پنجابیت دے آگو بابا قسور مبارک بٹ جی

کون کسے نوں آپنا آکھے کون کسے نوں جانے
آخر اک دن مک جانے نیں منگویں ساہ بیگانے
پنجاب دیاں مہان ہستیاں وچوں جناب قسور مبارک بٹ جی دا ناں کسے کولوں ڈھکیا چھپیا نہیں جنہاں نے 1976 توں پنجابی دا کم شروع کیتا۔ پنجابی زبان تے پنجابی قومی ایکتا لئی آپ جی دی خدمات دا جناں ذکر کیتا جائے گھٹ اے۔ 46 سال پہلوں پنجابی ادبی سنگت گورنمنٹ کالج ساہیوال دے جنرل سیکرٹری دی حیثیت بعدوں 1978 وچ گورنمنٹ کالج ساہیوال دی اسٹوڈنٹس یونین دے جنرل سیکرٹری منتخب ہوئے تے پنجابی دے میگا ایونٹ کروائے جتھوں جماعت اسلامی والیاں مسیتاں وچ پنجابی کاز لئی جتن کرن پاروں کفر دے ناجائز الزام تک لائے، ضیاء مارشل لاء وچ گج وج کے پنجابی لہر دے یدھ وچ اگلیاں مورچیاں تے لڑے جس کارن وَکھو وکھ موقعیاں تے جیلاں وی کٹیاں جنہاں دا کل ملا کے 5 سال دا عرصہ بندااے۔ جد کہ اودوں پنجابی قوم اوپری زبان دی غلامی وچ ستی پئی سی \ ہائی۔ بٹ جی نے پنجابیاں وچ قوم پسندی دی ایہو جہی روح پھونکی کہ اج پنجاب وچ ہر پاسے پنجابی قوم پسند پیدا ہو چکے نیں۔
” پنجاب لوک لہر ” دے مرکزی صدر قسور مبارک بٹ جی پنجابی ایکتا دے مخلصانہ مقصد نوں پورا کرن لئی ناصرف ساہیوال تے دوجیاں شہراں وچ ماں بولی دے حوالے نال مختلف فنگشنز تے پنجابی لکھتاں دی کتاباں چھپوا کے ونڈدے سن بلکہ ہر سال ” جگت ماں بولی دیہاڑ ” دے موقع تے قومی شعور دے فروغ لئی مذہب، فرقہ، ذات، گوتھ تے علاقائی لہجیاں بولیاں وچ کھلری ہوئی لوکائی نوں پنجابی قومی ایکتا \ وحدت دی اک ہی مالا وچ پرون لئی ہر سال 21 فروری جگت ماں بولی دیہاڑ دے موقعے تے 2004 توں پنجاب دے مختلف شہراں وچ اقوام متحدہ United Nation دے Order مطابق بالاں نوں مڈھلی سیکھیا انہاں دی ماں بولی پنجابی وچ دیوان دی منگ، رلت، ٹورا تے کٹھ کروا رہے سن۔ پنجابی زبان دے ایہہ مہان سوجھوان، پنجابی قوم پرست جماعت پنجاب لوک لہر دے بانی قسور مبارک بٹ 14 دسمبر 2022 ء بدھ نوں رب وَل ٹر گئے جنہاں دا نماز جنازہ ” ماہی شاہ” قبرستان ساہیوال وچ پڑھایا گیا۔
” 11 جنوری 2020 لاہور دا ٹورا تے رلت”
موجودہ پنجاب تے پنجابی مخالف دور وچ جتھے کہ سانوں اندرونی تے بیرونی مخالفتاں دا سامنا اے پنجابی قوم دے مخالفین ہر ویلے سانو ں ذات” فرقہ” علاقائی لہجے تے بولیاں وچ ونڈن دے دوالے رہندے نیں ساڈے اوہ مہان آگو جہڑے کہ اس افراتفری تے خود پسندی دے دور وچ ساڈی کھلری ہوئی پنجابی ایکتا نوں کٹھا کر کے جاگرک کردے نیں انہاں مہان ہستیاں وچوں پنجابیت دے گرو ” قسور مبارک بٹ ” جی دا ناں کسے کولوں ڈھکیا چھپیا نہیں۔ پنجابی قوم جہڑی کہ غلامی دا جام پی کے خرگوش وانگوں ستی پئی سی، قومیت تے جاگرتا دی ایہو جہی روح پھونکی جس دا اثر اج تھاں تھاں تے پنجابی قوم پرستاں دی صورت وچ ساڈی اکھاں دے سامنے اے۔ بٹ صاحب جہڑے کہ پنجاب لوک لہر دے مرکزی صدر نیں اپنے مخلصانہ مقصد نوں پورا کرن لئی ساہیوال تے دُوجیاں شہراں وچ ماں بولی دے حوالے نال مختلف فنگشنز \ کٹھ کرواندے رہندیسن۔ انہاں دی ودھیا منیجمنٹ دا ہی ایہہ کمال سی کہ11جنوری 2020 نوں مادھو لال حسین مزار دے کٹھ تے ایتھوں لاہور پریس کلب ول ٹرن والے پنجابی ٹورے وچ جہڑا رنگ قسور مبارک بٹ جی دی طرفوں گھلے گئے” پنجاب لوک لہر ” دے ٹولے نیں بھریا اس دا سارے کٹھکار اج وی منن ہار نیں۔ پنجاب لوک لہر دا قافلہ جس وچ رلت \ ٹورے دے انتظامات پینافلکس کارڈز، سٹیکرز، صافے، ڈھول تے جھمر آلے سب کجھ مکمل تے اپنی مثال آپ سی۔ بٹ صاحب دی ماں بولی نال محبت تے رلتہاراں دا خیال رکھن دا اندازہ اس چیز توں لایا جا سکدا اے کہ ساہیوال توں لاہور دے تقریبا َدو \ آڈھائی گھنٹے دے سفر لئی وی 70 بندے لئی گھر دے پکے ہوئے بہترین کھانے دا ودھیا پربند کیتا گیا سی جہڑا کہ پتوکی دے مقام تے رلتہاراں نے کھادا۔ ریلی تے اپڑن لئی بس دا انتظام کیتا گیا جہڑی کہ بٹ صاحب دی رہائش گاہ جوگی چوک ساہیوال توں ٹری۔ میں (حاجی عارف) ریلی توں اک دن پہلے ساہیوال اپڑیا ہویا سی میری تے عاصم اسلم (صدر پنجاب لوک لہر ساہیوال) دی ذمہ داری وچ قافلہ مادھو لال حسین اپڑیا۔ بھائی آتش کیانی (صدر پنجاب لوک لہر چیچہ وطنی) شاہسوار کیانی راجہ جہانگیر قمر (مرکزی سیکرٹری پنجاب لوک لہر) جہڑے کہ پہلے ہی رلت تھاویں اپڑے ہوئے سن انہاں نے ساڈا بڑا سوہنا سواگت کیتا۔ بھائی عاصم اسلم تے راجہ جہانگیر قمر نے بٹ جی دے حکم مطابق تنظیم دی اگوائی کردے ہوئے تقاریر تے بیانات ریکارڈ کروائے۔ جنہاں نوں کہ باقیاں دے نال نال پنجاب لوک لہر دے ذاتی چینل نے ریکارڈ تے نشر کر کے اپنی پنجاب دوستی دا ثبوت دتا۔
” ہڑپہ میوزیم وچ کٹھ ”
21 فروری 2021 نوں ساہیوال نیڑے پنجاب دے ہزاراں سال پرانے تہذیبی و تمدنی نشانیاں دے مقام ” ہڑپہ” دے میوزم وچ تقریب دا ودھیا پربند کیتا گیا سی۔ جس وچ پنجاب لوک لہر نے مثالی پنجابی پنجابی ثقافتی رنگ ویکھائے جس وچ پنجاب دیاں سیاسی شخصیات نے وی شرکت کیتی جنہاں وچ تحریک انصاف دے MNA رائے مرتضی اقبال خان تے مسلم لیگ نون دے MPA ملک ندیم کامران وی سن انہاں نے ماں بولی بارے ایڈے سوہنے کٹھ تے خوشی دا اظہار کردے ہوئے حکومت پنجاب تک بالاں لئی پنجابی زبان نوں لکھت پڑھت دی زبان دے طور تے لگوتری لئی کوشش کرن دا کیہا۔ اس کٹھ وچ پنجاب دیاں کئی ہور تعلیمی، سماجی، کاروباری سنگتاں نے بھرویں رلت تے منج تے ماں بولی بارے اپنے سوہنے وچار سانجھے کر کے پنجاب، پنجابی، پنجابیت نال پیار دا بہت سوہنا ثبوت دتہ جس کارن ساہیوال تے باقی پنجابیت نال پیار کرن والے لوکاں تک پنجابی قوم پرستاں دا بہت سوہنا پیغام اپڑیا سی ۔
” ڈپٹی کمشنر ساہیوال نال ملاقات ”
اسے سال 21 فروری 2022 نوں پنجابی دے حق لئی باوا فرید \ پاکپتن دے مزار دی چادر پوشی تے رلت دا پروگرام بنایا گیا پر اس توں کجھ دن پہلے قسور مبارک بٹ جی دے حکم تے پنجاب لوک لہر ولوں پنجابی ماں بولی نوں نصابی تعلیم \ لکھت پڑھت دی مڈھلی سکھیا بنان لئی ڈپٹی کمیشنر ساہیوال ملک اویس نوں اک یاداشت پیش کیتی گئی جس وفد وچ راجہ جہانگیر قمر، آتش کیانی وحید خان بلوچ تے کجھ ہور پنجابی قوم پرست موجود سن۔اس موقع تے ڈپٹی کمشنر ساہیوال ملک اویس نے آکھیا کہ ساڈے پیراں ولیاں دی زبان دنیا دی کسے زبان توں گھٹ نہیں۔ حکومت نوں چاہیدا اے کہ اس عوامی منگ تے غور کرے۔
” باوا فرید الدین گنج شکر تے حاضری ”
پنجاب لوک لہر دی طرفوں ہر سال منایا جان والا ”جگت ماں بولی دیہاڑ ”21 فروری 2016، 2019، 2022 نوں پنجاب وچ بالاں نوں مڈھلی سکھیا انہاں دی اپنی پنجابی بھاشا وچ دیوان دے حق لئی ٹورا تے ویکھالا کرن لئی پاک پتن، پنجابی دے مڈھلے شاعر باوا فرید الدین گنج شکر دے مزار دی ٹورا تے رلت کرن لئی چون کیتی گئی۔ جس دا مڈھلا کٹھ بابا قسور مبارک بٹ جی دے ڈیرے نیڑے جوگی چوک ساہیوال شہر توں پنجاب لوک لہر دا قافلہ نکلدا جس وچ کہ ٹورے دے انتظامات مثالی ہوندے سن، پینافلکس کارڈز سٹیکرز صافے ڈھول تے جھمر آلے سب کجھ مکمل کر لیا جاند، ریلی دے مزار شریف تک پہنچن لئی بساں گڈیاں دا ودھیا پربندھ کیتا جاندا۔ بابا تاج الملوک دے قیمتی مشوریاں تے بھائی آتش کیانی (صدر پنجاب لوک لہر چیچہ وطنی) شاہسوار کیانی عقیل سجاد، راجہ جہانگیر قمر (مرکزی سیکرٹری پنجاب لوک لہر) دی منیجمنٹ نے ریلی دے انتظامات تے جلوس نوں منظم رکھن وچ اہم کردار ادا کردے سن۔
پاک پتن وچ ” پنجاب لوک لہر” ریلی دی پرنٹ، سوشل تے الیکٹرونک میڈیا نے بہت سوہنی کورج کیتی سی جہانگیر قمر جی تے آتش کیانی جی نے میڈیا راہیں پاکستان دے باقیاں صوبیاں وانگوں پنجاب وچ پنجابی زبان نوں مڈھلی تے نصابی تعلیم بنان دی منگ کیتی، تقاریر تے بیانات ریکارڈ کرواندے۔ جنہاں نوں کہ بہت سوہنی کورج ملی جس نوں باقیاں دے نال نال پنجاب لوک لہر دے ذاتی چینل نے وی ریکارڈ تے نشر کر کے اپنی پنجاب دوستی دا بھرواں ثبوت دتہ۔
ماں بولی دیہاڑ دے موقع تے پاک پتن وچ پنجابی دے پہلے شاعر باوا فرید دے مزار تے حاضری دے دوران چادر چڑھان دا وی پربند کیتا جاندا۔ راجہ جہانگیر قمر، آتش کیانی، موتیا مسعود، شاہ سوار کیانی، عقیل سجاد، پروفیسر امیر حمزہ، احمد رمضان، جمیل فریدی، اویس عابد، تے دوجے قوم پرستاں نے چادر پوشی کر کے ریلی دا مان ودھاندے تے دعاواں وچ رب اگے ایہہ بنتی کردے کہ ساڈے پیار تے اتفاق دا سبق دین والے صوفیاء دی بولی پنجابی نوں ساڈے بالاں دی پڑھائی لکھائی دی زبان بنان وچ ساڈی مدد فرما۔
” علم دوستی”
علم پڑھنا تے لکھنا آپ جی دا وڈا شوق سی اس لئی کئی پنجابی لکھتاں، کتاباں، رسالے چھپوائے ونڈے تے پنجابی دربار سجائے جنہاں وچ پنجاب دا اتہاس تے پنجابی دے لکھتکاراں پیراں فقیراں سادھو سنتاں دیاں سکھتاں نوں عام کرن وچ اچیچی چاہت ویکھائی۔ آپ جی دی علم دوستی دی ایہہ واضح مثال سی کہ آپ جی نے لکھاں روپے لاں کے اپنے کمرے دے نال ہی اٹیچ لائبریری بنائی ہوئی سی۔ جنہاں وچ پنجاب دے اتہاس، شاعری، سادھو سنتاں پیراں فقیراں، سنیاسیاں، وجدانیاں، گیانیاں دھیانیاں، ویدانیاں، دیس پنجاب دے سیانیاں دِیاں لکھتاں ہر ویلے موجود رہندیاں۔ جہڑا وی متر پیارا آپ جی نوں ملن لئی جاندا کتاب یا رسالے دا تحفہ لئے بغیر نا مڑدا۔ آپ جی دے ذاتی لکھن دا انداز وی بہوں انوکھا ہائی جس کارن پڑھیار پوری توجہ نال گم ہو کے لکھت پڑھدے تے آپ جی کولوں بہوں کجھ سکھدے۔ بٹ جی دی پنجاب نال محبت دل جان توں ودھ سی، دیس پنجاب دی ونڈ دے سخت خلاف ہن تے رب اگیدعا کردے ہوئے فرماندے ہن۔
شالا تھاں تے اوہ مر جاوے
جو پنجاب دی ونڈی پاوے
بھاویں ساہ آوے نہ آوے
دیس پنجاب نہ ونڈیا جاوے
”بٹ جی دی لکھتاں دے کجھ نمونے”
بھاویں تثر ہووئے تے بھاویں شاعری بٹ جی دے لکھن دا انداز آپ جی دے پنجابیت بارے دوٹوک مؤقف دا مونھ بولدا ثبوت ہوندا جس وچ آپ پنجابیاں دے حق لئی حکومت پاکستان تے مختلف پارٹیاں دی توجہ پنجابیاں دی اکثریت تے انہاں دے مڈھلے حق ول توجہ دیواندے نظر آندے۔
(1) تاریخی سچائی اے شہید بھٹو نوں اوہناں دے سندھی قوم پرستاں ساتھیاں نے آکھیا سی کہ پاکستان وچ اردو سپیکنگ 2 فیصد نیں جد کہ پنجابی 65 فیصد بولدے نیں تے 90 فیصد پاکستانی اسانی نال پنجابی سمجھ لیندے نیں ایس لئی رابطے دی زبان اردو دی بجائے پنجابی ساہنوں منظور اے تے شہید بھٹو آکھیا سی پہلوں پنجابیاں نوں پچھ لوو۔ اوس ویلے دے وزیر اعلیٰ پنجاب معراج خالد نوں ایس تجویز بارے پچھیا گیا تے اوس پنجابی آگو نے ہس کے آکھیا چھڈو جی پنجابی بھلا لکھن پڑھن وچ کیویں آوے گی، اردو ہی رہن دیو۔ بس فیر سرکاری تعلیمی طور اڑدو ہی رہ گئی تے پنجابی دیاں جڑاں وڈھن دا کم پنجابیاں ہتھوں شروع رہیا ۔
ایہہ وی تاریخی سچائی اے کہ پشتوناں ”ہندکو” دے ناں تے پنجاب تے پنجابیاں دی ونڈ کر کے پنجابیاں تے ظلم کیتا بعدوں سندھیاں نے کراچی صوبے توں نظراں ہٹاون لئی بے شناختے بلوچیاں پٹھاناں دھاڑوی ملھ مارو جاگیرداراں تے پنجابی مخبراں دلالاں نوں نال رلا کے جنوبی پنجاب وچ سرائیکستان دا فتنہ / توت کھڑا کیتا اے تے زرداری بلاول گیلانی بازاری سرائیکستان نوں پروموٹ کر رہے نیں تے ایس نندن جوگ عمل وچ پی ٹی آئی دا کھلاریا عمرانی شیطانی گند ترینی قریشی وطن فروشاں دے پیو دادے دیاں پنجاب مار مخبریاں سازشاں دا تسلسل وی اپنی تھاہرے ، پنجابی کارڈ کیش کراون والے نوازی شہبازی قومی ڈاکؤاں دے برف فروش چیلے رانا محمود الحسن ورگے پھٹے والیاں سینٹ وچ جو پنجاب دی پگ نوں داغ لایا تے پنجاب دے جڑے بلاک وچ جیویں سوآء ماریا تے اوتھے ای جماعت اسلامی دے صداقت بلوچ ورگے گندے کردار وی پنجاب توڑن بھنن وچ برابر دے بھائیوال نظر آندے نیں جیہڑے پنجاب وچ پنجابی دی ایس لئی مخالفت کردے نیں کدھرے ایہناں جاچے الہامی زبان اردو دی بے حرمتی نہ ہو جاوے پر ملتان ٹپدے ای الہامی زبان نوں کوئی خطرہ نہیں ہوندا تے ملتانی ریاستی ڈیروی لہجیاں تے سرائیکی دا ٹھپا مڑھ کے جلسیاں تے تربیتی سیشناں وچ سرائیکی کہہ کے لہندی پنجابی وچ بولنا قومی وحدت لئی ضروری آکھ کے روائتی امریکی منافقت دا مظاہرہ کردے نیں ۔
پنجاب 1947 وچ پاکستان لئی 20 لکھ پنجابیاں دے لہو نال ونڈی دیاں لیہاں بھریاں، پاکستان لئی اپنی بولی ہوند شناخت قربان کیتی تے ضیاء پلیت دی یزیدی آمریت وچ پنجابی سپتر اگیچ تے سب توں زیادہ سن تے کئی ماواں دے لال سولیاں جھول گئے اپنے آپ نوں اگاں لا لئیاں جیلاں کوڑیاں دے تمغے سینے سجائے جوانیاں قربان کردتیاں زندگیاں دے سب توں ودھ نذرانے دتے تے چھیکڑ تے فیر پنجاب تے پنجابی دا قتلام۔ ایہہ گاہلاں تے قتلام جاری اے۔
ایس پچھوکڑ وچ پنجابیاں دا پاور پالٹیکسیاں دی گولا گیری کرن تے ماتم کرن نوں دل کردا اے۔
بلاول زرداری کسے طراں بنو عباس وانگ شہیداں دا وارث نہیں اے اسٹیٹس کو قائم رکھن والی زرداری سیاست دا مہرا ھے جو نہ صرف پاکستان دے مظلوم عوام سگوں پنجاب تے پنجابیاں دا دشمن نمبر 1 ہے۔ عام پنجابیاں نوں تے صدیاں توں افیم دا عادی کیتا ہویا اے اکھاں والے باشعور پنجابی وی پنجابیت پروموٹ کرن دی بجائے پاور پالٹیکسیاں دے مخبر ٹاوٹ دا کردار ادا کر رہے نیں۔
الیکڑانک، پرنٹ میڈیا وی پنجابیت دے قتل وچ برابر دا بھائیوال اے ایہہ تے اللہ سوہنے دا کرم اے کہ سوشل میڈئیے تے دنیا بھر دی قدیم تہذیب پنجابی جیں دے وارث بابا فرید گنج شکر توں خواجہ غلام فرید ورگے 13 وڈے کلاسیکل پنجابی صوفی شاعر نیں جیہڑے دنیا بھر وچ کسے قوم کول نہیں ملدے جنہاں ماڑے مسکیناں پنجابی مزدوراں کساناں عام پنجابیاں دی شناخت قائم رکھی ہوئی اے جنہاں دی تعلیمات وچوں ہند سندھ وچ لوکاں حق دے سدے مطابق جیون سکھیا تے اوسے پنجابی زبان تے پنجاب نوں 1849 دے دھاڑوی فرنگیاں اپنا دشمن قرار دے کے وڈھنا ٹکنا شروع کیتا جیہڑا اوہناں دے نسل در نسل غلام دلال کالے انگریز اج تیک چالو رکھی کھڑے نیں ۔ ایس نندن جوگ کار خلاف سوشل میڈیے نے پنجابی نوجواناں وچ اپنی شناخت دی اہمیت دسی تے پنجابی قوم پرستی نہیں قوم پسندی دی جاگرتی لہر پنجابیت نوں تگڑا کر رہی اے ۔ میری عرضوئی اے کہ باشعور سیاسی کارکن تے سوچ فکر والے پنجاب پنجابی تے پنجابیت لئی اپنا اپنا حصہ پائون تولے دے تول وچ تل کے پنجاب دے غدار نہ اکھواون۔ چیتے رکھنا تاریخ سب کجھ سانبھدی اے تے ایس جہانے تے اگلے جہانے ضمیر دے قتل دی سزا وی ھے جے۔
(2) ڈھاکہ دُکھانت 16 دسمبر 1971
اک دن یا نِرا اک واقعہ ای نہیں دکھ بھری کتھا دا کُھرا ہے، ایس تے وین پاون دی تھاں اپنی کرنی نوں پڑچولنا چاہیدا اے اساں کِتّھے غلط ساں تے کِتّھے ٹھیک؟
تواریخ دے پنّے سب شیشہ کر دیندے نیں، ایس دُکھانت دے کئی کارن ہن ایہہ ہونی کئی پکھوں ویکھن دی سد ماردی اے۔پرایس ہونی دا وڈّا کارن اسٹیبلشمنٹ دا اوہ ورتارا ھے جو بولی پکّھوں بنگالیاں نال ورتیا گیا اوہناں دی ماں بولی دی تھاہرے اک اوبھڑ بولی نوں دھکّو ملّی اوہناں دے سِر مڑھ دینا، ایس دھرو خلاف ڈھاکہ یونیورسٹی دے پڑھیاراں ولوں اپنی ماں بولی بنگالی نوں قومی تعلیمی سرکاری کار ویہار دی زبان بناون لئی اک قوم دے سچّے منگ وکھالے تے گولیاں ورساونا سچ دا ہوکرا دیون والیاں دے گاٹے کپنا تے ایس بے انیائی نوں دشمن ملکاں دا اک ہتھیار طور ورتنا، ایلیٹ کلاس دا ہمیش وانگ بچ جاونا تے عام بندے دا قتلام وڈّی گنتری وچ قوم دیاں ماڑیاں مسکین دھیاں دا جبر جنا کارن گبھّن ہوجاونا ،مغربی پاکستان توں مشرقی پاکستان وچ رہندے کاروبار، سرکاری غیر سرکاری ملازمتاں کردے دیساں وچ پردیسیاں دا ناحق قتلام۔ ویریاں دا ایس دُپھّاڑ نوں ودھا کے پاکستان نال ویر کماونا تے اپنے مُدّیاں مطابق نویں نقشے اُلیکنا۔
ایس بھیڑی کرنی دی نینہہ سانجھے پاکستان دے سب توں وڈّے صوبے مشرقی پاکستان (اج دے بنگلہ دیش) وچ بنگالیاں کولوں اوہناں دی سِیہان، ہوند،اتے ماں بولی کھوہنا ھے ۔
ایہو کجھ فرنگی ایجنڈے مطابق 1849 توں اج دے پاکستان دے سب توں وڈّے صوبے سوہنے پنجاب تے ہزاراں سالاں توں ایس دھرتی دی جمی جائی پنجابیاں دی ماں بولی پنجابی نال حاضر سمے تیک جاری اے۔
پنجاب دی ونڈی، اُجاڑیاں دی سُنج دی کُرلاٹ دی ٹِیسی تے پنجابیاں دے لہو دے گارے نال اُسرے پاکستان نوں بغیر کاغذوں بغیر اختیار توں ملکیتی حق، آزادی مِلیاں پونی صدی ہو گئی پر فرنگی ایجنڈے مطابق اکھّاں بند کر کے ٹُری جاونا تے اپنے دیس اندر پنجابی نوں دیس نکالا دیون دی نِندن جوگ کار دا چالو رہنا تے ” ڈھاکہ دُکھانت”
میری جاچے اک پاک پنجابی ہوون دی حثیت نال اسانوں ایس ”ہونی،انہونی” ”صدمے” دی سُر لگ جاونی چاہیدی اے تے ایس سمسیا دا کائی توڑ وی لبھنا چاہیدااے۔ تانجو جو ساہنوں کسے طراں وارا نہیں کھاندا اوہ نہ ہو سکے ۔
بہوں سارے سیاسی، سماجی، ثقافتی، معاشی مسئلے اک پاسے۔
چلو گھٹ توں گھٹ پنجابی نوں پنجاب اندر پرائمری توں پڑھائی وسیلہ ہی بنا دیو تانجو اسیں اپنی سیہان، ہوند، اتے اپنے پچھوکڑ نال جُڑ کے حیاتی دے نویاں تقاضیاں تے پورا لتھ سکئیے۔
میرے دیس توں مالکا لہو رنگے بدّل ٹال
ہن مُکّن انھیاں کالکاں کوئی سورج نویں اُچھال
۔۔۔۔
بٹ جی دا کسے نوں پرچاون تے مرن دی خبر دسن دا انداز بہت نویکلا سی جہڑا کہ کدے وی پنجابی روایتی طریقے توں ہٹ کے نہیں سی ہوندا۔
(3) اج گوہڑا متر دھرو بے انیائی دا ویہرو اوکڑاں بھرے جیون دے پینڈے وچ نال نال ٹرن والا پاندھی ارشد وحید کیانی وی اپنی میٹی پگ کے اپرا پار اپڑ گیا۔
سوہنا سائیں اچھی جان دا اگلا پینڈا سکھالا فرماوے تے وچھوڑے دا جھورا جھریندیاں نوں ایہہ صدمہ جرن دا حوصلہ تے صبر دیوے ۔آمین ثم آمین ۔
قسور مبارک بٹ جی پنجاب تے پنجابیت نال جڑی ہر تاریخ، الفاظ، ریت رواج دا پورا خیال رکھدے تے رائے احمد خاں کھرل دیہاڑ مناندے تے انہاں تے لکھدے ہن۔ اس دیہاڑ دے حوالے نال انہاں دی اک پوسٹ دی لکھت۔
(4) دھاڑوی فرنگی اتے اوہدے پوربی بانھ بیلیاں دا ناہر جہیں گنجی بار نیلی بار اتے ساندل بار دے سورمیاں دی اگوائی کردیاں آپ دی پاک پوتر دھرتی دی آزادی کارن لڑدیاں ہند سندھ وچ اپنے لہو نال ایسی تاریخ لکھی جو انتاں تیک آپ دی قومی آزادی دی جنگ لڑن والیاں لئی چانن کیتی رکھ سی۔
21 ستمبر توں اگلے سال دے ستمبر تیک (پورے ہک سال دی مزاحمتی جنگ) پنجاب دی دھرتی دے ایس سورمے سپتر دا شہیدی دیہاڑ ساہنوں بہوں کجھ چیتے کرواندا ہائی ۔
ڈھکاں یاد کریندیاں ہن
ہک واری مڑ وی آویں ہا
راء نتھو خاں دیا احمد خاناں
۔۔۔
” ہن بوہڑ طبیبا آ ”
اک وساوے شہر کوں
اتے کھاوے پنڈ گراں
اک نسرن رنگ روپ دی
اتے جیون کنجے نا
راوی دی رات بلاوندی
ڈینھ شہریں چڑھیا ہا
کائی کال ککارے قہر کوں
اتے نت رت دا چھڑکا
اتھ دھاڑل سپ سنگ چورنے
اتے پی جاندے ست ساہ
ہن گھگو گھوڑے تڑکدے
کیہ جگت گیر پرنائ
ایہہ پیکڑے دن چار نیں
اتے اوڑک ملنی راہ
جو نیتے کیتے واپرے
سب ساڑے بلدی بھائ
ہن ڈھول دا گھول بیاندا
کچ پک دی کال کتھا
اسیں نیندر ماڑے گھوکدے
اتے تن من چڑھ گئی گھاہ
اکھ لیر و لیر پکاردی
دریا نوں لگ گئی ڈھا
ہن کون بچاوئے شہر کوں
سب سنجے پنڈ دے راہ
ہن سنج دا رنج تے مونجھ ہے
اتے پھلاں دا کرما
ہن دلڑی کلہڑی سہکدی
ہن بوہڑ طبیبا آ۔۔۔۔ !
٭٭
” پتن آپ حضور ”
لوئن گھاٹ فرید ہے
من حجرہ تن بھال
کون ملاح کون پاتنی
بیڑا کپڑ وات
پانی اتے رات
بیڑی وچ چن لتھیا
پچھاں رہ گیا دور
درشن اگم بھکیا
ہر جاء عین ظہور
ونے قسور
پتن آپ حضور
۔۔۔
”حیاتی دا بوہڑ ”
حیاتی دے وڈھے بوہڑ تے
کاں اگ پئے نیں
وقت انہان نین چیخ وچ پھڑیا
درس وکھالی دیوئے اڑیا
دل دی اکھاں نوں بھاء لگی
کاں دے کالے بخت سمے
نوں کیں مننا ہے
من دے من وچ لکی ہوئی
چٹے دودھ جہی سچائی نوں
اکھاں نال بیانن والے
بول کرو سب دان
سائیاں چادر سجرے سچ دی
ویلے اتے تان
مرے گواچے پنجابی دے
تن وچ پاون جان
مولا بخش سیہان
۔۔۔
شعر عذاباں دی
ٹِیسی تے
درد کُوکیِندے
سد مریندے
تِسّے پکھوآں
دی ہے
دُھپ اُڈاری
دِل مر جانا
ہاڑ دی اگ وچ
بدّل منگے
میر دا مادھو
اگنی اندر
نچ نہیں سکدا
نہ بلُھّا اِتھ
غالب بن کے
کھاوے احمد شاہے دا
چھیکڑ تے فیر کیہڑا آکھے
۔۔۔
”ماٹی قدم کریندی یار”
عرضی ایتھے کون منیندا
”تخت نہ ملدے منگے”
دامن اج وی بول الاوے
رانجھا تخت ہزارا
چھڈ کے
جھنگ نِیواوے
وس دی ولگن
راس رچاندی
دس ایہہ پاوے
شہر وسیندے
کچّی چھڈ کے
پکّی تے پب دھریاں
دُھپے بھانڈا بھریاں
(کویتا کار قسور مبارک بٹ)
۔۔۔
” بنتی ”
انہاں ذکر کیتے گئے کماں توں علاوہ وی بٹ صاحب دیاں پنجابیت دیاں بہت ساریاں خدمات ہن تے انہاں دی ذاتی زندگی وچ ملن ساری تے غریب پرور انہاں دا اک ہور نویکلا پہلو سی۔ متروں ساڈی قومی خوش بختی سی کہ مصروفیت دے دور وچ وی ساڈی مہان پنجابی قوم نوں ” قسور مبارک بٹ ” جی جہڑے 46 ورھے کھلری ہوئی پنجابی ایکتا نوں کٹھا کرن وچ رجھے رہے ساڈی تربیت کر گئے نیں۔
سجنوں! وادی سپت سندھو جہڑی کہ ہمیشہ دریاواں دی تعداد تے ایتھوں دے پانیاں توں موسوم رہی اے۔ اس دا موجودہ ناں ” پنجاب” وی دنیا دی اس قدیم ترین تہذیب ورگا پرانا اے جہڑا کہ مختلف علاقیاں تے زباناں دے ہندو دھارمک لکھاریاں، ایرانی، افغانی، ترک، منگول تے کئی ہور وسط ایشیائی دھاڑؤاں، قابضین، فاتحین، تاجرین، سیاحواں نے عام کیتا جنہاں دا کہ سلسلہ قبل از اسلام توں شروع سی بعد از اسلام انہاں ہی لوکاں نے اپنے مفاد دی خاطر مذہب نوں ہتھیار دے طور تے ورتنا شروع کر دتا تا کہ مقامی مسلماناں دی تائید حاصل کیتی جا سکے۔ ساڈا خطہ انہاں مختلف ادوار وچ سپت سندھو، ملوہا، پچاندا، پنج ندا، پنج ند توں اپنے ناں دا ارتقائی سفر طے کردا ہویا ماضی قریب وچ ایرانی فارسی باناں دے دور حکومت وچ موجودہ ناں پنجاب تے آن مکیا۔ اونج تے ساڈی وادی دے ناں پنجاب دا ارتقائی عمل تے تہذیب و تمدن دے آثار دس ہزار سال تک موجود ہن پر 1866 انگریز دور وچ ملتان لاہور دی ریل پٹڑی وچھاندیاں ہویاں ہڑپہ دی ساڈی ساڈھے پنج ہزار سال پرانی تہذیب دی لبھ\دریافتگی جس نے اج دے زمانے وچ ساڈیاں ہزاراں سالاں دیاں روایات، رہن سہن دا انداز، کھیڈاں، کھڈونے، صفائی پسندی، تجارتی نظام تے اک سلیقہ مند قوم دا ظاہری ثبوت پیش کر کے ساڈا سوہنا سلکھا مکھڑا دنیا دے سامنے رکھیا۔ اس دے بعد 1922وچ وادی سندھ دی اسے تہذیب دا دوجا حصہ موجودہ صوبہ سندھ وچ موہنجو داڑو دے مقام تے لبھیا۔ اج دے پنجابی مخالف دور وچ جتھے کہ سانوں اندرونی تے بیرونی مخالفتاں دا سامنا اے تے پنجابی قوم دے مخالفین ہر ویلے سانوں ذات فرقہ علاقائی لہجیاں تے بولیاں وچ ونڈن دے دوالے رہندے نیں، دے دور وچ ” محترم قسور مبارک بٹ جی ” ساڈے لئی رب دا اک انعام ثابت ہوئے۔ آپ نے ہمیشہ سانوں ایکتا دا سبق دتہ تے قوم پرستاں دے نکے موٹے اختلافات نوں پیار محبت نال حل کرن وچ ہر سنگی ساتھی نال پہل کردے ہوندے سن۔
اک لمبے عرصے دی بیماری بعد اج اوہ ساڈے وچ نہیں رہے اس کر کے پنجاب دھرتی نال ہر پیار کرن والے اگے بنتی اے کہ اوہ اپنی دعاواں وچ قسور مبارک بٹ جی نوں یاد رکھدے ہوئے پنجابیت نوں عام کرن دے انہاں دے مشن نوں اگے ودھان تے کدی وی رکن نا دین۔ آمین