اوہ سانحے جہڑے سَون نہیں دیندے

کہن والے جو کہندے نیں ناں کہ سیاست پاکستانیاں لئی اوڑھنا بچھونا اے’ ٹھیک کہندے نیں۔ ایس گل وچ رتی برابر شک شبے دی گنجائش نہیں۔ پچھتر ورھے پہلاں جدوں پاکستان دنیا دے نقشے تے بنیا سی اوہ دور میرے لڑکپن دا دور سی۔ لڑکپن توں بڑھاپے دے آخری دیہاڑیاں تک میں ویکھیا اے کہ سیاست ساڈے پاکستانیاں لئی اوڑھنا بچھونا اے۔ ریڑھی باناں توں قبیلیاں دے ہیبت ناک سرداراں تک سارے لوک سیاست دے صحرا کیرہ نورد نیں۔ ٹیلی فون ویکھو تے سیاست’ ریڈیو سنو تے سیاست’ اخبار پڑھو تے سیاست’ لوڑ توں ودھ اوڑھنا بچھونا ہو گئی اے۔ میری نہ تے کوئی نمائندگی کردا اے’ تے نہ کسے دی نمائندگی میں کرنا واں۔ سیاست نال وجود وچ بے چینی جہی محسوس ہوندی رہندی اے۔ جدوں تک سردار’ زمیندار’ وڈیرے’ خان’ پیر تے میر سیاست تے چھائے رہن گے پاکستان ایسے طرح ہچکولے کھاندا رہوے گا۔ تسیں کدوں تک پاکستانیاں نوں اپنا کسان’ مزارع’ ہاری تے ہل چلان والا سمجھدے رہوو گے؟ جس طرح تسیں اپنی زمینداری چلاندے او بالکل اوسے طرح تسیں پچھلے پچھتر ورھیاں توں پاکستان چلا رہے او۔
فقیر دی گل تسیں یاد رکھو پاکستان تے جدوں تک سرداراں’ چوہدریاں’ وڈیریاں تے پیر سائیں دی اجارہ داری رہوے گی پاکستان اوسے طرح بھنور وچ گھمدا’ ڈگمگاندا رہوے گا۔ سرداراں’ وڈیریاں نے سانوں اللہ سائیں دے بندیاں لئی نہ اوڑھن لئی کجھ چھڈیا اے تے نہ کجھ وچھان لئی چھڈیا اے۔ ایس لئی اج اسیں اک کہانی دی نشوونما یعنی کہانی دی تکمیل تک وکھووکھ مرحلیاں دیاں گلاں کرنے آں۔ کہانی تسیں کہانی نوں افسانہ وی کہہ سکدے او’ کسے ماجرا’ کسے واقعہ’ کسے سانحہ توں متاثر ہو کے لکھی جاندی اے۔ ساڈے ایتھے روزانہ وَن وَن دے واقعات جنم لیندے نیں۔ ششدر کرن والے ماجرے پیش آندے نیں سن کے تے اخباراں وچ پڑھ کے لوں کھڑے ہو جاندے نیں۔ کجھ سانحے روح فنا کر دیندے نیں۔ تسیں بھاویں کنے ای حساس کیوں نہ ہووے تسیں ہر سانحہ’ ہر ماجرے تے افسانہ یاں ناول لکھ تے سکدے او پر یقین کرو تہاڈی کہانی’ تہاڈا افسانہ’ تہاڈا ناول پبلش نہیں ہو سکدا۔ اسیں اپنے پاک تے صاف معاشرے دے گھنائونے واقعات دا خاتمہ کرن دی تھاں’ دل خراش واقعات نوں اپنے طور تے دنیا توں لکانے آں۔ اجہے وچ کوئی پبلشر تہاڈے افسانے یاں ناول دی خاطر اپنا کاروبار داء تے لان لئی کدی ہامی نہیں بھردا۔ جے تسیں اپنا ناول یاں افسانہ کسے ہور ذریعے نال چھاپن وچ کامیاب ہو جاندے او تے فیر نتیجتاً تہاڈا افسانہ تہاڈی جان لئی وبال بن جاندا اے۔ تہاڈے حالات تہاڈے لئی اینے سنگین کر دتے جاندے نیں کہ تسیں اوس دن نوں کوسدے او جدوں دلخراش واقعے توں متاثر ہو کے تسیں اوہ افسانہ لکھیا سی۔ میں تہاڈے نال سنیاں سنائیاں گلاں دا ذکر نہیں کر رہیا۔ میں تہاڈے نال آپ بیتی بیان کر رہیا واں۔ سنگین سانحیاں دا خاتمہ کرن دی تھاں حکومت وقت تہانوں عبرتناک عقوبتاں دا مزا چکھا دیندی اے۔
سانحے یاں ماجرے توں کہانی دی نشوونما تے گل بات کرن لئی میں اجہے سانحے نوں چنیا اے جو روزانہ اک نہیں’ کئی واری سانوں جھنجھوڑ کے رکھ دیندا اے۔ ایس قسم دے دردناک سانحے اینے ساڈے معاشرے وچ روزانہ ہوندے رہندے نیں کہ سرکار نے ایہناں واقعات دا نوٹس لینا چھڈ دتا اے۔ نومولود’ نوزائیدہ’ زندہ یاں مردے کچرے دے ڈھیر تے پیا ملے’ گٹر چوں ملے’ گندے نالے چوں ملے’ جنگل چوں ملے’ ویرانیاں چوں ملے’ سرکار تے سرکار دے اداریاں نوں کوئی فرق نہیں پیندا۔ حکومت دا کاروبار بخیروخوبی چلدا رہندا اے۔ ضمیر مطمئن رہندے نیں کسے دی نیندر نہیں اڑدی’ کسے نوں رتی برابر فرق نہیں پیندا۔
اج اسیں اجہے نومولود دی کہانی یاں افسانہ لکھنے آں’ سگوں افسانے دا خاکہ پیش کرن دی کوشش کرنے آں جو کسے فلاحی ادارے نوں کچرے دے ڈھیر تے پیا ہویا ملیا سی۔ اللہ سائیں دے کجھ نیک بندیاں نے اجہے ای لاوارث بچیاں دی پرورش کرن لئی ادارہ کھولیا سی’ سگوں ادارہ کھولیا اے۔ ادارے نے نومولود نوں یوسف علی ناں دتا’ ادارے نے پڑھا لکھا کے یوسف علی نوں وڈا کیتا۔ ذہین سی’ اوہنوں چنگی ملازمت ملن وچ دیر نہیں لگی۔ فلاحی ادارے نے یوسف علی نوں الوداع کیتا۔ اوہ فلیٹ لے کے وکھرا رہن لگا پر اوہنے فلاحی ادارے وچ آنا جانا نہیں چھڈیا۔ تقریباً روزانہ ایہدا فلاحی ادارے وچ آنا جانا ہوندا سی۔ ساڈے ساریاں دی زندگی وچ اک لمحہ اجیہا وی آندا اے جو سب کجھ بدل کے رکھ دیندا اے۔ ایہدے بعد اسیں اوہ نہیں ہوندے جو ہوندے سی۔ سوچ تے رویاں دیاں دھاراواں بدل جاندیاں نیں۔ اک دن ادارے دے کارکن کچرے دے ڈھیر توں بلکدے نوزائیدہ نوں چک کے لے آئے۔ نومولود نوں ویکھ کے یوسف علی کنب گیا۔ اوہدے بعد اوہ سوچ وچ ڈب گیا’ چپ چپ رہن لگ پیا’ جدوں ادارے وچ آندا اودوں چپ رہندا۔
اک دن یوسف علی نے ادارے دے اک بزرگ توں پچھیا میں تہانوں کچرے دے ڈھیر تے پیا ہویا ملیا سی؟ بزرگ نے تعجب نال یوسف علی نوں ویکھدے ہوئے کہیا’ کیہ فرق پیندا اے بیٹے’ توں پڑھیا لکھیا تے بینکر ایں’ یوسف علی نے کہیا’ میں تہانوں کچرے دے ڈھیر تے پیا ہویا ملیا سی’ تے فیر تہانوں کیویں پتہ لگا کہ میرے والد دا ناں جعفر سی؟ بزرگ نے جھرجھری محسوس کردے ہوئے گل بنان دی کوشش کیتی’ پر بزرگ توں گل بن نہ سکی۔ اوہناں نے یوسف دا ہتھ اپنے ہتھ وچ لیندے ہوئے کہیا’ اسیں بچیاں نوں فرضی والد دا ناں دے دینے آں۔ یوسف علی نے ہولی جہی کہیا’ میں کسے فرضی جعفر دا بیٹا کہلوان دی تھاں نامعلوم باپ دا بیٹا کہلوانا چاہواں گا’ تے ایتھوں شروع ہوندی اے یوسف علی دی المناک کتھا۔٭