عوام نوں درپیش صحت عامہ دیاں سہولتاں تے اتایت

تندرستی ہزار نعمت اے تے جے تہاڈی صحت تندرست اے تے تسیں چاق و چوبند او تے تہاڈے گھر وچ وی خوشحالی اے۔ عوام دی صحت نوں اولیت دیندے ہوئے اک ایکٹ منظور کیتا گیا۔ شاید ایہہ ایکٹ عوام دے مفاد وچ بڑا کامیاب ثابت ہوندا تے صحت عامہ دے حوالے نال عوام نوں حقیقی معنیاں وچ ریلیف ملدا۔ ایہہ وی دُوجے قنون وانگوں صرف قنون ای رہ گیا۔ ایس توں پہلاں ملک بھر دے بیشتر علاقیاں تے پنجاب دے اکثر شہراں تے پنڈاں وچ صحت عامہ دی سہولتاں دا فقدان سی۔ اکثر الیکٹرانک تے پرنٹ میڈیا دے ذریعے صحت عامہ دی ملن والیاں سہولتاں دے حوالے نال خبراں ویکھن تے پڑھن نوں ملدیاں سن۔ ایہہ گل اظہر من الشمس اے کہ وطن عزیز وچ بوہتے قنوناں دے اطلاق وچ ساڈے میڈیا دا وی ہتھ اے۔ انشاء اللہ جے ایس قنون اتے مکمل طور تے عملدرآمد ہو گیا تے ملک توں اتایت دا خاتمہ ممکن ہو جاوے گا۔ لیکن ذرائع دے مطابق موجودہ نظام وچ ایسا ہونا ممکن نظر نہیں آندا کیوں جے بعض کالیاں بھیڈاں اتے سب اچھا دی رپورٹاں بھجوا کے اتائیاں دے خلاف کاغذی کارروائیاں کر رہیاں نیں۔
ہیلتھ کئیر کمیشن دا قیام کیوں تے کدوں عمل وچ آیا ۔۔ کچھ حقائق
کجھ ورھیاں پہلاں لہور دے اک پرائیویٹ ہسپتال وچ ڈاکٹراں دی غفلت نال اک قیمتی جان ضائع ہو گئی۔ لواحقین نے عدالت دا بوہا کھٹکھٹایا۔ جج صاحب نے گورنمنٹ نوں وی بلایا’ جدوں اوتھے پچھیا گیا کہ پرائیویٹ ہسپتالاں تے کلینکاں نوں کہڑے قنون دے تحت ریگولیٹ کیتا جاندا اے تے جواب نفی وچ ملیا۔ وزیراعلیٰ پنجاب نے ہدایات جاری کیتیاں کہ ا یس بارے قنون سازی کیتی جاوے۔ چنانچہ پنجاب اسمبلی نے پنجاب ہیلتھ کیئر کمیشن ایکٹ 2010دی منظوری دتی۔ ایس ایکٹ دے دو بنیادی مقصد نیں۔
(1 ) ہیلتھ کیر سروسز دی کوالٹی نوں Improve کرنا
(2 ) پنجاب وچQuackeryنوں بین کرنا
ایہہ ایکٹ 2010توں نافذ العمل اے تے ایس ایکٹ دی سیکشن (2)13دے تحت سارے ہیلتھ کیئر سروس پرووائلڈرز نوں ایس ایکٹ دے نافذ ہون دے 90دناں دے اندر رجسٹریشن لئی اپلائی کرنا سی۔ جہڑے حکیم ہیلتھ کیئر سروس پرووائڈر دے طور تے رجسٹریشن حاصل کرنا چاہندا اے اوہنوں سیکشن (3)13دے مطابق کمیشن دے نام مخصوص فارم اتے درخواست دینا ہووے گی (ایہہ فارم پنجاب ہیلتھ کیئر کمیشن دی ویب سائٹ www.phc .org.gov توں ڈائون لوڈ کیتا جا سکدا اے) جہدے نال کونسل دے Validرجسٹریشن تے ڈپلومہ دی کاپی نال لانا ہووے گی۔ جے رجسٹریشن حاصل کرن والا requirement پوری کردا ہووے گا تے کمیشن 14دن دے اندر اوہنوں رجسٹریشن سرٹیفکیٹ جاری کردیوے گا۔ دوجی صورت وچ درخواست گزار نوں عارضی طور تے رجسٹرڈ تصور کیتا جاوے گا۔ سیکشن (5)13دے تحت کمیشن ایس ہیلتھ کیئر سروس پرووائڈر اتے پنج لکھ تک جرمانہ عائد کر سکدا اے جو بغیر رجسٹریشن دے ہیلتھ کیئر سروسز مہیا کرے گا۔
رجسٹریشن دی فیس :
رجسٹریشن حاصل کرن دی کوئی فیس نہیں۔ رجسٹریشن سرٹیفکیٹ جاری ہون دے 30دن دے اندر ہیلتھ کیئر سروس پرووائڈر کمیشن نوں مخصوص فارم اتے لائسنس حاصل کرن لئی درخواست دیوے گا (ایہہ فارم وی کمیشن دی ویب سائٹ توں ڈائون لوڈ کیتا جا سکدا اے) ایس فارم دے نال متعلقہ کاغذات تے فیس جہڑی کہ کمیشن مقرر کرے گا بھیجنا ہون گئیاں۔ درخواست جہڑی سارے اعتبار نال مکمل ہووے گی اوہدے ملن تے کمیشن اک عارضی لائسنس جاری کرے گا تے درخواست منظور کرن دے 30دن دے اندر کلینک/ مطب لئی ریگولر لائسنس جاری کر دیوے گا۔
بغیر لائسنس مطب کرن تے جرمانہ ؟
کوئی وی مطب بغیر لائسنس دے نہیں چلایا جا سکدا۔ جے کوئی انج کردا ہویا پایا گیا تے کمیشن پنج لکھ تک جرمانہ کر سکدا اے۔
Regularلائسنس جاری کرن توں پہلاں کمیشن کلینک دی انسپکشن کرے گا۔ ایہہ انسپکشن تن یا ایس توں ودھ ممبراں اتے مشتمل اک ٹیم کرے گی جہدے وچ اک ممبر کمیشن توں جد کہ دوجے دو ایکسپرٹ پبلک یا پرائیویٹ سیکٹر توں لیتے جان گے جہناں دا گھٹ توں گھٹ 15 سالہ تجربہ ہووے۔ کمیشن ایس ہیلتھ کیئر سروس پرووائڈر اتے 50ہزار تک جرمانہ وی کرسکدا اے جہڑا بلاوجہ انسپکشن ٹیم نوں معلومات فراہم نہ کرے یا غلط انفارمیشن فراہم کرے۔
مطب لئی گھٹ توں گھٹ معیارات:ایم ایس ڈی ایس
مطب کے لیے کم از کم معیارات : ایم ایس ڈی ایس
(1 ) مطب دے سائن بورڈ اتے طبی کلینک دا نام تے کونسل دا رجسٹریشن دا نمبر درج ہونا چاہیدا اے۔
(2 ) مریض آسانی نال کلینک تک رسائی حاصل کر لووے ۔
(3) مطب دے کول کمیشن دی رجسٹریشن تے لائسینس ہونا چاہیدا اے۔
(4 ) حکیم دے کمرے دے باہر Door Plate لگی ہو ووے جہدے اتے حکیم دا نام تےQualification لکھی ہو وے۔
( 5 ) حکیم نے جہنے گھنٹے کلینک اتے بیٹھنا اے اوہ ٹائم کلینک وچ آویزاں ہونا چاہیدا اے۔
( 6) جہڑا شخص کلینک چلا رہا اے اوہدے کول مطلوبہ Qualification ہونا چاہیدا اے۔
( 7 ) کونسل توں حاصل کردہ رجسٹریشن دی کاپی کلینک وچ آویزاں ہونی چاہیدی اے۔
(8) مطب دا سائز گھٹ توں گھٹ مطلوبہ Requirment دے مطابق ہونا چاہیدا اے(تن توں پنچ مریضاںدے بیٹھن دی گنجائش ہونی چاہیدی اے)
(9 ) مریضاں دی سوہلتاں لئی کلینک وچ پین دا پانی ، بجلی دا متبادل انتظام ، بیٹھن لئی معقول جگہ تے کلینک ہوا دار ہونا چاہیدا اے وغیرہ ۔
(10) کلینک مطب وچ مریضاںدا معائنہ کردے ویلے پرائیویسی ہونی چاہیدی اے۔
(11 ) کلینک ۔ مطب دے سٹاف نوں اگ لگ جان تے ایسے طرحاں دی دوجی ایمرجنسیاں نال نمٹنے لئی معلومات ہونا چاہیدی اے۔
( 12 ) اگ تے دوجی ایمرجنسیاں نال نمٹن لئی مناسب بندوبست کلینک وچ موجود ہونا چاہیدا اے۔
(13) سٹاف دا پرسنل ریکارڈ تے اوہناں دے سرٹیفیکیٹس وغیرہ کلینک وچ موجود ہونا چاہیدے نیں۔
(14 ) مریضاں دا ریکارڈ محفوظ رکھیاجاوے تے مریض دی شناخت لئی اوہنوں ریکارڈ وچ اک مخصوص نمبر دتا جاوے ۔
( 15) ریکارڈ Maintain کرن لئی کلینک وچ کسی نوںمخصوص کیتا جانا چاہیدااے۔
( 16 ) ممکنہ ناگہانی واقعات جہڑے کلینک/مطب وچ ہو سکدے نیںاوہناں نال کیویں نمٹیا جاوے اوہدا بندوبست کیتا جاوے۔
( 17 ) کلینک مطب وچ ایہہ لکھ کے لگیاہونا چاہیدا اے کہا یتھے یونانی طریقہ علاج دے مطابق علاج کیتا جاندا اے۔
( 18 ) کلینک مطب وچ مریضاں دی رجسٹریشن دا نظام موجود ہونا چاہیدا اے تے ایہدے بارے مریضاں نوں گائیڈ کرن دا Processہونا چاہیدا اے۔
( 19 ) مریضاں دے ریاکرڈ توں پتہ چلے کہ کلینک وچ سٹینڈرڈ تے Ethical پریکٹس کیتی جاندی اے۔
( 20 ) کلینک مطب وچ ایمرجنسی نال نمٹن لئی مناسب بندوبست ہونا چاہیدا اے۔
( 21 ) نسخہ نویسی سٹینڈرڈز دے مطابق ہونا چاہیدا اے۔
(22)Prescritptionدا ریکارڈ کلینک وچ موجد ہونا چاہیدا اے۔
(23 ) جہڑا شخص قنون دے مطابق اہل ہووے اوہنوں ای کلینک/ مطب وچ نسخہ نویسی دااختیار دتا جانا چاہیدا اے۔
( 24 ) دوائیاں نوں مناسب طریقے نال سٹور کیتا جانا چاہیدا اے۔
(25 ) دوائی نوں Dispense کرن توں پہلاں اوہدی Expiry Dateتے شیلف لائف ویکھ لینا چاہیدا اے جتھے ممکن ہووے۔
( 26 ) مریض نوں دوائی دین ویلے دوائی دی بوتل یا لفافے وغیرہ اتے لیبل لا کے اوہدی ہدایات لکھنا چاہیدیاں نیں۔
(27 ) طبی دوائیاں کسی Authorized Personدے ذریعے Dispense ہونا چاہیدیاں نیں۔
(28 ) کجھ مخصوص بیماریاں/ حالات وچ علاج توں پہلاں مریض دی مرضی تحریری طور تے لے لینی چاہیدی اے۔ ایسی ساری بیماریاں یا Situations جہناں وچ مریض دی مرضی لینا چاہیدی اے اوہناں دی فہرست کلینک/ مطب وچ موجود ہونا چاہیدی اے۔
(29 ) مریض تے اوہدی فیملی نوں علاج اتے ہون والے اخراجات بارے دسیا جانا چاہیدا اے۔
(30 ) مریض تے اوہدی فیملی علاج کروان توں انکار کرسکدے نیں۔
(31 ) مریض تے اوہدی فیملی نوں حق حاصل اے کہ اوہ شکایت کر سکن تے مریضاں دی شکایتاں سنن تے دور کرن لئی کلینک/ مطب وچ نظام موجود ہونا چاہیدا اے۔
(32) مریضاں تے کلینک مطب دے حقوق دا چارٹ کلینک وچ آویزاں ہونا چاہیدا اے۔
(33 ) کلینک/ مطب وچ انفیکشن کنٹرول کرن لئی مناسب بندوبست ہونا چاہیدا اے تاں جے انفیکشن توں محفوظ رہیا جا سکے تے اوہدے امکانات نوں گھٹ توں گھٹ کیتا جا سکے۔
پنجاب ہیلتھ کیئر کمیشن ایکٹ 2010نوں منظور ہوئے 12ورھیاں توں ودھ دا عرصہ لنگھ گیا اے تے پنجاب ہیلتھ کیئر کمیشن دے ذمہ داران بڑی تندہی تے جانفشانی دے نال ایس ایکٹ اتے عملدرآمد کروان دی کوشش کر رہے نیں لیکن بعض مطب/ کلینکاں اتے اوہناں دے منظور شدہ ایم ایس ڈی ایس تے ایس او پیز اتے پوری طرحاں عمل نہیں ہو رہیا۔ اوہ بڑی دیدہ دلیری نال اوہنوں ہوا وچ اڈا رہے نیں۔ لیکن پنجاب ہیلتھ کیئر کمیشن تے متعلقہ ادارے خموش تماشائی بنے ہوئے نیں۔ حالانکہ نیشنل کونسل فار طب توں رجسٹرڈ طبیب ای جراحی تے حجام کرسکدا اے۔ لیکن انج نہیں اے۔ ایتھے بعض مقامات اتے انگوٹھا چھاپ’ پرائمری افراد ایہہ کم بڑے دھڑلے نال کررہے نیں جہڑا کہ بہت وڈا جرم اے۔