یادگار لوک

حمیداحمد سیٹھی

سپریم کورٹ دے جج نوں ویکھن تے سنن دا پہلا موقع مینوں اپنی ملازمت دے ابتدائی دیہاڑیاں وچ راولپنڈی وچ ملیا جدوں جسٹس کارنیلیس اوتھے اک لیکچر دین آئے سن۔ جسٹس کارنیلیس مجرد سن تے اوہناں دا قیام فلیٹیز ہوٹل وچ مستقل ہوندا سی تے میں اوسے شام ہوٹل اپڑ گیا جتھے مینوں دسیا گیا کہ کمرہ نمبر 104 کارنیلیس صاحب دا ہوندا سی۔ کمرے وچ اوہناں دی فوٹو کندھ تے لگی سی۔ ایہ کمرہ مخصوص لوکاں نوں مہنگے کرائے تے دتا جاندا سی۔ اوہدے برابر اوہ کمرہ سی جہدے وچ اک واری قائداعظم محمدعلی جناح نے قیام کیتا سی۔ ایس ہوٹل دا منیجر میرا سکول فیلو فاروق شاہ وی کافی عرصہ رہیا سی۔ ریٹائرمنٹ دے بعد اک واری ہائیکورٹ با رروم گئے پر بڑے مایوس پرتے۔ اوہ اوسے ہوٹل وچ رہندے سن۔ جدوں 1991ء وچ اوہناں دا انتقال ہویا پر اوہناں دی قابلیت‘ اصول پسندی تے ایمانداری دا ہر کوئی معترض اے۔
کئی ورھے پہلاں اک سول جج دی تلخ کلامی تے وکیل صاحب نے وی سخت لہجہ اپنایا تے گل گالھاں تک جا اپڑی جہدے تے بھوترے وکیلاں نے جج تے تشدد کیتا۔ میں ایہنوں ناپسندیدہ پا کے اتوار دے کالم وچ ایہنوں وکیلاں دی زیادتی قرار دتا تے وکیلاں تے سخت تنقید کیتی۔ اجے میں آپ وی اخبار نہیں نہیں پڑھیا کہ چیف جسٹس خواجہ صاحب دا ٹیلی فون آ گیا تے اوہناں نے حقیقت بیانی تے شکریہ ای ادا نہیں کیتا شام نوں چائے دی دعوت وی دے دتی۔ انج بہت گھٹ ویکھن وچ آیا اے پر میرے لئی باعث تشکر سی۔ ایس قسم دے واقعات وچ ہن وادھا وی ہوندا ویکھیا گیا اے جو افسوسناک تے شرم دا باعث اے۔ وکیل ہون یاں جج حضرات دوہاں نوں ایس مقدس فورم دے تقدس نوں سامنے رکھن وچ ای بھلائی دا راہ ملے گا۔ ایتھے یگانہ دا شعر یاد آیا اے:
خودی کا نشہ چڑھا آپ میں رہا نہ گیا
خدا بنے تھے یگانہ مگر بنا نہ گیا
میں کھاریاں تعیناتی دے دیہاڑیاں دورے توں واپسی تے ویکھیا کہ اک موٹر کار دی ٹکر نال اک مجھ سڑک تے مری پئی اے تے موٹر تباہ کھڑی اے۔ موٹر سپریم کورٹ دی سی تے جج صاحب تے اوہناں دے ڈرائیور نوں اک بندہ تحصیل میڈیکل ہسپتال لے گیا سی۔ میں وی ہسپتال اپڑیا‘ دوویں خیریت نال سن۔ میں اپنا تعارف کرایا تے اوہناں دوہاں نوں اپنے نال لیا۔ میں جیپ چلا رہیا سی میرے برابر سپریم کورٹ دے سینئر جج جسٹس دراب پٹیل بیٹھے سن۔
اسیں اسسٹنٹ کمشنر ہائوس اپڑے۔ جج صاحب نوں آرام‘ واش روم تے چائے کافی دی لوڑ سی۔ ایہناں ضرورتاں توں ویہلے ہون دے بعد اوہ میرے نال ہم کلام ہوئے تے خیرخیریت دے بعد میرے ذہن وچ بھٹو دی مولوی مشتاق دی عدالت توں سزایابی دے بعد سپریم کورٹ وچ اپیل دا خیال آیا۔ مینوں اندازہ ہویا کہ میں جج صاحب نال بے تکلف ہو سکنا واں ایس لئی میں بھٹو دے ٹرائل دا ذکر چھیڑیا۔ اوہناں دی گل بات بھٹو دے حق وچ سی تے اوہناں دے مطابق پھانسی دی سزا نجائز سی۔ پہلی ایف آئی آر دے بعد تفتیش ہونی چاہیدی سی کیس نوں دبا کے رکھ دینا غلط سی کیس دی فوری تفتیش نہ ہونا بھٹو دے حق وچ جان دی تھاں اوہناں دے خلاف گیا تے ضیاالحق نے ایہدے توں فائدہ چکیا۔ جسٹس مشتاق استعمال ہویا‘ جہدا نتیجہ پھانسی دے فیصلے دی صورت وچ نکلیا۔ جسٹس دراب پٹیل میریاں بہت ساریاں گلاں دا جواب بڑے تحمل نال دیندے رہے۔
اوس ویلے میری تے کوئی حیثیت نہیں سی اوہ میرے بچیاں نال وی پیار کردے رہے۔ جدوں تقریباً اک گھنٹہ گزر گیا تے اوہناں نے جان دی اجازت چاہی۔ میں کہیا کہ سر! تہاڈی کار تے چلن دی حالت وچ نہیں۔ میں اے ایس پی نوں فون کر دتا سی کہ اوہ اک چنگی موٹر کار تہاڈی اسلام آباد روانگی لئی تے اک ٹرک کار نوں لے کے جان لئی گھل دیوے۔ ایس ویلے دوویں کار تے ٹرک میرے گھر دے باہر موجود نیں اوہناں نوں روانہ کیتا تے شکریہ ادا کرن توں علاوہ اوہناں نے کہیا اوہ کجھ دیہاڑے بعد مینوں سدن گے۔ اک ہفتے دے بعد مینوں جسٹس دراب پٹیل ولوں شام چار وجے چائے دی دعوت آ گئی۔ اوہناں نے مینوں بٹھا کے گھنٹی وجائی تے ملاز چائے دی ٹرالی لے آیا۔ چائے پیتی‘ پندراں منٹ گل بات ہوئی۔ دراب پٹیل صاحب دے گھر دے اندروں کسے بچے دی وی آواز نہ آئی تے میرے پچھن تے اوہناں نے دسیا کہ اوہ کارنیلیس صاحب وانگوں مجرد نیں۔ چائے دے بعد میں اجازت لئی تے واپس کھاریاں ٹر گیا۔ ایتھے مینوں جسٹس کارنیلیس‘ جسٹس بھگوان داس تے جسٹس رستم سدھوا دی یاد آئی۔ ایہناں وچوں کارنیلیس صاحب نوں ملیا واں‘ باقی دو نال ملاقات نہیں ہوئی۔٭٭