سوشل میڈیا دے ساڈی ثقافت تے اثرات

سوشل میڈیا تے ڈیجیٹل ورلڈ نے بڑی تیزی نال ترقی کیتی اے۔ ترقی دا ایہ سفر کتھے جا کے رکے گا کدوں رکے گا؟ ایس بارے کجھ نہیں کہیا جا سکدا۔ ترقی تے جدت کسے وی شعبے وچ ہووے اوہنوں سلاہیا ای جانا چاہیدا اے پر ایہدے دوویں مثبت تے منفی پہلوئواں دا جائزہ لینا وی ضروری اے کدی اوہ دور سی جدوں اک خبر یاں اطلاع اک توں دوجی تھاں اپڑن دا تعین فاصلیاں توں ہوندا سی۔ دن مہینے تے ورھیاں تک وی لگ جاندے سن پر اج دنیا وچ اک خبر’ واقعہ یاں اطلاع کجھ لمحے وچ اپڑ جاندی اے۔ ہن تے خاص میڈیم ریڈیو تے ٹی وی دی وی ضرورت اے۔ سوشل میڈیا’ فیس بک’ واٹس ایپ’ ٹویٹر’ انسٹاگرام ورگے سوشل میڈیا نے بہت زیادہ ترقی کر لئی تے فیر اجہی ایپلی کیشنز وی آ گئیاں کہ علم و انفارمیشن دا اک سمندر بہہ نکلیا اے۔ وڈے وڈے سکالرز نوں صحرا نوردی تے دہشت گردی کرنا پیندی سی۔ کتاباں لکھن لئی تحقیق’ دقت تے وقت طلب مرحلہ ہوندا سی۔ دوجے ملکاں توں کتاب منگوان یاں کوٹ منگوان لئی ڈاک دے راہیں کئی مہینے لگ جاندے پر ہن ساری انفارمیشن گوگل تے موجود جو انسان توں اک کلک دی دوری اُتے اے۔ قلم دا استعمال متروک ہو رہیا اے۔ موبائل’ کمپیوٹر تے ہن کمپوزنگ دی وی لوڑ نہیں۔ تسیں بولدے جائو اپنے آپ کمپوز ہوندا چلا جاندا اے اردو سنے ہر زبان وچ تے فیر اج ترجمہ وی سوکھا ہو چکیا اے۔ لوک جدید سہولتاں دے راہیں دانشور بن رہے نیں۔ بک پڑھن دا رواج گھٹ جد کہ بک رائٹنگ دا سلسلہ سوکھا تے تیز ہو رہیا اے۔ 1996ء وچ کیمرے والا موبائل آ چکیا سی۔ اپنے نال سوئٹزرلینڈ توں اک موبائل لے کے آیا تے پاکستان وچ اوہنوں دوستاں نے بڑی حیرت تے حسرت نال ویکھیا۔ ساڈی پارٹی نال تعلق رکھن والے میرے اک قریبی دوست نے جدوں ایہ کیمرے والا موبائل میرے کول ویکھیا تے مینوں ایہ موبائل اوہناں نوں دینا پے گیا۔ایہ دوست بعد وچ پاکستان دے وزیراعظم وی بنے۔
گل اسیں ڈیجیٹل میڈیا دی مثبت تے منفی پہلوئواں دی کر رہے سی۔ ہن ذرا ایہدے سائیڈ ایفکیٹس تے نظر مار لینے آں۔ سائوتھ ایشیا وچ ایس میڈیا دا استعمال بھیانک انداز وچ کیتا جاندا اے۔ یوٹیوب تے ٹک ٹاک جس طرح ایس خطے وچ بن دے تے چلدے نیں مغرب وچ ایہدا تصور وی نہیں۔ پنڈ دی اک کڑی جہدے والد دی زمین صرف پنج ایکڑ اے اوہ کھیتاں وچ لہراندی’ اٹھلاندی ہوئی ٹک ٹاک بنان لگی تے اج کروڑاں وچ کھیڈ رہی اے اک ہور کڑی نے نویں انداز وچ گانا بھیگا بھیگا سماں گایا تے اوہ وی ہٹ ہو گیا۔ ایہ دوویں تے کئی دوجیاں کڑیاں تے لڑکے اک پروگرام کرکے ارب کھرب پتی ہو گئے۔ ایہناں نوں ویکھ کے بہت سارے لڑکے لڑکیاں ایس فیلڈ ول تیزی نال آ رہیاں نیں۔ انجینئر’ ڈاکٹر’ سائنسدان’ ٹیچر’ پائلٹ بنن دا رجحان گھٹدا جا رہیا اے۔ اودھر یوٹیوبر وی کسے مصیبت وانگوں نازل ہو رہے نیں۔ اکثر وچ تمیز نہیں یوٹیوب دا جتھے بہترین استعمال انفارمیشن شیئرنگ تلاوت’ تبلیغ’ تعلیم دے حوالے نال ہو رہیا اے اوتھے یوٹیوب غلط استعمال کر رہے نیں۔ مائیک پھڑیا کیمرہ تے کیمرہ مین نال لیا سڑک تے کھڑے ہو گئے کسے سیرگاہ وچ چلے گئے۔ انٹرویو دے ناں تے ڈران لگے’ کئی تے تھانے’ حوالات وچ ملزماں توں تحقیق تے تفتیش کرن وی اپڑ جاندے نیں۔ مغرب وچ ملزم دے بارے اوہدے جرم بارے خبرای نہیں چھپدی کہ کل اوہ بے گناہ ٹھہرے تے اوہدے خلاف تے کردار بارے چھپن والی خبر اوہدی بدنامی دا کارن نہ بنے۔
یوٹیوبر پاکستان وچ ایہدا استعمال کردے نیں۔ قوم نوں ایس حوالے نال ایجوکیٹ کرن دی ضرورت اے۔ ایہدے بعد سوشل میڈیا دے استعمال دے حوالے نال جو کرنا اے کرو۔ یوکے دی طرز تے بھارت وچ وی منی سلیکون ویلی بن چکی اے جہدے نال نوجواناں وچ آئی ٹی دے استعمال دا شعور پیدا ہو رہیا اے سانوں وی ایس پاسے ودھنا ہووے گا۔ بھارت نے ایس شعبے وچ اینی مثبت ترقی کیتی اے کہ اج اوہ ورھے وار تن توں پنج لکھ انفارمیشن ٹیکنالوجی انجینئر تیار کر کے دنیا بھر دے ترقی یافتہ اداریاں وچ گھل رہے نیں جہدے نال بھارت دی معیشت دنیا دی تیز ترین ترقی ول جاری اے۔
دوستو! پاکستان دے سوشل میڈیا نے ترقی تے جدت تے پیدا کیتی پر اک انتہائی منفی سوچ تے ویژن دے بناں۔ جے تسیں سماجی رابطیاں دی کسے وی ویب سائٹس دا وزٹ کرو تے کجھ لمحیاں بعد ای تسیں جھنجھلا اٹھو گے کہ انفارمیشن ٹیکنالوجی تے سوشل میڈیا دا جس طرح غلط استعمال پاکستان وچ ہو رہیا اے مثلاً کوئی وی کیمرہ تے موبائل پھڑ کے سڑکاں تے چل رہی یاں بس سٹاپاں تے کھڑیاں عورتاں نوں ڈرانا شروع کر دیندا اے تے وکھووکھ ٹیلی ویژن چینلاں دے نام نہاد رپورٹر جو اپنے آپ نوں ٹی وی اینکرز کہلان دا شوق رکھدے نیں اوہ کسے وی صوبائی تے وفاقی محکمیاں دے دفتراں وچ زبردستی وڑ کے نہ صرف شہری حقوق نوں مدھدے نیں سگوں حساس اداریاں تک دے دفتراں وچ وڑ کے سرکاری مشینری دا مذاق اڑاندے نیں تے اکثر نام نہاد اینکرز سرکاری عملے نوں نہ صرف یرغمال بنا لیندے نیں سگوں اکثر ویکھیا گیا اے کہ پولیس یاں سرکاری وردی وچ کسے وی اہلکار نوں ڈک کے اپنا مائیک اوہدے وچ واڑ دیندے نیں۔٭