’’ایک بہادر شخص‘‘ ۔۔۔۔۔خواجہ آفتاب عالم

صدام ساگر

خواجہ آفتاب عالم نال ساڈی دوستی تے بہت پرانی اے۔ اوہناں دے حوالے نال وسیم عالم وی ساڈے سَنگی ہو گئے۔ خواجہ آفتاب عالم نہایت صاف گو تے حاضر دماغ بندے نیں۔ اوہ اک شاعر ‘ کالم نگار‘ کمپیئر ہون دے نال نال وکالت دے پیشہ نال جڑے نیں جہڑے بطور کمپیئر بین الاقوامی سطح اتے پروگراماں وچ اپنی صلاحیتاں دا لوہا منوا چکے نیں۔ عرصہ تقریباً 30ورھیاں توں قلم کاری دے فن نال جڑے نیں جہڑے قومی سطح اتے مختلف حوالیاں نال کئی اک اعلیٰ کارکردگی ایوارڈز حاصل کر چکے نیں۔ خواجہ صاحب دی شاعری وچ انفرادیت تے جدت اے۔ اپنی غزل وچ بہت توانا تے معتبر وکھائی دیندے نیں۔ ہر سچے شاعروانگوں خواجہ آفتاب عالم دی شاعری اپنی سرزمین نال جڑی اے۔ اوہ دوجیاں دے دکھ درد نوں اپنا روزمرہ قرار دے کے زندگی گزاردے نیں۔ اوہناں دی معصومیت ای اوہدی شاعری دا کرافٹ وی اے تے اوہدی شاعری دا اسلوب وی۔ خواجہ آفتاب عالم وی ممتاز لوکاں وانگوں زندگی توں بہت سارے وعدیاں دے قائل تے نہیں نیں مگر کسے وی سیاسی‘ سماجی‘ تہذیبی‘ معاشی ناہمواری اتے بہت دھیمے تے انتہائی مہذب لہجے وچ اپنے ردعمل دا اظہار ضرور کردا اے تے ایہ اظہار شعری قالب وچ ڈھل کے ایسے بے مثال فن پارے تخلیق کردے نیں جہڑے فن شاعری توں قاری دے مطالبیاں نوں تبدیل کردا اے تے تخلیقی عمل دی نویں تعریفاں متعین کردا اے۔ خواجہ آفتاب عالم دی کتاب ’’قطعات آفتاب‘‘ وچ نویں امید دا خورشید کرناں بکھیردا ہویانظر آندا اے۔ ایس حوالے نال ڈاکٹراجمل نیازی لکھدے نیں کہ ’’خواجہ آفتاب عالم نوں شاعری دا جنون اے‘ جنون اک بیماری وی اے جہداکوئی علاج نہیں۔ خواجہ صاحب نے نہ صرف غزل بلکہ نظم وی لکھی اے تے ہن قطعات وی لکھے نیں۔ اوہناں دے اندر جہڑا تلاطم اے ایہ اوہناں جذبیاں دا تسلسل اے۔ خواجہ صاحب دی شاعری بے حد تے بے حساب اے۔ اوہناں نوں ایس جنون وچ کسے قاعدے قنون دی فکر نہیں ہوندی۔اوہ لکھدے نیں تے لکھدے ای چلے جاندے نیں‘‘۔
خواجہ صاحب ’’قطعات آفتاب‘‘ وچ اپنے آسے پاسے دے حالات اتے گہری نظر رکھدیاں ہویاں قطعات کہے نیں۔ جنہاں وچ موجود ہ ویلے دی مناسبت نال سماجی ناہمواریاں اتے وی اوہناں نے اپنے شعری کرب دا اچھوتا اظہار کیتا اے۔
ہر قدم ٹوٹے کھلونے سے بچو
اپنے اشکوں کو پرونے سے بچو
گر تمہیں ہے جاگنا وقتِ سحر
تو سدا بے وقت سونے سے بچو
٭٭٭
اس جہانِ علم و فن کی خیر ہو
اے خدا شعر و سخن کی خیر ہو
یہ گلستاں بس مہکتا ہی رہے
ہر گھڑی رنگِ چمن کی خیر ہو
اوہناں دی دوجی کتاباں وچ ’’ویلے دی ونڈ‘‘ (پنجابی شاعری مجموعہ) ’’تسکین نہیں ملتی‘‘ (اردو ماہیے)’’الفت کے تم بیج اگائو‘‘ (فردیات کتابچہ)‘ قومی سوچ کے حامل قومی رہنما‘‘ (مضامین)‘ ’’ہر دلعزیز قومی رہنما‘‘ (مضامین) اور ’’ایک بہادر شخص‘‘ (مضامین) شامل ہیں۔ اس کتاب وچ ماضی‘ حال تے مستقبل دے شیشے وچ اوہ سچائی بیان کیتی گئی اے جہدا آن والے دناں وچ اعتراف کرنا قابل تحسین ہووے گا۔ خواجہ صاحب ایہ کتاب ایسے ویلے اتے منظر عام اتے لیائے نیں جدوں اوہناںدے لیڈر اتے کرپشن جئے سنگین الزاماں دی بھرمار کیتی گئی۔ بہت سارے مصائب دا سامنا کرنا پیاایسے حالات وچ وی خواجہ صاحب ساری عدالتی پیشیاں وچ ایہناں لیڈراں دے نال ثابت قدم رہے جنہاں دا ثبوت ایس کتاب وچ رنگین صفحیاں اتے مزین تصویراں تے الفاظ چیخ چیخ کے صداواں دے رہے نیں۔ مینوں ایس ویلے اوہناں دے تے میرے استاد محترم محقق‘ دانشور‘مبصر تے دنیائے ادب دا مان جان کاشمیری دا اک قطعہ یاد آ رہیا اے۔
لفظ ہونٹوں میں دبائو تو پچھتائو گے
تیر ہوتے ہیں کمانوں میں چلانے کے لیے
جانؔ جلدی سے درِ ذہن کو مقفّل کر لو
تاک میں لوگ ہیں سوچوں کو چُرانے کے لیے
’’ایک بہادر شخص‘‘ وچ خواجہ آفتاب عالم اپنے پیش لفظ وچ لکھدے نیں کہ ’’موجودہ حکومت دی اپنے فرائض توں پہلوتہی ساڈے ملک نوں تباہی ول لے جا رہی اے‘‘ واقعتاً اج تبدیلی دے نعرے لان والے ‘ نیا پاکستان بنان والے تے ریاست مدینہ بنان والے مایوسیاں‘ محرومیاں‘ مفلس تے بے کس دی فاقہ کشیاں‘ انسانیت دے گوناگوں کرب انگیز مسئلے‘ قومی تشخص درہم برہم‘ حق و قلم دی صداقت اتے پہرے‘ معاشرے تے معیشت دی تباہی‘ خوشامدیاں دا بول بالا‘ حق گوئی دا زوال ‘ عدالتاں دی میزاں شکستہ‘ حق سوزیاں دی جت‘ حق سوز فتح نصیب‘ انسانی دلاں وچ کدورتاں‘ ادب تے ثقافت تے حسن اخلاق دے چراغ روشن کرنا ناپید‘ دھوکہ فریب عام تے قتل تے غیرت دا بازار سرگرم تے رشوت لوو تے دو جئے معاملات دے علاوہ کجھ نہیں دتا۔ اج اسیں تریخ دے ایسے نازک موڑ اتے کھڑے آں جتھے رسوائی تے ناامیدی دے سوا کجھ نہیں نظر آ رہیا۔ فاقہ کشی وچ مبتلا لوکی خودکشی کرن اتے مجبور ہو چکے نیں۔ خواجہ صاحب دے حمدیہ شعر ملاحظہ کرو۔
بے نوا کی سدا التجا ہے خدا
مشکلوں سے بچا التجا ہے خدا
تیری رحمت کا عالم طلبگار ہے
تجھ سے مانگے سدا التجا ہے خدا
خواجہ صاحب جدوں وی گوجرانوالہ توں لہور جاندے نیں تے اپنے محبوب دی بارگاہ وچ ایہ شعر ضرور گنگناندے جاندے نیں۔
تیرے حسن کے جلوئوں کا ہے دور میاں
اس لیے میں جاتا ہوں لاہور میاں
ایسے طرحاں اوہناں دی اک سیاسی غزل دے دو شعر ویکھو۔
کل کے جو اجنبی لوگ ہیں
آج وہ ثالثی لوگ ہیں
ان کو عالم سزا کون دے
چور ہی منصفی لوگ ہیں
خواجہ صاحب دی شاعری وچ اک ایسی امید اے جہڑی کسے وی ویلے نواں انقلاب لیان دی ضمانت ہووے گی۔ اوہناں نے اپنی شاعری دے ذریعے حسن تے صداقت دے علم نوں بلند کیتا جد کہ خواجہ صاحب دی شاعری‘ تحیر‘ انکشاف تے اعتراف تے کرہ ارض اتے موجود انسان دی ناتوانی تے ناپائیداری دا ایسا اظہار تے شاہکار اے جہدی مثال کدھرے نہیں ملدی۔ اخیر وچ خواجہ صاحب دے محب وطن ہون تے کلمہ حق کہن تے ’’ایک بہادر شخص‘‘ جیا کڑوا سچ لکھن اتے اوہناں نوں ڈھیراں مبارکباد پیش کرنا واں تے دعاگو آں کہ اللہ اوہناں دے نیک مقصداں نوں پورا کرو۔آمین