ملک ایویں ای ترقی نہیں کردے

ساڈے آل دوالے ملکاں نے تیزی نال ترقی کیتی۔ اسیں پورے خطے وچ سب توں پچھے رہ گئے۔ ساڈے معاشی حالات ناقابل بیان حد تک خراب نیں تے ساڈے حکمران لوکاں دیاں اکھاں وچ دھوڑ پا رہے نیں۔ ساڈے ایتھے حکومتی تے سرکاری عہدیاں تے بیٹھے لوک سچ کیوں نہیں بولدے۔ اسیں ایس گل دا اقرار کیوں نہیں کہ ساڈے ایتھے نظام دیاں رگاں وچ کرپشن دا زہر گھول دتا گیا اے۔ ساڈے ایتھے حکومتی تے سرکاری عہدیاں تے بیٹھے لوک کھلے دل نال کرپشن کردے نیں ہن تے اوہناں نے قنون سازی کرکے کرپشن نوں تقریباً جائز ای کر لیا اے تسیں 49 کروڑ دی کرپشن کرو تے موجاں کرو یاں فیر جنی مرضی کرپشن کرو تے اپنے خاندان دے دوجے بندیاں دے ناواں تے جائیداداں بنائو’ تہانوں کوئی نہیں پچھے گا۔
میں آل دوالے دے ملکاں تے غور کیتا کہ آخر اوہ کیوں اگے نکل گئے؟ ایس کیوں دے جواب وچ مینوں پنج چھ جواب ملے۔ مثلاً ایہناں ملکاں وچ حکومتی عہدیاں تے کم کرن والے اپنے آپ نوں کرپشن توں دور کرن دی کوشش کردے نیں ایہناں ملکاں وچ سرکاری تے نیم سرکاری عہدیاں تے بیٹھے لوک کرپشن کردے ہوئے ڈردے نیں۔ ایہناں ملکاں وچ طاقتور لوک وکھووکھ عہدیاں تے اپنے خاندان دے لوکاں نوں مسلط نہیں کرواندے۔ ایہناں ملکاں وچ انصاف دا بول بالا اے ایہناں ملکاں وچ لوکا ںدی پرواہ کیتی جاندی اے تے فیر ایہناں ملکاں وچ کدھرے نہ کدھرے میرٹ نوں زندہ رکھیا گیا اے۔ ایس حوالے نال اک واقعہ پیش خدمت اے۔
90 ورھے دے بزرگ دی جیب خالی سی۔ اوہنے مالک مالکان نوں پنج مہینے توں کرایہ وی نہیں سی دتا۔ ایس لئی مکان دے مالک نوں بزرگ تے بڑا غصہ سی’ فیر اوہ مرحلہ آیا کہ مالک مکان نے بزرگ دا سامان گھروں باہر سٹ دتا۔ بزرگ دے کول مختصر جیہا تے سامان سی اک منجی’ پلاسٹک دی اک بالٹی تے دو چار پرانے بھانڈے۔ بھارت دے شہر احمدآباد دے عام جہے محلے وچ جدوں بڈھے دا سامان باہر سٹیا گیا تے بزرگ بے بسی دی فوٹو بن کے فٹ پاتھ تے بہہ گیا۔ محلے دے لوک مالک مالکان دے کول گئے کہ اوہ بزرگ نوں رہن دی اجازت دے دیوے کیوں جے اوہدا کوئی والی وارث نہیں’ اوہ کدھروں ادھار پھڑ کے کرایہ وی بھر دیوے گا۔ اجے ایہ بحث جاری سی کہ اک اخباری رپورٹر دا گزر ہویا’ اوہنے بے بسی دی تصویر بنے بزرگ دی فوٹو بنائی اجے اوہ تصویر بنا رہیا سی کہ مالک مالکان لوکاں دے کہن تے بزرگ نوں دو مہینے ہور رکھن لئی تیار ہو گیا پر رپورٹر دے کول سٹوری سی کہ احمدآباد وچ اک بزرگ بندے دے نال اجیہا سلوک کیوں ہویا۔ رپورٹر دفتر گیا’ اوہنے فوٹو اپنے ایڈیٹر دے سامنے رکھی’ اجے اوہنے سٹوری بیان کرنی سی کہ ایڈیٹر فوٹواں ویکھ کے چونک گیا’ ایڈیٹر نے اپنے رپورٹر توں پچھیا کہ تسیں ایس بزرگ نوں جاننا ایں کہ ایہ کون اے؟ رپورٹر کہن لگا’ ایڈیٹر صاحب! ایس بزرگ وچ کہڑی خوبی اے کہ کوئی ایہدے تے دھیان دیوے ایہنوں تے محلے والے وی نہیں جان دے۔ ایہ اک وقت دا کھانا کھاندا اے’ اپنے بھانڈے آپ دھوندا اے گھر دی صفائی آپ کردا اے۔ ایس وچارے نوں کنہے جاننا اے’ رپورٹر دی گل سن کے ایڈیٹر نے سنجیدگی نال کہیا کہ ایہ جہدی فوٹو توں لیایا ایں’ ایہ عام بندہ نہیں’ ایہ بندہ دو واری ہندوسستان دا وزیراعظم رہیا’ ایہدا ناں گلزاری لال نندہ اے’ رپورٹر اپنی کم علمی تے حیران ہویا’ اوہنوں ہور حیرت اک سابق وزیراعظم دی بدحالی تے ہوئی۔ خیر اگلے دن خبر چھپی تے ہر پاسے رولا پے گیا۔ گلزاری لال دی مفلسی توں وزیراعظم سنے وڈے وڈے عہدیدار آگاہ ہو گئے’ سویرے سویرے ریاست دا وزیراعلیٰ’ وزراء تے چیف سیکرٹری سنے محلے وچ اپڑ گیا۔ ساریاں نے گلزاری لال دے سامنے ہتھ جوڑے تے کہیا کہ اسیں تہانوں سرکاری رہائش دینے آں سرکار تہاڈے لئی وظیفہ وی مقرر کر دیندی اے تسیں ایس معمولی جہے مکان نوں چھڈ دیو۔ گلزاری لال نے انکار کردے ہوئے آکھیا کہ میرا کسے سرکاری سہولت تے کوئی حق نہیں۔ ایس دوران گلزاری لال دے رشتے دارآ گئے۔ اوہناں نے منت سماجت کیتی’ رشتے دار بڑی مشکل نال ایہ گل منوان وچ کامیاب ہوئے کہ گلزاری لال پنج سو روپیے مہینہ وظیفہ قبول کر لیا کرے گا۔ ایس معمولی مکان دے مالک نوں جدوں ایہ پتہ لگا کہ ایہدا کرایہ دار تے ملک دا وزیراعظم رہ چکیا اے اوہنے گلزاری لال دے پیر پھڑ لئے’ کہن لگا مینوں نہیں سی پتہ تسیں دس تے دیندے۔ بزرگ گلزاری لال نے جواب دتا کہ ایہ دسن دی لوڑ نہیں کہ اوہ کون اے سگوں اوہ تے اک معمولی جیہا کرایہ دار اے بس۔ گلزاری لال جدوں تک زندہ رہیا’ اوسے مکان وچ رہیا تے مردے دم تک پنج سو روپیے وچ گزارا کردا رہیا۔
احمدآباد وچ 99 ورھے دی عمر وچ فوت ہون والا گلزاری لال 1898ء وچ سیالکوٹ وچ پیدا ہویا سی اوہ ایف سی کالج لہور توں اقتصادیات دی تعلیم لے کے ممبئی تے احمدآباد دیاں یونیورسٹیاں وچ پڑھاندا رہیا۔ سیاست وچ آیا تے وزیرخارجہ بنیا۔ 1964ء وچ نہرو دے انتقال دے بعد وزیراعظم بنیا فیر 1966ء وچ لال بہادر شاستری دے بعد وزیراعظم بنیا۔ دو واری ہندوستان دا وزیراعظم رہن والا گلزاری لال بتریی واری لوک سبھا دا ممبر بنیا۔ مرن ویلے اوہدا ذاتی گھر تے بینک بیلنس تک نہیں سی جو ملک اگے ودھدے نیں اوتھے گلزاری لال ورگے کردار کدھرے نہ کدھرے کردار ادا کر رہے ہوندے نیں۔ ساڈے ایتھے انج دا بندہ قومی اسمبلی دا ممبر تے کیہ کونسلر نہیں بن سکدا۔ بس پروین شاکر دا شعر سن لوو کہ:
جانے کب تک تری تصویر نگاہوں میں رہی
ہوگئی رات ترے عکس کو تکتے تکتے