عالمی اردو کانفرنس دا پیغام

ڈاکٹر صغرا صدف

پندرھویں عالمی اردو کانفرنس دا افتتاحی اجلاس ہر حوالے نال وسیع تر مقصد دی عکاسی کردا ہویا وکھائی دتا۔ ادب دے سارے شاہسواراں نوں خبر اے ساڈے تعارف دے خانے وچ تنگ نظری’ جہالت’ تعصب’ فکری تنزلی تے عدم برداشت ورگے شرانگیز لفظ ودھدے جا رہے نیں۔ سانوں اینیاں غلاظتاں دے وچکار ساہ لینا تے تشخص برقرار رکھنا اوکھا ہو رہیا اے۔ ساری اعلیٰ اقدارساڈی ہٹ دھرمی تے بے توجہی پاروں ساہواں گن رہیاں نیں۔ ایس امید تے کہ اوہناں نوں محبت تے اپنائیت دا وینٹی لیٹر دتا جاوے تے اوہ فیر چانن بکھیرنا شروع کر دین۔ اردو کانفرنس مل بیٹھ کے دلاں’ قدراں تے سوچ نوں اجالن دے عمل دا عزم صمیم اے۔ وجود وچ خیر دیاں قوتاں نوں فعال کرن دا اعادہ کیتا گیا۔ سٹیج تے علمی’ ادبی تے ثقافتی شخصیات دے وچکار وزیراعلیٰ سندھ موجود سن۔ شکیل خان نے ہر وار طرح سورئہ فاتحہ دی تلاوت کیتی حالاں کہ اوہناں نوں سورئہ اخلاص تے سورئہ کوثر وی مکمل یاد نیں۔ ایہ وی کانفرنس دی ہمہ گیری تے جدت دے نال سفر دا ارشارہ اے کہ ڈاکٹر ایلکس بیلم نے انگریزی وچ مقالہ پیش کیتا تے پاکستان وچ بولیاں جان والیاں مادری زباناں تے منفرد و رنگارنگ کلچر نوں سراہندے ہوئے اوہنوں پاکستان دی طاقت کہیا۔
ڈاکٹر ناصرعباس نے اپنے کلیدی مقالے وچ اجہی فضا قائم کیتی کہ رہ بندہ حیران رہ گیا۔ اوہناں دے ہر جملے وچ خوبصورتی دا احساس سی۔ موجودہ منظرنامے و چ ساڈے بھٹکدے جذباتی رویاں تے کھوکھلے دعویاں نوں کس طرح بدلیا جا سکدا اے تے بحث کیتی۔ اوہناں دا مقالہ ادب’ فلسفہ’ نفسیات تے تصوف دیاں کرناں نال بھریا سی۔ ہر جملہ اک مضمون دا متحمل سی۔ احمدشاہ اک کرم یافتہ انسان نیں کیوں جے اینے وڈے کم کرنا کسے عام انسان دے وَس دی گل نہیں۔ ہر طرح دی منصوبہ بندی دے نال جدوں تک اللہ دا خاص کرم نہ ہووے معاملات سلجھانا مشکل ہو جاندا اے۔ وجود دی طاقت تے ذہن دی صلاحیت دے نال نال جدوں تک اک ان دیکھی طاقت دا سائبان انسان دے نال نہ ہووے’ دو قدم چلنا وی اوکھا ہو جاندا اے۔ رٹے نال حافظہ ایناں تیز ہو چکیا اے کہ اوہناں نے اک ای ساہ وچ کئی لائناں وچ بیٹھے ہوئے سینکڑوں ادیباں دے ناں لے کے اوہناں نوں جی آیاں آکھیا۔
وزیراعلیٰ سندھ مرادعلی شاہ صاحب جدوں بڑے ہلکے پھلکے انداز وچ تقریر کر رہے سن اوہناں دی تقریر دا بنیادی نکتہ ایہ سی کہ سندھ تہذیب و ثقافت تے ادب پروری وچ پاکستان دا نمبرون صوبہ اے۔ ایہدی وجہ ایہہ وے کہ سندھ نے اپنے صوفیاء دی زبان تے اوہناں دے پیغام نال کدی تعلق نہیں توڑیا۔ اوہناں نے پیپلزپارٹی دے کارنامے گنواندے ہوئے آکھیا کہ ساڈی جماعت نے وی سندھ دی ایسے تہذیبی و ادبی روایت نوں پورے ملک وچ پروان چڑھایا۔ ملک وچ ادبی و ثقافتی خدمات نبھان والے سارے وڈے ادارے ذوالفقارعلی بھٹو دے قائم کیتے ہوئے نیں۔ بہرحال پنجاب وچ وی ادب و ثقافت لئی ادارے بڑے متحرک نیں تے بڑا کم ہو رہیا اے۔ اجیہا کم سانوں بلوچستان’ کشمیر’ گلگت بلتستان تے کے پی وچ گھٹ ای وکھائی دیندا اے پر ایہ گل منن وچ بالکل مضائقہ نہیں کہ اردو کانفرنس جناں وڈا میلہ کسے دوجے صوبے یاں شہر نوں اج تک نصیب نہیں ہویا۔ ایہ اوہ واحد کانفرنس اے جہدے وچ اینے ادیب آئے تے ایہدے اینے سیشنز ہوئے۔ ایہ سندھ دا’ کراچی دا تے احمدشاہ دا کارنامہ اے۔
ایہ اوہ کانفرنس اے جہنوںہر ورھے اسیں اڈیکنے آں کیوں جے بہت سارے ادیباں’ شاعراں’ علم والیاں نال ساڈا رابطہ’ مکالمہ’ آمنا سامنا ایتھے ہوندا اے حالاں کہ اک ای صوبے وچ رہن والے لوکاں نال وی ملاقات اکثر کراچی کانفرنس وچ ای ہوندی اے۔ شاید ای زبان و ادب’ صحافت’ فنون دا کوئی شعبہ ہووے جہدے تے ایس کانفرنس وچ گل نہ ہوئی ہووے۔ اوہ لوک جہڑے علم تے ادب دے اسمان دے درخشاں ستارے نیں جہناں دی اک جھلک ویکھن نوں’ جہناں توں اک جملہ سنن نوں لوک ترسدے نیں اوہ سارے ایتھے موجود ہوندے نیں تے کسے نوں اپنے سامنے بیٹھے ویکھنا تے اوہناں دی گل بات سنن وچ جو سحر اے اوہ صرف محسوس کیتا جا سکدا اے’ بیان نہیں کیتا جا سکدا۔ رب کرے کہ ایس کانفرنس دا مطمع نظر تے مقصد حاصل ہووے ۔ رب کرے اسیں ادب دے راہیں’ ثقافت دے راہیں’ فنون راہیں’ پاکستان دے چہرے تے تے پھیلی دھند نوں صاف کر سکیے’ بنیاد پرستی’ تنگ نظری’ تعصب تے نفرت دے رویاں نوں ختم کر سکیے۔ احمد شاہ سلامت رہوو۔٭