ناول کالی صوف دا گھگرا

جاوید پنچھی

بھدراں والی دا کھیت ، بھاری بھر کم پپل، دُور تک پھیلیاں مارُو پیلیاں ، مرک ای مرک ، بوئیاں تے موسلیاں ، مدھانے راہ وچ بیٹھی کھوہی، لوہے دے سنگل نال بنھیاڈول ، ہُن اوہ سارا کجھ بہت پچھانہ رہ گیا اے ۔ کدی ایس پپل ہیٹھ عیسٰی واگی وَگ لیا کے دوپہرے چرائوندا سی ۔ اودوں پیلیاں بُہتیاں ویلھیاں رہندیاں سن بس ہاڑھی سائونی بیج لئی فِر ویلھے۔ سائونی وی عام طور تے کنیاں پین اُتے سی ۔ جے چار چھِٹّاں پے گئیاں تاں جٹّاں نے دھرتی پھرول کے باجری کھلار دینی ، نہیں تاں ساری بھدراں والی وچ ست نام ہی ہوندا سی۔ دُور تک بس مرک ای مرک۔
کِنّے ورھے پہلاں دیاں گلاں ہن ۔ پر اجے وی کئی وار چیتے وچ آ وڑدیاں ہن جتن کرن تے وی نہیں وِسردیاں تے اج فیر اچانک ہی جویں ”گِندر” نوں کجھ یاد آگیا سی۔
ہُن تاں ایہناں پیلیاں دا پِنڈا وی بدل گیا اے ۔ اگے سائون مہینے مرک آپ مہارے کھیڈن لگدی ۔ چار کنیاں پیندیاں تاں شکاری اپنے کُتّے لے کے بھدراں والی نوں نکل ٹُردے۔ اِک گھٹنا ہڈی وانگ اج وی اوہدے سَنگھ وچ پھسی رڑک رہی اے۔
مینہ پین مگروں کہرا ڈاپھیاں دا شکاری کُتّے نال ایدھر آ نکلیا سی۔ نال سن جیلو گدرے ورگیاں دی لگا وہڑ تے اوہناں دے شکاری کُتیاں گِلّے ٹِبیاں اُتے گبھن ہرنی جا ڈھائی سی۔ گِندر نے بتھیری حال پاہریا کیتی پر کُتیاں نے اوہدے پہنچن توں پہلاں ای سارا ڈھڈ کھلار دتا سی۔ اوہ سِین اوس توں ویکھیا نہیں گیا۔ ڈھڈ وچوں جیوندا بچّا اوسے طرحاں ثابت ثبوتا پیا باہر تڑپ رہیا سی۔ اوہدا دل تاں کردا سی کہ اوہ کہرے ڈاپھی دا پھڑ کے گلا نوچ دیوے ، پر زمین کسے ہور دی کر کے اوہ بھریا بھریتا ای مُڑ آیا سی تے اوس توں مگروں اوس نوں ڈاپھیاں دا کہرا کدی چنگا نہیں سی لگا۔ ڈپھر سالا کسے تھاں دا……..۔
”مُکھیا ویکھ لے داتیا تیرے دربار وچ معصوم گبھن ہرنی نے ایہناں دا بھلا کیہ وگاڑیا سی؟ تیری جُوہ دا نہ پیتا پانی ، تیری وٹ دا نہ چریا گھاء ” تے فیر داتے نے جویں گِندر دی سُن لئی سی ۔ پنڈ وچ ڈاپھی اپنے آپ وچ ہی کھہبڑ کے مر گئے سن ۔ ایہ گل اوہنے پنڈ دی ستھ وچ بُہت واری سُنی سنائی تے سانجھی کیتی سی۔
اِک وا ورولا آکاش ول چڑھیا تے کِنّی ساری پولھی کھلاردا بھلور والی کھوہی کول جا ڈھیری ہویا۔
بھدراں والی دے ایہ اوہی کھیت سن ، پر اج اوہ ساریاں گلاں بُہت پچھانہ رہ گئیاں سن اوہ موسیاں بوئیاں ہُن اوتھوں پتا نہیں کدھر گواچ گئیاں؟
اتیت(ماضی) دا اِک سُکّا پتّا ہوا وچ ہچکولے کھاندا اوہدے ذہن وچ جا ڈِگیا ۔ اوہنے اکھاں اُتے آئی پگ دا لڑ سُوت کیتا تے ڈِبریاں وانگ دُور اُفق ول ویکھن لگا ۔ بھدراں والی دا او ہ پپل جہڑا کدی تھوڑی جہی واء وگن تے ہی گِدّا پائون لگ جاندا ہوندا سی ہُن کدوں دا سُکا پیا سی ۔ نہ ہرے کچور پتّے ، نہ اوہ گِدّا۔
ہاں ایتھے ای ، ایسے کِلّے دی گُٹھ تے اوہ بڑی بے صبری نال تارو دی اُڈیک کرداہوندا سی پر اوہدے نیڑے آئون تے اوہ باجرے دے کھیت ول کھسک جاندا ہوندا سی ۔ اوہ بہُت چاہندا سی ، تارو نال اک ادھ گل تاں کر لوے پر اوہدا کدی حوصلا ای نہیں سی پیا۔
اِک ہؤکا چھاتی چِیردا اندر ای کدھرے دبیا گیا، ایہ ای اوہدی منگیتر سی ۔ کنیاں خُشیاں نال اوہدا منگنا ہویا سی تے اوہدے دوستاں متراں دارُو پی کے بھنگڑے پائے سن تے فیر اِک سال ، دو سال………اچانک جویں اوہدی واہی سنوری دھرتی وچوں اجے مساں کرونبلاں اِی پھُٹیاں سن۔ جدوں ایہن پے گئی ۔ اوہنوں سمجھ نہیں سی پے رہی ایہ سارا کجھ کسراں ہوگیا؟ وچولا جیتا اِک دن آتھنے آیا تے کہن لگا:” میں تاں بہت مِنتاں ترلے کیتے پر اوہ لت ای نہیں دھردے ، کہندے ساڈے ولوں جواب ای سمجھو! اسیں کُڑی کدھرے ہور منگنی اے۔ اکھے گُرے کول گِندر نالوں دُگنے سیاڑ ہن۔”
”میری پیلی گُرے نالوں گھٹ اے تاں فیر کیہ اے ؟ گُرے نوں عمل وی تاں سَو لگے ہن ۔ مینوں اِک وی نہیں ، جے میں محنت کراںگا میری زمین وی گُرے جنی ہو جاوے گی” تے اوہ کیردیاں جھاڑیاں وچ کھورو پائون لگ جاندا ۔ مناں مونہیں زور پتا نہیں اوہدے وچ کتھوں آ جاندا ۔ اوہدی فصل ویکھ کے راہی وی حیران ہو جاندے ۔ بڑا محنتی اے بئی جٹ۔

واء ورولے وچ اُڈدی پولھی اوہدیاں لتاں وچ آ کھِلر گئی سی ، تارو ، تے اک ہؤکا برچھے وانگ اوہدی چھاتی وچ لَہ گیا ۔ اوہ دِن تے ایہ دن گِندر نے کدی وی ایس گل دا کسے کول ذکر نہیں سی کیتا ۔ پنڈ وچلی ستھ وچ جہڑیاں گلاں کنڈیاں وانگ کھلردیاں سن اوہناں دی پِیڑ تاں ضرور ہوندی سی پر اوس کدے ”سی” نہیں سی کیتی ۔ دنداں ہیٹھ جیبھ ٹُکن والی گل سی۔
اوہنے تارو نوں وی کدے بُہتا نیڑیوں نہیں سی ویکھیا ، نہ ای کدے راہ کھیڑے وچ ملن دا تردد کیتا سی۔ بُجھی دُھونی نوں پھرولن دا کیہ فایدا؟
”چل داتیا! جتھے تُوں رکھیں، تیری رضا ، تیرے اگے کِہدا زور اے؟”
تے اوہ سچ مُچ ای داتے دی رضا وچ رہن لگ پیا سی پر اوہنوں سمجھ نہیں سی آ رہی کہ آخر تارو دے پیو نے ایہ سارا کجھ کیتا کیوں؟ ضرور کسے نے بھانی ماری ہووے گی۔ اوہدے وچ تاں بج وی کوئی نہیں سی۔ ہاں زمین ضرور گُرے نالوں گھٹ آئوندی سی پر اودوں تاں تارو دا پیو آپ ای چل کے آیا سی تے فیر……… چل ہوئو۔
پر گل پِنڈ وچلی ستھ دی سی ، شریکے دی سی۔ جے تارو باہر کدھرے ہور منگی جاندی تاں گِندر نوں اینا دُکھ نہیں سی ہونا ، پر اودوں تاں اوہ جوان ای وڈھیا گیا سی جدوں اوہناں دے شریکے چوں بھرا لگدا گُرا ، اوہنوں برات لئی کہن تک وی آگیا سی ۔ اوہدا دل تاں کردا سی اوہ گُرے دے ڈکرے کر دیوے ۔ پر فیر پتا نہیں کیہ سوچ کے اوہ چُپ ای کرگیا سی۔
اوہ برات نہیں سی گیا ، نہ اوہنے جانا سی ، نہ ای اوہدا جانا بنْدا سی ۔ پِٹھ پچھے ہوندا کھچرا ہاسا اوہ بھلا کس طرحاں سہ سکدا سی؟ اِک ہؤکا چھاتی وچ ای کدھرے دفن ہو گیا ۔ سُکی ککری اُتے جویں گِرج آ کے بیٹھ جاوے۔
اُڈدیاں گلاں توں پتا لگا تارو سنکھی بُہت سی ۔ یاراں دوستاں نے کہیا اصل تارو دا جوڑ ای گِندر نال بنْدا سی۔
”سالی دا کوکا پھالے وانگوں اپنے گِندر دی رُوح وچ وَیہ جاندا” تے جِیلو گدرا کہ رہیا سی جدوں کالی صوف دا گھگرا پا کے گُرے دی روٹی دین جاندی اے۔
ناں بس اوں ای بَہ جا بَہ جا جہی کرائی جاندی اے۔
گِندر گلاں سُنْدا تے وٹ جہیا کھا کے رہ جاندا ۔ اودوں اوس نے فیصلا کیتا سی کہ اوہ کدی وی تارودا راہ نہیں کٹّے گا نہ ای کوئی اجہی گل کرے گا جس نال تارو دی پِنڈ وچ بھنڈی ہووے۔
”ایدھر وچاری تیویں مانی دا کیہ دوش؟ دوش تاں اوس کنجر پیو دا سی ۔ پھِر گیا۔ کنجر کسے تھاں دا نہ ہووے ”
نہیں گِندر ایویں گالھ دے کے کاہنوں اپنی زبان گندی کردا ایں تے نالے پیو تاں اجے وی اوسے تارو دا اے ۔ تارو جہڑی اوہدی منگیتر سی۔
”منگیتر” اوہ کچا جہیا ہو کے اپنے آپ وچ ای مسوسیا جہیا گیا۔اوہ اتیت ہُن بہُت پچھانہ رہ گیا اے ۔ گِندر نے مُڑ کدے ہور ویاہ لئی ہاں نہیں سی کیتی۔
”مُکھیا! بلیا جتھے ہویا سی جے اوہ نہیں سِرے چڑھیا فیر ہور تُوں کیہ لینا اے ؟”
”اچھا داتیا! جتھے تُوں رکھیں میں اوویں رہن نوں تیار ہاں” تے اوہ اوویں رہ وی رہیا سی۔
ایہ تاں ایویں دُھوڑ ورگی نِکّی جہی گل سی ۔ پِنڈ وچ گائون والیاں دا کھاڑا لگا سی ۔ مُنڈے کھُنڈے دارُو پی رہے سن ۔ اوہ وی ایویں سرسری چلا گیا ۔ پر مُڑدیاں اوہنوں لگا جیوں گُرے نے کول دی لنگھن لگے کھنگھورا ماریا ہووے پہلاں تاں اوہدا دل کیتا کہ اوہ گل نوں آئی گئی کر دیوے ۔ کیہ پتا گُرے توں سرسری ایس طرحاں کیتا گیا ہووے ، پر جدوں اوہنے گُرے دے نال جاندیاں دا کھچرا ہاسا ہوا وچ کھِلی اُڈاندیاں سُنیا تاں جویں اوس توں رہیا نہیں سی گیا۔ ”کیہ گل کھنگھ بہُت آئوندی اے؟”
”آئوندی نہیں جان کے لیائی دی اے۔ ”
”اوئے ہاں اوئے”
تے اجے اوس گنڈاسے نوں چنگی طرحاں ہتھ وچ نہیں سی پھڑیا کالی کپورے نے اوہدا ہتھ آن پھڑیا سی۔ ”کیوں کمل مارن لگا ایں گِندرا؟” تے گُرے ہوریں پتا وی نہ لگا کدوں رفو چکر ہو گئے۔ ساری رات اوہ وہو گھُلدا رہیا تے اوس توں اگلے دن اوہ ایسے موڑ تے کھڑا تارو نوں اُڈیک رہیا سی ۔ اگے نہ پچھے اوہنے تاں کدی تارو دا راہ پینڈا نہیں سی ولیا ، اج پتا نہیں اوہنوں کتھوں بھوت آ چنبڑیا سی۔
کالی صُوف دا گھگرا پائی تارو گھر والے دی روٹی پھڑا کے مُڑ رہی سی ۔ اج پہلی وار گِندر نوں اپنے راہ وچ کھڑا ویکھ کے پہلاں تاں اوہ سہم جہی گئی ۔ رات والی گھٹنا بجوکے وانگ اوہدے ساہمنے آن کھلوتی پر ڈری اُکّا نہیں ۔ سگوں سندوری جہیا ہاسا ہسدی مُڑ مُڑ گِندر دے مونہ ول تکدی رہی۔
”تارو! میں تیرے نال اِک گل کرنی اے”
”کر لے!پر اج تینوں گل کرن دا سماں کتھوں مِل گیا؟ اگے اینے سالاں توں تاں گونگیاں وانگ ایدھر اودھر پھردا لنگھ جاندا ہوندا سی تے اج……….
گِندر اگوں کجھ نہ بولیا۔
تارو نے اِک پل ایدھر اودھر ویکھیا ، دُور تک سنگھنے باجرے سن تے یاں فیر چرھی۔ ہور نہ پرندا نہ پرندے دی ذات ۔ فیر اوہ نیڑے آ کے بولی:”کر لے گل چُپ کیوں کر گیا ایں؟”
”نہیں کجھ نہیں بس ایویں ای”
”ہوں اکھے ایویں ای ” تارو نے بھرویں نظر نال گِندر ول تکیا فیر ہؤکا جہیا بھر کے ہؤلی جہی کہن لگی:” جٹّا! منگ تے میں تیری ساں ۔ دِلوں ساری عمر تیری رہاں گی ۔ اودوں موقع سی جے تھوڑا دِل کڈھ کے ملّو زوری لے آندا تے میں تیری ای ہامی بھرنی سی ۔ ہُن ایویں راہ ولیویں ولن نال کجھ نہیں بننا ۔ ایویں نالے اپنی لالا کرائیں گا ، نالے میری مٹی پُٹیں گا”
گِندر اجے وی کجھ نہیں سی بولیا بس اوویں نیویں پائی تارو دے ساہمنے کھڑا رہیا جیوں بجوکا کھڑا ہوندا اے۔
تارو نے اِک وار ایدھر اودھر ویکھیا ۔ دُور تک پھیلے باجرے توں سوا کجھ نہیں سی………
اوہنے گِندر دا ہتھ پھڑ کے بڑے دھڑلے نال کہیا:
”جٹّا! منگ میں تیری سی ۔ دِلوں اجے وی تیری آں ۔ واہگرو جانْدا ایہ کالی صُوف دا گھگرا میں صرف تیرے لئی ای سوایا سی تے ایہ کوکے وِچلانَگ ویکھدا ایں نا”
گِندر فیر وی کجھ نہ بولیا ۔ تارو بھانڈے ٹینڈے سنبھالدی باجرے دی سنگھنی ڈنڈی وی ای کدھرے گواچ گئی۔ ٭