پاک افغان سرحدی جھڑپاں

طالبان دے اقتدار وچ آن دے باوجود پاک افغان سرحد اتے امن قائم نہیں ہو سکیا بلکہ پچھلے دو مہینیاں دے دوران اک توں ودھ مقامات اتے دونویں ملکاں دے حفاظتی دستیاں وچ خونریز تصادم ہو چکیا اے۔ مستقبل وچ ہور ویا یسے کسی امکان نوں رد نہیں کیتا جا سکدا تے مشرقی سرحد وانگوں ہن پاکستان نوں مغربی سرحد اتے وی حفاظتی دستے تعینات رکھنا پین گے۔ نیز طالبان دا طرفدار ہون دے باوجود مستقل سرحدی لکیر نوں تسلیم نہ کرن جئے مسئلیاں دا سامنا رہوے گا حالانکہ ایہہ مسئلے ماضی وچ حل کیتے جا چکے فیر وی ڈیورنڈ لائن تے آمدروفت جئے معاملیاں نوں جان بوجھ کے مسئلے بنا کے پیش کیتا جاندا اے۔ حقیقت وچ ایہہ مسئلے ہیں ای نہیں بلکہ محض سوچ دا فرق اے تے ایہہ سوچ دا ای فرق دو برادر ملکاں نوں اک دوجے توں بدظن کرن داکارن اے حالانکہ ایہہ سوچ دا فرق دشمن دا وچھایا جال اے جہدا مقصد دو
ہمسایہ اسلامی ملکاں نوں اک دوجے کولوں دور کرنا تے مدمقابل لیانا اے۔ جے طالبان چھیتی دشمن دے چھائے جال توں نہ نکلے تے نہ صرف دونویں ملک اک دوجے توں دور ہون گے بلکہ دونویں پاسے ہور جانی تے مالی نقصان ہوندا رہوے گا۔جہنوں اوہناں نوں تسلیم کرن دے امکانات گھٹ ہوندے جان گے۔ ایس لئی ضروری اے کہ پہلی ترجیح سرحداں اتے امن نوں بنان تاں جے پاکستان یکسوئی نال اوہناں دی وکالت کر سکے۔ طالبان قیادت نوں جھڑپاں جئے واقعات روک کے کسی ایسے قابل قبول حل ول آنا پووے گا جہڑا دونویں پاسے دی عوام دے مفاد وچ ہووے۔ جے انج ممکن نہیں تے فیر دونویں ملک رل کے شرپسنداں دے خلاف طاقت دا مظاہرہ کرن کیوں جے آئے دن دی سرحدی جھڑپاں نہ صرف آمدروفت وچ رکاوٹ دا کارن نیں بلکہ تجارتی سرگرمیاں وی متاثر ہو رہیاں نیں۔ ایسے حالات وچ جدوں افغانستان دی بوہتی تجارت براستہ پاکستان ہوندیا ے ایہہ سرحدی مسئلے اک دوجے نوں دور کرن دے نال تجارتی تے معاشی ترقی دی راہ وی دشوار کر دین گے۔
گیارہ دستمبر اتوار والے دن افغانستان دے اندروں پاکستانی علاقے اتے وقفے وقفے نال بھاری ہتھیاراں نال گولہ باری ہوئی جہنے اٹھ پاکستانی شہریاں دی جان لے لیتی جد کہ 17بندے پھٹڑ ہوئے جہدے تے پاکستان نے احتجاج کیتا۔ایس واقعہ تے بحث لئی قومی اجلاس دا اجلاس وی ہویا مگر وزیر دفاع خواجہ آصف نے پالیسی بیان دین دے بجائے ایوان نوں ایہہ کہہ کے مطمئن کرن دی کوشش کیتی کہ طالبان نے واقعہ اتے معافی طلب کردیاں ہوئیاں آئندہ ایسے واقعات نہ ہون دی یقین دہانی کرائی اے مگر کرائی گئی یقین دہانی دے اثرات اک ہفتہ وی نہ رہے۔15 دسمبر جمعرات نوں فیر انج ای جارحیت دا مظاہرہ ویکھن وچ آیا۔ ایسے واقعات توں ہور یقین دہانیاں اتے اعتماد کرن دے بجائے ایہہ سنیہا ملدا اے کہ افغان حکام اتے اکھاں بند کر کے اعتماد کرن دے بجائے سرحدی حفاظتی نظام نوں سخت کیتا جاوے کیوں جے ایہدے وچ ہن کوئی ابہام نہیں رہیا کہ افغان عبوری حکومت دی امن پالیسی سوالیہ نشان بن گئی اے تے اوہ سرحدی واقعات نوں سنجیدہ نہیں لیندی بلکہ ایسے واقعات اتے بوہتا پاکستان نوں نظرانداز کرن یا فیر اپنے موقف اتے قائل کردی محسوس ہوندی اے۔ طالبان پچھلے سال توں ایسے واقعات دے تدارک دی یقین دہانیاں کراندے چلے آ رہے نیں مگر عملی طور تے کجھ نہیں کر رہے تے نہ صرف پاکستانی چوکیاں نوں نشانہ بنان دا سلسلہ جاری اے بلکہ ن تے شہری آبادی نوں وی نشانہ بنایا جان لگیا اے جہدے وچ بوہتے افغان بارڈر فورس ملوث ہوندی اے ایہدا مطلب اے کہ سرحدی جھڑپاں افغان عبوری انتظامیہ دی مرضی دے مطابق نیں لہٰذا لوڑ ایس امر دی اے کہ نہ صرف افغان سکیورٹی فورسز نوں داندن شکن جواب دتا جاوے بلکہ طالبان نوں وی ایہہ باور کرایا جاوے کہ اوہناں دی بقا پاکستان نال مشروط اے تے جے ایسے واقعات دا سلسلہ ختم نہیں کردے تے پاکستان نہ صرف افغان حکام دی عالمی سطح اتے وکالت دا سلسلہ روک سکدا اے بلکہ تعلقات اتے وی نظرثانی کرن تے مجبور ہووے گا۔
بلوچستان دا سرحدی علاقہ چمن ایس حوالے نال بڑا اہم اے کہ ایہہ افغانستان آن جان دا ایسا اہم رستہ اے جہدے ذریعے سبزیاں’ دوائیاں سنے دوجے کھان پین دے سامان دی روزانہ دی بنیاد تے قندھار سنے ست قبائلی ضلعیاں نوں ہوندی اے ۔ سامان دی ایہہ ترسیل آئے دن ہون والی جھڑپاں توں رک جاندی اے۔ طالبان نہ بھلن کہ افغانستان دے ادھے حصے نوں بھک تے افلاس دا سامنا اے تے سرحدی جھڑپاں دی اجازت دے کے اوہ اپنے ای عوام دی مشکلاں وچ وادھا کر رہے نیں۔ انج دا طرزعمل نوں ہر گز دانشمندانہ نہیں بلکہ مسئلیاں دا شکار اپنی عوام نوں ہور مسئلیاں دی دلدل وچ دھکیلن دے مترادف اے۔
پاک افغان سرحدی جھڑپاں طالبان دی طاقت تے خلوص داد بھانڈہ پھوڑ رہیاں نیں تے ایہہ خیال تقویت پھڑن لگیا اے کہ یا تے طالبان وچ اینی طاقت ای نہیں کہ اوہ شرپسند عناصر اتے قابو پا سکن یا فیر ظاہری خلوص دے باوجود اوہناں دی آرزو وی پاکستان نوں نقصان پہنچانا اے ایسے لئی ہر سرحدی جھڑپ اتے وقتی یقین دہانی کرا کے معاملا دبان دی کوشش کردے نیں مگر انج دا رویہ بوہتی دیر برداشت نہیں کیتا جا سکدا۔ چھیتی ای پرتشدد واقعات دا سلسلہ روکیا نہ گیا تے دونویں ملکاں دے برادرانہ تعلقات دا متاثر ہونا خارج ازامکان نہیں۔ جدوں دنیا طالبان نوں پوری طرح قبول کرن تے تیار نہیں۔ ایہناں حالات وچ پاکستان توں دوری اوہناں لئی ہور مسئلیاں دا موجب بنے گی۔ ساری دنیا وچ بین الاقوامی سفر لئی پاسپورٹ دا استعمال ہوندا اے۔ پرویز مشرف دور وچ ایہدے اتے وی افغان حکام نال کشیدگی پیدا ہوگئی ۔مگروں لمی گل بات مگروں پاسپورٹ اتے مخصوص رستیاں توں آن جان تے قائل کیتا گیا۔ حالانکہ ملا عمر داموقف سی کہ افغانستان تے پاکستان دونویں برادر ہمسائے نیں جہناں وچ کسی سرحدی لکیر دا کوئی جواز ای نہیں۔
پاکستان نے کدی افغاناں دی مدد وچ کنجوسی نہیں کیتی۔ سوویت یونین نے جارحیت کیتی تے نہ صرف آزادی دی جنگ لڑن والیاں دا ساتھ دتا بلکہ لکھاں افغان مہاجراں نوں آن دے عام اجازت دتی جہناں دی اکثریت اج وی پاکستان وچ اے۔ ایہہ احسان فراموش مہاجرین کھیڈ دے میداناں وچ پاکستان دے خلاف نعرے لاندے تے اگست وچ پاکستانی جھنڈے دی بے حرمتی کرن تے خلاف نعرے بازی توں دل آزاری کردے نیں۔ نائن الیون مگروں وی پاکستان دنیا دا واحد ملک اے جہنے افغانیاں دی ہر ممکن مدد کیتی۔ جے انج نہ ہوندا تے اج افغان طالبان دے حالات وکھرے ہوندے تے اوہ اج اقتدار وچ نہ ہوندے مگر تعاون’ مدد تے خلوص دا جواب سرحدی جھڑپاں دی صورت وچ دے کے اپنے وڈے بھراں نوں بددل کیتا جا رہیا اے۔ اوہناں لئی بہتر اے کہ جہنی چھیتی ہو سکے پرتشدد سرحدی کارروائیاں روکن تاں جے دونویں پاسے دے عوام وچ نہ صرف رابطے برقرار رہن بلکہ معاشی تے تجارتی سرگرمیاں فروغ پان۔
ٹی ٹی پی نوں اج وی افغان حکام دی تائید حاصل اے جہدے وچ کوئی ابہام نہیں۔ ایس دہشت گرد گروہ نے غیر مشروط مذاکرات دا آغاز تے غیر معینہ عرصے لئی جنگ بندی دا اعلان وی محض وقت حاصل کرن لئی ای کیتا سی ایس عرصے وچ اوہناں نے فاٹا توں لے کے مالاکنڈ’ سوات تے دوجے علاقیاں وچ خود نوں منظم تے مضبوط بنایا ہن اوہ فاٹا دی موجودہ حیثیت ختم کرن سنے اسلحہ لے کے چلن دی اجازت دین جیسے مطالبے کرن لگے نیں جہڑے کوئی آزاد تے خودمختار ملک تسلیم نہیں کر سکدا مگر افغان حکام ٹی ٹی پی اتے دبائو پان توں گریزاں نیں۔ ایہہ عمل اوہناں دے خلوص دے دعویاں دی نفی کردا اے۔ اک پاسے افغان
حکام سرحدی باڑ نوں اکھاڑن وچ ملوث نیں تے دوجے پاسے سمگلر وی سرحدی باڑ نوں نقصان پہنچان وچ پیش پیش نیں جہدے توں ملی بھگت ول اشارہ ہوندا اے۔ جرائم پیشہ افراد دی سرگرمیاں تے سرحدی جھڑپاں دا چھیتی تدارک نہ کیتاگیا تے خطے وچ بدامنی جئی خطرناک صورتحال بن سکدی اے لہٰذا جہنی چھیتی ممکن ہو سکے افغان حکام امن قائم کرن وچ تعاون کرن نہیں تے دنیا وانگوں پاکستان کولوں وی کٹ کے رہ جان گے۔