل راز

 

جولائی 28, 2018

پنجاب تے بیرونی حملہ آور

لکھت:سیف علی اعوان

جنوری 24, 2019

نواں پاکستان ........ کرن وقار

پاکستان وچ عام انتخابات مگروں جتھے مرکز تے چاراںصوبیاں وچ حکومت سازی لئی کوششاں جاری نیں ۔اوتھے خیبر پختوانخواہ اک ایسا صوبہ اے جتھے تحریک انصاف دو

اگست 03, 2018

میر صحافت ’’میر خلیل الرحمن‘‘

لکھت:صدام ساگر
 

جنوری 24, 2019

مسیحا نوں کم کرن دیو ۔۔ ۔۔ ۔۔ لکھت: ڈاکٹر صغرا صدف

ایس کائنات وچ بہوں وڈے تے نیک لوک موجود نیں جیہڑے حیاتی نوں کسے خاص مقصد لئی دان کر کے لوکائی دی فلاح وچ رُجھے رہندے نیں۔ ایہناں نال ای حیاتی دیاں

فروری 05, 2018