چنڈ مار کے پیریں پے جائو

پاکستان تے آئی ایم ایف وچکار ست ارب ڈالر دے نویں پیکیج دی اگلی قسط جہڑی دسمبر وچ ملنی سی تاخیر دا شکار ہو گئی اے کیوں جے حالیہ سیلاب پاروں ہون والی تباہی مگروں حکومت پاکستان نے جو اخراجاتی تخمینے لائے نیں آئی ایم ایف نوں اوہناں تے تحفظات نیں۔ ایس بارے آئی ایم ایف دی اک تجزیاتی ٹیم گل بات تے جائزے لئی اکتوبر وچ اسلام آباد آن والی سی پر اوہدا دورہ ملتوی ہوندے ہوندے دسمبر آ گیا جے اج وی سمجھوتہ طے پا جاوے فیر وی پنجاہ کروڑ ڈالر دی قسط جنوری دے آخر توں پہلاں وصول ہون دا امکان بڑا گھٹ اے۔ ایہدے پاروں مالیاتی مارکیٹ جھٹکے لے رہی اے۔ ڈالر تے روپیہ حسب معمول گتھم گتھا نیں۔ پیراشوٹی وزیر خزانہ اسحاق ڈار جہناںنوں بچپن توں ای ڈالر نوں اپنی مرضی دی نتھ پان دا شوق اے ایس واری وی اوہ اسٹیٹ بینک دی خودمختاری تے بھروسہ نہ کردے ہوئے معاملیا ںنوں سلجھان لئی اپنی سائنس لڑان تے پہلاں توں زیادہ کمربستہ نیں۔
جے مارکیٹ توں تسیں دو ہزار ڈالر توں اُتے خریدنا چاہندے او تے اوہدے لئی تہانوں فارن کرنسی اکائونٹ کھلوانا پوے گا تے بینکاں نے ایس بارے جہڑیاں شرطاں وضع کیتیاں نیں اوہ عام بندے لئی پورا کرنا اوکھا اے۔ مارکیٹ وچ جے ڈالر دستیاب وی اے تے سرکاری ریٹ توں دس توں پندراں روپیے اُتے دستیاب اے۔ ایہدی اک وڈی وجہ برآمدات لئی ڈالر دی مانگ تے سرحد پار افغانستان وچ سمگلنگ اے۔ افغانستان نوں ایس ویلے عالمی مالیاتی ذرائع تک کسے وی طرح دی رسائی نہیں تے اوتھوں دی سرکار تے عام تاجر ڈالر لئی کوئی وی منہ منگی قیمت بھرن نوں تیار اے۔ اک مسئلہ نجی بینکنگ شعبے دی نام نہاد سٹے بازی اے جہدا اعتراف سابق وزیر خزانہ مفتاح اسماعیل کر چے نیں۔ اوہناں تے موجودہ وزیر خزانہ اسحاق ڈار دے وچکار اک ای جماعت دا رکن ہون دے باوجود کشیدگی اے اوہ اپنے طور تے معیشت نال کھلواڑ دا کارن بنی ہوئی اے۔
مالیاتی خسارہ سرخ نشان نوں مسلسل چٹ رہیا اے۔ بیرونی قرضیاں دی واجب الادا قسط دی ادائیگی دھاگے نال لمک رہی اے۔ زرمبادلہ دے ذخائر مسلسل دس ارب ڈالر توں تھلے ای نیں۔ جے کوئی قابل ذکر کامیابی ہوئی اے تے بس اینی کہ سعودی عرب نے اپنے تن ارب ڈالر دے ڈپازٹ دی مدت ہور اک ورھا ودھا دتی اے۔ جد کہ باقی معیشت ڈالر دی ایس خوشخبری دا تعبیری انتظار کر رہی اے کہ کسے دوست ملک نے اگلے دو ہفتے وچ تن ارب ڈالر دا ڈپازٹ جمع کران دا وعدہ کیتا اے۔ ڈالر ایس لئی قابو وچ نہیں آ سکدا کہ اک تے امریکی شرح سود وچ وادھے پاروں دوجیاں مستحکم کرنسیاں دے مقابلے وچ ڈالر مسلسل مضبوطی تے قائم اے۔ دوجا ڈالر دی ایس مضبوط شرح تبادلہ نوں نسبتاً طاقت ور معیشتاں تے کسے نہ کسے طور سہار لین گئیاں پر پاکستان ورگیاں معیشتاں جہناں دا نہ صرف زیادہ دارومدار بیرونی قرضیاں’ رعایتاں تے دوست ملکاں دی نوازشات اُتے اے۔ فی زمانہ اوہناں دا سرجے پانی چوں باہر نکلیا رہوے تے بڑی گل اے۔
سابق وزیر خزانہ مفتاح اسماعیل دے ایس تجزیے تے کہ پاکستان ہولی ہولی دیوالیہ پن ول ودھ رہیا اے ڈار صاحب نے فرمایا کہ ایس موضوع تے میرے نزدیک مفتاح اسماعیل دی رائے دی کوئی اہمیت نہیں۔ مینوں پتہ اے کہ آئی ایم ایف نال کیویں ڈیل کرنا اے۔ اسحاق ڈار دی ایس ذمہ دارانہ گل بات دے کیہ معاشی نتیجے نکلدے نیں ایہ تے اگلے کجھ دیہاڑیاں وچ سامنے آ ای جاوے گا پر اوہناں دے حوصلے دی داد دینی بن دی اے۔ انج لگ رہیا اے جیویں پاکستان دی لڑکھڑاندی معیشت دا انچارج گل نہیں کر رہیا سگوں چینی وزیر خزانہ بیان دے رہیا اے جہدے پچھے کئی ٹریلین ڈالر دی معیشت تے کئی سو بلین ڈالر دا زرمبادلہ پیا ہویا اے۔ بظاہر آئی ایم ایف توں ست ارب ڈالر ای ملنے نیں تے ایہ کوئی اینی وڈی رقم نہیں کہ جہدے پچھے نس نس کے ساہ پھلائی جاوے پر آئی ایم ایف دے اعتماد دا ایہ فائدہ ضرور ہوندا اے کہ اوہنوں وکھا کے دوجے مالیاتی اداریاں تے حکومتاں توں قرضہ تے مدد لئی جا سکدی اے نہیں تے ایہناں حکومتاں تے اداریاں نوں اپنی معاشی ساکھ تے قرض دی واپسی دے امکانات تے قائل کرنا واہوا اوکھا ہو جاندا اے۔
1988ء توں 1997ء تک بینظیر بھٹو دیاں دوہاںحکومتاں تے نوازشریف دیاں دوہاں حکومتاں نوں ہر ورھے آئی ایم ایف دے اگے ہتھ پھیلانا پئے۔ مشرف دور وچ دہشت گردی دے خلاف بھرویں مغربی امداد ملن دے باوجود پاکستان نے آئی ایم ایف دے سامنے دو واری حاضری دتی۔ زرداری حکومت اک واری’ نوازشریف دی تریجی سرکار اک وار تے عمران خان دی سرکار وی اک وار آئی ایم ایف دی مالی سہولت توں فیض یاب ہوئی۔ جد کہ موجودہ حکومت وی ایہدے توں مستثنیٰ نہیں۔ اجہے حالات وچ اسحاق ڈار دا قومی غیرت نال بھرپور بیان کیوں سامنے آیا حالاں کہ ایس ڈیل نوں پایہ تکمیل تک اپڑان لئی شہباز حکومت دے پہلے وزیر خزانہ مفتاح اسماعیل نوں واشنگٹن وچ آئی ایم ایف ہیڈ کوارٹرز دے سامنے نادیدہ خیمہ لانا پے گیا سی۔ ہن تے جنرل باجوہ وی ریٹائر ہو گئے نیں جہناںنے نایب امریکی وزیر خارجہ وینڈی شرمین نال ملاقات وچ سفارش کیتی کہ تسیں آئی ایم ایف نوں کہو کہ بندے دا پتر بن کے پاکستان نوں پیسے دیوے۔ پتہ نہیں کہ اسحاق ڈار دی جرأت رندانہ انگریزی وچ وی آئی ایم ایف دے اہل کاراں تک اپڑے گی یاں اوہناں دا بیان مقامی مارکیٹ دی دلجوئی لئی اے۔پر ہونا ہوانا شاید کجھ وی نہیں انج وی گوالمنڈی دا محاورہ اے کہ ”چنڈ مار کے پیریں پے جائو”۔٭