امریکی ڈالراں دی برسات ہون والی اے

امریکہ نے پاکستان وچ صنفی مساوات تے جمہوریت دے فروغ لئی دو سوملین ڈالراں دی امداد دا علان کیتا اے۔ ایس نوعیت دی امداد حکومت نوں نہیں دِتی جاندی بلکہ ایہہ اوہناں غیر سرکاری تنظیماں تے اداریاں لئی ہوندی اے جہڑے امریکی مفادات دے تحفظ لئی کم کردے نیں۔ ایہہ امداد پہلی واری نہیں دتی جا رہی’ ایہہ سلسلہ چلداای رہندا اے۔ دسمبر 2020 وچ صنفی امتیاز ختم کرن لئی 10ملین تے جمہوریت دے قیام لئی 15ملین ڈالر دتے گئے سن۔ ایس قسم دی مدت توں متعلق خطیر رقماں جدوں پاکستان جئے ترقی پذیر ملکاں وچ بھیجن توں پہلاں چنگی طرحاں چھان بین کر کے منصوبہ بندی کیتی جاندی اے کہ کہڑی تنظیم یا ادارے نوں کنی رقم دتی جاوے گی تے اوہدے کولوں کیہڑا کم لیتا جاوے گا۔ پاکستان وچ ایسے افراد ‘ تنظیماں تے ادارے قابل ذکر تعداد وچ موجود نیں جہڑے خود نوں ایس قسم دیاں رقماں دا اہل ثابت کرن لئی کسے وی حد تک جان نوں تیار ہوندے نیں تے اوہ معاشرے دے اجتماعی مزاج توں مختلف اقدامات کر کے ایہہ دسدے وی رہندے نیں کہ اسیں ایہہ سب کجھ کیوں تے کہدے لئی کر رہے آں۔
ویسے پاکستان وچ ایسی امداد صرف امریکا ای نہیں بھیجدا بلکہ ہور وی بہت سارے ملک اپنے نظریات دے فروغ لئی ایسی فیاضی دا مظاہرہ کردے رہندے نیں۔ ایسے لئی ساڈے ملک وچ دائیں تے بائیں بازو نال جڑے لوکاں دی موجاں مسلسل لگیاںرہندیاں نیں کیوں جے ملک دے حالات کجھ وی ہون’ اوہناں اتے ہون والیاں عنایتاں دا سلسلہ کدی نہیں تھمدا۔ پچھلی چار دہائیاں دے دوران پاکستان وچ فرقہ واریت پھیلان یا بالفاظ دیگر مذہب دے مخصوص تعبیر دی تشہیر لئی بہت ساری امداد آئی تے جہناں نوں ایہہ امداد ملی اوہناں نے ایہنوں وصول کرن دا حق وی خوب ادا کیتا۔ ایہدے نتیجے وچ معاشرے وچ نظریاتی تفریق ایس حد تک ودھ گئی کہ لوک شدت پسندی ول مائل ہوگئے تے اج اوہ اک دُوجے دے نال رل مل کے چلن تے آمادہ ای نہیں ہوندے۔کیہ ملک نوں ایس سب توں کوئی فیدہ پہنچیا’ ایس سوال توں نہ تے امداد دین والیاں دا کوئی تعلق اے تے نہ ای لین والے ایہدے توںکوئی سروکار رکھدے نیں۔ فریقین اپنی ساری توجہ ایس امرا تے مرکوز رکھدے نیں کہ دکاناں کھلی رہن تے مال وِکدا رہوے۔
مال تے مغرب دا وی ایس ملک وچ وکدا اے تے ہن تے بہت زیادہ وکدا اے کیوں جے سمارٹ فوناں دی بھرمار تے انٹرنیٹ تک رسائی دے سلسلے وچ جہڑیاں سہولتاں پیدا کیتیاں گئیاں نیں اوہناں نے نویں نسل نوں اک خاص سانچے وچ ڈھالن وچ بہت اہم کردار دا کیتا اے۔ ایہہ وی اک افسوسناک حقیقت اے کہ ساڈے مذہب پسنداں دی غالب اکثریت فکری جمود تے تنگ نظری دا شکار رہی اے تے اج تک اے۔ جہدی وجہ نال مغرب نوں اپنے نظریات دے فروغ لئی بوہتے موقعے میسر آئے۔ ہن ساڈے آسے پاسے جو کجھ جدت پسندی دے نام تے ہورہیا اے اوہ ہو تے مغرب دی ایما تے رہیا اے لیکن اوہدے لئی زمین ہموار کرن وچ مذہب پسنداں دے سخت گیر رویاں نے وی خوب حصہ پایا اے۔ ہور ایہہ کہ ساڈے ایتھے نسل نو نوں اہمیت دین دا رواج بڑا ای گھٹ رہیا اے جہدی وجہ نال احساس بغاوت مسلسل اک لاوے وانگوں اندر ای اندر پکدا رہیا اے تے ہن جو کجھ سوشل میڈیا دے ذریعے پیش کیتا جا رہیا اے اوہدی وجہ نال آتش فشاں پھٹ رہے نیں تے اوہناں توں نکلن والا لاوا ساڈے گھراں’ گلیاں تے بازاراں وچ بہہ رہیا اے۔
ایس ویلے پاکستان وچ بارہ تیرہ سال دی عمر توں لے کے 40ورھیاں تک دے افراد آبادی دے تناسب دے اعتبار نال سٹھ فیصدتوں وی بوہتے نیں تے اوہناں دی بہت وڈی تعداد ایسی اے جہڑی مغرب دے اشاریاں اتے کم کرن والے افراد’ تنظیماں تے اداریاں دے پھیلائے ہوئے دام ہم رنگ زمیں وچ ایس طرحاں پھس چکی اے کہ اوہ چاہ کے وی ایہدے توں نکل نہیں سکدے۔ ہن دو سوملین امریکی ڈالراں دی جہڑی برسات ہون نوں اے اوہ ظاہر اے اپنے نال کجھ نویں تقاضے وی لے کے آوے گی۔ ایہناں تقاضیاں نوں پورا کرن لئی جو کجھ کیتا جاوے گا اوس توں معاشرے وچ ہورتبدیلیاں رونما ہون گئیاں جہڑیاں اقدار تے روایتاں دے ڈھانچیاں نوں ہور نقصان پہنچان گئیاں۔ ہن سوچن دی گل ایہہ اے کہ کیہ ساڈے کول ایس زہر لئی کوئی تریاق موجود اے؟ تے جے تریاق اے تے کیہ اسیں اوہنوں استعمال کرن دے طریقے توں واقف واں؟ نیز کیہ اسیں اوس تریاق نوں استعمال کرنا وی چاہنے آں یا نہیں؟ ایہہ یاد رکھنا چاہیدا اے کہ محض جذباتی نعرے تے کھوکھلے بیانات ایس زہر دا تریاق ہرگز نہیں نیں۔
انسان دے مزاج یا رویے وچ تبدیلی اک دو دناں وچ نہیں آندی تے نہ ای ذہن سازی دا کم جلدبازی وچ کیتا جا سکدا اے۔ ایس طرحاں دے کماں لئی اک لما عرصہ’ منصوبہ بندی تے صبرو تحمل درکار ہوندا اے۔ پاکستان وچ اج ساڈے آسے پاسے جو کجھ ہو رہیا اے۔ ایہہ سب کجھ وی اک دن وچ نہیں ہویا بلکہ کئی دہائیاں لا کے اوہدے لئی رستہ بنایا گیا۔ جے اسیں واقعی ایس سارے توں بیزار واں تے ایہدا علاج کرنا چاہنے واں تے ایہہ ویکھنا ہووے گا کہ اسیں اپنی نویں نسلاں نوں کیہ تعلیم دے رہے آں تے اوہناں نوں کیسا ماحول فراہم کیتا جا رہیا اے؟ اسیں چاہیے نہ منیے لیکن ایہہ اک حقیقت اے کہ ساڈے بوہتے گھراں وچ اج بالاں نوں ماں پیو تے دُوجے رشتہ داراں ولوں جہڑی تعلیم دتی جا رہی اے اوہدا بہت وڈا حصہ صرف تے صرف مادہ پرستی تے ذاتی منفعت تک محدود اے۔ اندریں حالات’ معاشرے وچ کسے مثبت تبدیلی دی خواہش دیوانے دا خواب ای کہلا سکدی اے۔