دنیا دے 90 ملکاں وچ سزائے موت ختم

اسدمفتی

دنیا بھر وچ سزائے موت دے قنوناں نوں ختم کرن لئی ستر توں ودھ ملکاں نے اک قرارداد دے مسودے تے دستخط کیتے نیں۔ انسانی حقوق دی بین الاقوامی تنظیم ایمنسٹی انٹرنیشنل تے کئی ملک سزائے موت نوں ختم کرن دا مطالبہ کر رہے نیں ایہناں تنظیماں دا کہنا اے کہ مجرم نوں سزائے موت دین نال دنیا وچ جرائم ختم نہیں کیتے جا سکدے۔ امریکی میگزین فارن پالیسی نے سزائے موت تے پھانسی دین دے حوالے نال اک مضمون لکھیا اے جہدے وچ دنیا دے ٹاپ ٹین ملکاں دی اک فہرست ترتیب دتی اے تے ایس فہرست دے مطابق کشور حسین شادباد اپنے شہریاں نوں پھانسی دین والیاں وچ تریجے نمبر تے اے۔ پہلے نمبر تے پاکستان ای دا دوست ملک چین اے جہدے وچ پچھلے ورھے اک ہزار دس بندیاں نوں سزائے موت دتی گئی دوجے نمبر تے ایران اے جتھے 177 بندیاں نوں پھانسی دے پھندے تے لمکایا گیا۔ چوتھے نمبر تے عراق دا ناں آندا اے جہدے وچ 65 بندیاں نوں پھانسی دتی گئی۔ عراق نے 2004ء وچ سزائے موت تے پابندی لا دتی سی پر ایہدے بعد تقریباً 270 بندیاں نوں تختہ دار تے لمکایا گیا۔ پنجویں نمبر تے آپ امریکہ دا ناں اے جتھے 53 بندیاں نوں موت دی وادی وچ دھکا دتا گیا۔ امریکہ وچ پھانسی دی سزا وکھری ریاستاں وچ صرف قاتلاں نوں دتی جاندی اے پر کجھ ریاستاں وچ جرائم تے وی پھانسی دتی جا سکدی اے۔ اودھر پاکستان وچ برطانوی ہائی کمشنر نے آکھیا اے کہ پاکستان تے برطانیہ دے وچکار مجرماں دے تبادلے دا معاہدہ پاکستان وچ پھانسی دی سزا دی موجودگی وچ ممکن نہیں کہ برطانیہ وچ سزائے موت نہیں تے اسیں نہیں چاہندے کہ برطانیہ توں پاکستان دے حوالے کیتے جان والے لوکاں نوں سزائے موت دتی جاوے۔
پاکستان وچ سزائے موت پان والے قیدیاں دی گنتی وچ مسلسل وادھا ہو رہیا اے۔ کجھ بین الاقوامی ادارے سزائے موت نوں ختم کرن دے سلسلے وچ کوششاں دی لوڑ تے زور دے رہے نیں۔ دنیا دے 90 ملکاں وچ موت دی سزا نوں ختم کر دتا گیا اے جد کہ تقریباً اینے ای ملکاں وچ اجے تک مجرماں نوں پھانسیاں دتیاں جا رہیاں نیں۔ اک غیرسرکاری تنظیم ولوں جاری کردہ اعدادوشمار دے مطابق پاکستان بھر وچ ایہناں قیدیاں دی گنتی 15ہزار توں ودھ چکی اے جہناں نوں پچھلے باراں ورھے دوران موت دی سزا سنائی گئی جد کہ صرف پنجاب وچ اجہے قیدیاں دی گنتی اٹھ ہزار دے نیڑے اے سب توں ودھ پھانسیاں صوبہ پنجاب وچ دتیاں گئیاں۔ ایس ویلے مملکت خداداد دیاں جیلاں وچ قید پھانسی دے منتظر قیدیاں وچ 42 عورتاں تے تن بچے وی شامل نیں۔ ایہو وجہ اے کہ چین تے ایران دے بعد پاکستان سب توں ودھ موت دیاں سزاواں دین والا ملک بن گیا اے۔ پاکستان وچ 2004ء وچ 41 بندیاں نوں سزائے موت سنائی گئی تے 15 نوں پھانسی دتی گئی جد کہ 2005ء وچ 481 لوکاں نوں موت دی سزا سنائی گئی تے 52 قیدیاں نوں پھانسی دتی گئی۔ 2006 وچ 448 بندے موت دی سزا دے حقدار ٹھہرے جد کہ 82 نوں پھانسی دتی گئی۔ 2007ء وچ پہلے نو مہینے دوران گھٹو گھٹ 109 بندیاں نوں پھانسی دے پھندے وچ جکڑیا گیا جد کہ پورے اک ورھے وچ 113 بندے پھانسی دے پھندے وچ جھول گئے۔
2006ء وچ صدر پاکستان نے 257 رحم دی اپیلاں نوں نبیڑیا تے صرف اک بندے دی رحم دی اپیل منظور ہوئی تے اوہ پاکستانی نژاد برطانوی شہری مرزا طاہر محمود سی پاکستان بھر وچ 184 عورتاں نوں موت دی سزا سنائی جا چکی اے جہناں وچ 2007ء تک 9 عورتاں دی سزا تے عملدرآمد وی ہو چکیا اے۔ اڈیالہ جیل راولپنڈی وچ اک قیدی ذوالفقارعلی دی سزائے موت تے عملدرآمد اٹھ اکتوبر دے دن عین وقت تے صدر زرداری دے حکم تے روک دتا گیا۔ ایس گل توں اشارا ملدا اے کہ پیپلزپارٹی دی حکومت سزائے موت دے قنون نوں عمرقید وچ تبدیل کرن دی اپنیاں کوششاں وچ سنجیدہ سی۔ ایتھے ایہ گل یاد رکھن دے قابل اے کہ سابق صدر پاکستان جنرل پرویزمشرف دے دور حکومت وچ اجہے جرائم وچ وادھا ہویا سی جہنا ںدی سزا موت اے تے مشرف دے دور وچ ای زیادہ تر پھانسی دے قیدیاں دی سزا تے عملدرآمد ہویا۔ سابق وزیراعظم یوسف رضا گیلانی نے 21جون 2008ء نوں قومی اسمبلی وچ اپنے خطاب وچ سزائے موت دے قنون نوں عمرقید وچ بدلن دا اعلان کیتا سی۔ ایہ اعلان قابل تعریف تے حوصلہ افزا سی پر شاید مذہبی شدت پسند تنظیماں دی مخالفت دی وجہ نال ایہدے تے عملدرآمد نہیں کیتا گیا تے اجے قنون دی تسلیم شدہ تے تحریری شکل وچ موجود بنیادی خامیاں دے ہوندے ہوئے وی سزائے موت دے فیصلے سنائے جا رہے نیں تے ایس گل دا قوی امکان موجود اے کہ مقدمیاں وچ منصفانہ نتیجے حاصل کرن وچ کامیابی حاصل نہیں ہو سکے گی تے کھلے پیمانے تے سزائے موت دے اطلاق نے قنون دی حکمرانی نوں مستحکم کرن دی تھاں ایہنوں کافی حد تک کمزور کیتا اے پر اک خبر جہنوں اسیں امید دی کرن قرار دے سکنے آں اوہ وفاقی وزیر داخلہ شیخ رشید دا اک بیان اے جہدے وچ اوہناں نے یقین دہانی کرائی اے کہ حکومت سزائے موت دے قیدیاں دی سزا عمرقید وچ بدلن تے سنجیدگی نال غور کر رہی اے۔
میں وزیرداخلہ نوں ایہ وی دسنا چاہنا واں کہ ایس زیرغور معاملہ نوں جانن توں پہلاں قنونی شکل دے دیو کہ کجھ کال کوٹھڑیاں وچ دس توں باراں قیدیاں نوں مبینہ طور تے اک چار ضرب تن میٹر دی کوٹھری وچ بند کیتا گیا اے جو صرف اک قیدی لئی بنائی گئی سی۔ سزائے موت تے عملدرآمد دے انتظار وچ بہت سارے قیدی 25 توں 30 سال توں اپنی موت دے منتظر نیں جہناں وچوں کجھ تے سو ورھے دی عمر نوں ہون والے نیں۔
سب سے دلچسپ یہی غم ہے میری بستی کا
موت پس ماندہ علاقوں میں دوا لگتی ہے