صغیر تبّسم دا ”اِک خیال سمندروں ڈُونگھا”

ماپیاں چائیں چائیں ناں صغیر رکھیا پر صغیر جیوں جیوں وڈا ہویا تے اس نے کم وی وڈے کرنے شروع کر دِتّے تے اج اپنے وڈے کماں پاروں صغیر توں کبیر ہون دے نال نال مُنہ تے تبسم وی سجائی پھردا اے۔ پہلاں آپ پڑھیا سگوں وڈیّاں پڑھائیاں پڑھ کے ہُن آپ پڑھاوندا اے۔ میری پہلی ملاقات مہینہ وار ”لہراں” وچ کم کرن دے دوران ہوئی تے حالے تیک میل ملاقاتاں دا سلسلہ جاری اے۔
پروفیسری دے نال نال شاعری دے جراثیم لے کے جمن والا شاعری دی راہ تے ٹریا تے کئی ہانیاں نوں پِچھے چھڈ کے اگلیاں لیناں وچ آن کھلوتا۔ آپ دی شاعری نوں لہندے ای نہیں چڑھدے پنجاب وچ وی اونی مانتا ملی تے ملدی اے جنّی لہندے پنجاب چے۔ پنجابی شاعری دے مُڈھ نوں ویکھیے تے بہت سارے ناں وکھالی دیندے نیں میں ناں ایس لئی نہیں گِناں گا پئی کئی ورہیاں توں لکھی جاندی نثر وچ اپنے اپنے انداز وچ نثر نگار ہزاراں دی گنتی وچ ذکر کر چکے نیں تے پنجابی لکھن پڑھن والے پیارے اوہناں ناواں دے چنگی طرح جانو نیں۔ گل اج دے سمے تے اس سمے دے شاعراں دی کراں گا ایس ویلے پنجابی شاعری پچھلے دہاکیاں توں کئی گُناں ودھ شاعر وی میدان چ آئے تے شاعری دا میدان وی پھیل کے دنوں دن پھیل دا جا رہیا اے۔
اج دے سمے دی گل کریے تے پیر فضل گجراتی دی راہ ٹردے رؤف شیخ، منظور وزیرآبادی، سلیم کاشر، یونس احقر تے ہوراں دے ناں لِتّے جا سکدے نیں اگے اس قافلے چ رلن والیاں وچ صغیر تبسم ہوراں وی اپنی پچھان سگوں ڈاہدی پچھان وچ بھرپور کامیاب رہے نیں بلکہ کامیاب نیں اس توں بعد پہلاں وی ایہناں دیاں کتاباں اپنے پڑھن والیاں توں شاواشے لے چُکیاں نیں حال دی گھڑی ایہناں دیاں دو کتاباں مینوں صغیر ہوراں اپنی محبت نال دان کیتیاں، ”اِک خیال سمندروں ڈونگھا” ”اساں چُپ نہیں وٹنی دھرتی تے” پہلی کتاب نظماں تے غزلاں دا پراگا دوجی کتاب ضلع بہاولنگر تے آل دوالے دے شاعراں، ادیباں دی نا صرف سلاہنا کیتی سگوں ایہناں دی چڑھدے تے لہندے پنجاب وچ سیہان کروا کے ادب بیلی دا پکّا ٹھکا ثبوت وی دِتّا اے۔
صغیر تبسم ہوریں غزل، نظم تے نثر تِنّاں صنفاں نوں برابر نال نال لے کے چلدے نیں سوادی گل ایہہ وے جے غزل پڑھو تے غزل دا سواد نظم پڑھو تے نظم وانگوں منظم طریقے نال اگے کھلوتے دسدیاں ہوئیاں نثر وچ وی موتی پرو کے رکھدے نیں۔ ایہناں دی غزل دا مطالعہ کرو تے پتہ لگدا اے پئی اوہناں نوں غزل وچ سارے جذبے، عشق وچ آن والے واقعات، خیال دی اڈاری تے سہل ملوک انگ موسیقی دیاں لہراں، تغزل دا رنگ، خلوص دی پاکیزگی، بیان دی آسان ادائیگی، جذبیاں دی سچائی بندش دی صفائی رس گھولدی لوچ تے الہڑ پن بھرنویں انداز وچ موجود اے۔ جنہاں نال کوئی صحیح غزل بن دی اے تے جنہاں پاروں کسے شاعر نوں صحیح معنیاں وچ غزل گو شاعر آکھیا جاندا اے۔
ایہناں دی غزل وچ سادگی تے بے ساختگی دیاں صفتاں موجود نیں جہڑیاں اوہناں دی غزل نوں چار چند لا دیندیاں نیں۔ایہناں دی شاعری وچ نویکلیاں تشبیہاں تے استعاریاں دی ورتوں پڑھن والے نوں اپنے ول کِھچ پاوندی اے ایہہ تشبیہاں تے استعارے منگویں نہیں لگدے ایہہ اپنے وسیب دے آل دوالے توں متاثر ہو کے نویاں ترکیباں وی ورت دے نیں ایہناں دی شاعری وچ جتھے عشق مجازی دے دریا وگدے نیں اوتھے سوز و گداز دیاں چیکاں وی سنن نوں ملدیاں نیں جے کِتے ملاپ دے سوہنے ویلیاں نوں عشق محبت دی لذتاں بیان کردے نیں تے روندے نیناں دے آلاپ وی آپ آ کے پڑھن والیاں دے کلیجے ہتھ پاوندے وکھالی دیندے نیں۔ ایہو وجہ اے پئی ایہناں دی دُھم چڑھدے پنجاب تائیں پہنچی تے چڑھدے پنجاب والیاں وی جی آیاں نوں آکھیا تے ایہناں دی ہر کلا نوں من دے کنّاں راہیں سنیا تے ایہناں دی وڈیائی وی کیتی۔ صغیر ہوراں دا اک کمال ایہہ وی اے پئی اوہناں پنجابی غزل نوں جتھے نویں اکھراں نوں نویکلے آہنگ تے ڈھنگ نال ورتدیاں ہوئیاں نویں مضمون وی دِتے نیں۔ ایہدے نال نال نویاں بحراں وی ورتیاں نیں ایس طرحاں اوہناں پنجابی غزل وچ چوکھا کھلار تے پیار پیدا کیتا اے۔ کہندے نیں چھوٹی بحر وچ لکھنا اوکھا کم اے۔ یاں پھر استاد شاعر نکی بحر وچ اپنی استادی وکھاوندے نیں ایہناں دی چھوٹی بحر وی اپنی شاعری دے جوہر کُھل کے وکھائے نیں۔ ایہناں دیاں نظماں دی گل کریے تے نظماں پڑھدیاں ہویاں بندہ رواں رویں اگانہہ ودھدا جاندا اے تے کسے تھاں کھلو کے ایہہ سوچدا اے پئی شاعر نے کسے فنکاری توں کم لیا اے یاں اوہنے کوئی ااجیہی گل آکھی اے جیہڑی نویں ڈونگھی تے عام گلاں توں اُچّی اے۔ ایہدی وجہ اکّو ای اے پئی ایہناں دا اندازِ بیاں، اسلوب تے ادبی مواد اک عجب طرح دی سادگی دا نمونہ پیش کردے نیں جہڑا پڑھن والے دے دل دماغ، اوہدیاں سوچاں تے اوہناں دے احساس نوں انج جھنجھوڑ دا اے تے اوہ تاثرات دیاں لہراں اتیاس چھوٹی جیہی بیڑی وانگر اگانہہ ودھدا اے۔ صغیر ہوریں آکھن نوں اک نکی جئی گل نوں اپنی نظم دا موضوع بناندے نیں پر جدوں تصور کریے تے اوس نکی جئی گل دی تھاں اک وڈی حقیقت تے ڈونگھی سوچ موجود ہوندی اے اوہدے اتے سادگی دا گمان اس لئی ہوندا اے پئی شاعر اپنی دلیل چے سہارے بیان کرن دی تھاں اوہنوں اک واقعہ یا اک کیفیت دی صورت وچ ڈھال دیندا اے۔ جدوں اک صورت یاں کوئی منظر اکھاں ساہمنے موجود ہووے تے پھیر اوہدے احساس یا شعور لئی کسے ذہنی ورزش دی لوڑ نہیں پیندی تے پڑھن والا اوہنوں اک سادہ گل سمجھن لگ پیندا اے۔ پر جدوں نظم نوں دل نال پڑھدا اے تے موضوع دے وچ آپ ای کُھبدا جاندا اے تے پڑھ کے حیران رہ جاندا اے پئی کہن والے کِنی سادگی نال کِنی وڈی تے ڈونگھی گل کر گیا اے ایہ وی کسے شاعر دی اک خوبی گنی جاندی اے۔ اگے چل کے اسیں ایہناں دیاں غزلاں نظماں اُتے وچار سانجھے کراں گے مینوں امید اے پڑھن والے میریاں گلاں نال ضرور اتفاق کرن گے۔ تے آؤپھر ایہناں دی آئی نویں کتاب ”اک خیال سمندروں ڈونگھا” تے جھات پاندے آں کتاب دا سرناواں وی ڈونگھے خیالاں دا مجموعہ اے بھانویں سمندر دی ڈونگھیائی ناپی نہیں گئی پر کِتے کِتے کناریاں توں ڈونگھیائی دا اندازہ کیتا گیا پر خیالاں دی ڈونگھیائی توں اج تائیں کوئی نہیں ناپ سکیا تے نہ ہی ناپیا جا سکدا اے۔ میں اس گل تے وی صغیر ہوراں نال سہمت آں، ایہناں دے اس پراگے دی پہل حمد باری تعالیٰ توں ہوندی اے دو بند ملاحظہ کرو۔
شروع اوس دے نام توں
جہنے اکھیاں نوں ریشم دے خواب دتے
جہنے دتیاں نیں رُتاں بہار دیاں
فیر رُتاں نوں سرخ گلاب دتے
۔۔۔
شروع اوس دے نام توں
جہنے راتاں دے نال سویر رکھی
جہنے گھلے نیں دکھ زمین اندر
نال خوشیاں دی بھر کے چنگیر رکھی
۔۔۔
ایہ رنگ اے حمد باری تعالیٰ دا جیہدے وچ اپنے بندیاں لئی رب نے جو کجھ بنایا اوہناں دا اعتراف وی اے تے ساڈے تائیں رب دیاں رحمتاں دا ذکر وی کیتا گیا اے۔
اگوں نظم باقاعدہ طور تے شروع ہوندی اے پہلی نظم جس دا سرناواں ”ہاڑا” رکھیا گیا اے۔ ایہ ہاڑا اے دھی دا، ایہہ ہاڑا اے ہر دکھی دا جہڑا کسے توں وچھڑ جان یاں جہانوں ٹُر جان مگروں دکھ تکلیفاں توں گھابر کے اوہ جو کجھ مونہوں کڈھدا اے ایہہ ہاڑا کہواندی اے صغیر تبسم ہوراں اک ماں تے دھی دے وچکار ہون والی گل بات نوں ہاڑا بنا کے اپنیاں پڑھن والیاں تائیں اپنے اچیچے اکھراں نال الیکیا اے اس نظم دے وی دو بند ویکھنے آں
گل سن نی ما ویکھ لے روندیاں نوں
اک وار کلیجہ ٹھائے میریے
تیرے نال سی چانن تاریاں دا
تیرے نال سی رنگ بہار دے
اک وار تیر دے
۔۔۔
اک دھی اپنی ماں توں وچھڑ کے کنّی دکھیاری اے ایہہ دھی جدوں اپنے آل دوالے دھیان ماردی اے تے اوہنوں ماں دس دی نہیں اپنے دکھ کیہدے نال پھولے تے پھیر اوہ دھی اپنے نال واپرے دکھ اپنی ماں نوں مخاطب کر کے واپری داستان ساندی اے
گل سن نی مائے میریے
تیرے بعد وی جینا کیہ جینا
ساڈے حال پرانے ککراں دے نہ روپ رہیا نہ رنگ رہیا
نہ جین دا کوئی ڈھنگ رہیا
کوئی درد پرانی روحاں دا
نت سولی اتے ٹنگ رہیا
گل سن نی مائے میریے
۔۔۔
کتاب دی ترتیب نال اگے ٹردیاں ہوئیاں غزل ویکھن نوں مل دی اے۔ جس طرح میں شروع چ آکھیا پئی صغیر تبسم ہوریں نظم، غزل تے نثر تے ڈاہڈی پکڑ رکھدا نیں ایہہ ہر شعبے وچ کامیابی نال کھلوتے وکھالی دیندے نیں۔ غزل وچ وی پورے لوازمات ورت دیاں ہوئیاں غزل دا مان وی رکھیا تے غزل نوں شنگھارن لئی ترکیباں قافیے تے ردیفاں دا اچیچ ورتاوا ایہناں دی علمی قابلیت دا منہ بولدا ثبوت اے۔ غزل وچ جدوں اسیں شنگھار دی گل کردے آں تے اوہدا مطلب ہوندا پئی نویاں ترکیباں رمزاں، اشارے، کنائیے، تشبیہاں یاں انج دیاں ہی ہور رمزاں غزل نوں اک ووہٹی دی طرحاں اپنے ہون والے جیون ساتھی کول گھلن توں پہلاں خوب شنگھار کرایا جاندا اے تاں جے اوہ اپنے من پریت نوں سوہنی لگے تے پسند آئے انج ای رمزاں تے ترکیباں نال شاعر اپنے پڑھن والیاں دے دل وچ جگہ بنان تے غزل آ جان لئی کوششاں کردے نیں۔ ویکھنے آں ایہناں نیں غزل نوں کس طرح شنگھاریا اے۔
میرے ول نہ ویکھ نصیباں والڑیے
فیدہ کیہ اے تھل وچ کنکاں گڈن دا
اس شعر وچ ویکھو اپنے محبوب نوں نصبیاں والی کہہ کے محبوب نال اپنی گوڑھی محبت دا اظہار کردیاں ہویاں پہلے مصرع وچ صنعت تضاد دا استعمال کر کے استاد شاعر ہون دا ثبوت دِتا اے۔ ایہہ سانوں سب نوں پتہ اے پئی تھل وچ کنک دی پیداوار نہیں ہوندی تاں ای اوہ گل جہڑی اک دوجے دے خلاف ہووے اوہنوں اسیں تضاد کہنے آں تے شاعری وچ صنعت تضاد کہواندی اے۔
اگے چل کے اک ہور شعر نوں مثال دے طور تے لیندے آں اس شعر وچ وی ایہناں نے بڑی خوبصورتی نال اک شعری رمز تکرار لفظی ورتی اے کسے اکھر نوں دو واری یاں زیادہ واری ورتیا جائے تے تکرار لفظی بن جاندی اے تے آؤپھیر ویکھنے آں ایہناں دے اس شعر وچ ایہناں دا نواں رنگ
ہنجو روک کے ہاسے بنھ لے پلکاں تے
کجھ نہیں لبھنا ایتھوں ہنجو کڈھن دا
پہلے مصرع وچ ”ہاسے نبھ لے پلکاں تے” نوں نویں ترکیب نال لکھیا ہاسیاں نوں پلکاں نال بنھن دی ترکیب میں پہلی واری پڑھی اے ہو سکدا اے کسے ہور بھرا نے وی بنھی ہووے میری نظروں نہیں گزری اپنے مطالعے دی کمی دا اعتراف کرنا۔ پہلے تے دوسرے مصرع وچ ہنجو دی ورت کسے تکرار دی صورت پیدا کر دتی اے۔ ایہ وی شعر دی خوبصورتی کہواندی اے۔ ورقا تھلیا تے سامنے نظم آئی اے ”دھیاں” دھیاں بارے وی ہن تائیں عرصے توں شاعر بھرا اپنے اپنے انداز نال لکھ چکے نیں۔ دھیاں سب دیاں سانجھیاں ہوندیاں نیں پتراں بارے کدے وی کِتے انج دا اکھر نہیں ویکھیا ہاں ”اولاد سانجھی” بارے لکھیا تے بولیا جاندا اے پر دھیاں وی رہتل مغرب توں اڈّ ہر کوئی دھیاں سانجھیاں ہوندیاں سنیا لکھیا تے بولدا ای سنیا اے۔
ایہناں نیں وی دھیاں بارے اپنے جذبات تے احساسات دا اظہار کنج کیتا اے اس نظم چوں وی میں دو بند لئے نیں۔
دھیاں دا کوئی رنگ نہیں ہندا
کھوہ چوں نکلے پانیاں وانگر
جس بھانڈے وچ پایا
اوہو رنگ وکھایا
اگے کہندے نیں
دھیاں دا کوئی جی نہیں ہندا
ویہڑے وچ کھلوتے
بھکھے تسے پسواں وانگر
جو کھرلی وچ پایا
چپ چپیتے کھایا
اکھر ”کھایا” تے غور کرو ایہناں نے شاعری ورت دیاں ہویاں پنجابی اکھر تے کھانا کھادا ورتیا جاندا پر ایہناں نے اردو دا اکھر ”کھایا” ورت کے اپنا مطلب بیان کر دتا تے ترکیب، مضمون تے بیان وچ وی فرق نہیں آون دتا۔ اگے ٹرے تے نظم آئی ”گل سن وے دل دیا جانیا”
دل دا جانی اپنی پنجابی رہتل وچ کِنّاں مقام رکھدا اے ایہدے وچوں ایس دا پیار ڈلھ ڈلھ پیندا اے۔ اینویں ہر کسے نوں کوئی دل دا جانی نہیں کہندا تے نہ ہی کہیا جاندا اے ایہدے واسطے کجھ خصوصیات چاہئی دیاں ہوندیاں نیں۔ ایتھے صغیر ہوریں اپنے دل دے جانی نوں کیہ پئے آکھدے نیں
گل سن وے دل دیا جانیا
میرے نال کِتے جے تُوں ہوویں
اساں وانگ کبوتر اڈ جائیے
کدی لُک جائیے ایہناں بدلاں وچ
کدی مینہ دے وانگر وس پئیے
کدی گل نال لگ کے رو پئیے
کدی روندے روندے ہس پئیے
کیا کہنے کیا منظر کشی کیتی اے اپنے دل جانی نال رل بہہ کے گلاں کرن دی۔ منظر کشی وی شاعری وچ خاص اہمیت رکھدی اے منظر کشی جاندار ہووے تے پڑھن والیاں نوں لطف وی دیندی اے تے دل وچ گھر وی بناوندی اے۔ ایہہ بند پڑھدیاں ہویاں انج لگدا اسیں آپ یعنی میں تے دل جانی بیٹھے ایہو گلاں کر رہے آں۔ دوجے بند وچ ویکھو کیہ کہندے نیں
گل سن وے دل دیا جانیا
میرے نال کِتے توں ہوویں
میں تارے توڑ کے انبراں توں
تیرے کنّاں دے وچ ٹنگ دیواں
کجھ رنگ لے کے تیرے ہونٹھاں دے
میں سارا چیتر رنگ دیواں
گل سن وے دل دیا جانیا
ہن پھیر غزل بن ٹھن کے ساڈے سامنے آوندی اے۔غزل دا اپنا ای سواد اے ایسے لئی شاعری دی سب صنفاں وچوں غزل پسندیدہ صنف اے تے آہر نال زیادہ لکھی جاندی اے۔ شید پاروں وی پئی ایہدے ہر شعر وچ اک وکھرا مضمون ہوندا اے تاں ای ایہدا اک اک شعر مزہ وی دیندا اے تے شاعر دا مقام وی بناؤندا اے اس غزل دے دو شعر اپنی اپنی تھاں تے شعریت نال بھرے پئے نیں
ڈبدا سورج ویکھ رہیا واں
دور کھڑے اس پانی اندر
اس شعر وچ ایہناں دور کِتے ندی دریا دے کنارے کھلوتے ڈبدے سورج دی منظر کشی اپنے اکھراں راہیں انج لگدا جیویں اوہ آپ ندی کنارے کھلوتے ڈبدے سورج نوں ویکھ رہے ہون۔ ایسے غزل دے دوجے شعر وچ تشبیہ رنگ دا ورتاوا وکھالی دیندا اے۔ شاعر بھراواں اپنے اپنے رنگ راہیں اکھ نوں کتے چشمِ آہو آکھیا اے تے کدی ندی، دریا، سمندر، ہرنی اکھ تے پتہ نہیں ہور کیسی کیسی تشبیہہ دے چکے نیں تے دے رہے نیں پر شعر اوہدوں چنگا لگدا اے جدوں کسے نویکلے ڈھنگ نال لکھیا ہووے ایتھے صغیر ہوراں گل گول مول کر کے پڑھن والے تے چھڈ دتی اے اوہ جس وی رنگ وچ پڑھنا چاہوے پڑھے تے سواد لوے۔ شعر دی ونگی ویکھو۔
خوف دے منظر تیر رہے نیں
بھجی اکھ نمانی اندر
تسیں آپ ای دسو خوف دے منظر تیر رہے نیں پر کتھے ندی، دریا، سمندر اس طرح دی گل کر کے ایہناں نے اپنے آپ نوں نویکلا شاعر وی ثابت کیتا اے۔
مضمون بند کرن توں پہلاں ایہناں دیاں غزلاں چوں کجھ فنی لحاظ نال چونویں شعر تے کجھ نظماں دے ٹوٹے ویکھنے آں مضمون دے وچکار تکرار لفظی دی مثال دے کے دس آیاں آؤنویں سرناویں ویکھنے آں ایہناں شعراں وچ کجھ وکھرا پن وی اے جیویں دو اکھری یا تِن اکھری تکرار دی اے تے کِتے کِتے دوہرا قافیہ وی ورتیا گیا اے۔ چون کجھ انج اے
تیری اکھ وچ اتھرو جھلیا خیر تے ہے؟
پتھر سیں تے پتھر کویں بدل گیا
روندیاں روندیاں ہسدیاں ہسدیاں مر نہ جاواں میں
چار چفیرے نسدیاں نسدیاں مر نہ جاواں میں
اس شعر وچ روندیاں روندیاں تکرار لفظی تے ہسدیاں ہسدیاں دوہرا قافیہ ورتیا اے ایہناں دی شاعری دا اک بہترین نمونہ اے۔
نھیریاں وچ جو جمی سی
نھیریاں وچ ہی رہنی اے
ہن اس شعر دی گوہ کرو عموماً دو اکھراں دا اک مصرع وچ آونا یاں اتے تھلے مصرعیاں وچ آونا ای تکرار کہواندا اے پر کِتے کِتے استاد صاحبان اس توں ودھ کے وی کم کر جاندے نیں ایسے طرحاں ایہناں دے اس شعر وچ تِن اکھری مل دی اے تے پھیر ایسدا ورتارا وی ویکھو لکھدے نیں
قمست قسمت کرنا ایں
قسمت کتھوں لہنی اے
انج ای اک ہور شعر دی ونگی جیہدے وچ تلمیحی ترکیب ورتی گئی اے۔ اس ترکیب دی خوبی ایہ وے پئی اک دو اکھراں وچ اک خاص واقعہ نوں بیان کر دتّا جاندا اے ڈھنگ ایہو جیہا ہوندا اے کہ پڑھن والے اپنے آپ ای اپنے آپ نوں اس واقعہ ول موڑ لیندے نیں تے انج جاپدا اے جویں ایہہ واقعہ اوہناں دی اکھاں سامنے ہویا یاں ہو رہیا اے۔ تے لؤ پھیر ایہہ ویکھو
بھانویں یوسف سُٹیا سی
فِر وی مان بھراواں دا
بن سکدا سیں یار خلیفہ توں وی پر
اج دا یوسف اٹّی دے مُل تُلدا نہیں
اخیر تے صنعتِ تضاد دے اک شعر دا ذکر کر کے ایہناں دیاں نظماں،ٹپے، ماہیے تے بولیاں دیاں ونگیاں ویکھاں گے۔
اک گل دا دوجی گل نال اختلاف کرنا نہیں بلکہ یا تے اوہ اک اکھر دی ضد ہووے تے یاں مخالف ہووے جویں ہنجواں تے ہاسیاں دا میل تے کوئی نہیں نا بندہ روندا تے روندا ای اے ہسدا اے تے ہسدا ای اے ہاں ایہہ حالت اک وقت لئی ہوندی اے ایتھے ایہناں نیں صنعت تضاد نوں ویکھو کنج ورتیا اے
ہنجواں پچھے لُکیا ہاسا ویکھ رہیا واں
میں زہراں وچ ڈُبیا ہاسا ویکھ رہیا واں
پہلے میں گل کیتی پئی اگے چل کے نظماں تے ہور صنفاں دی گل کراں گے نظم بارے گل کراں تے ایہناں نوں داد دینی پے گی پئی ایہناں چھوٹی توں چھوٹی نظم وی کہئی تے کمال دی گل ایہ پئی اک سطری نظم وی کہہ کے اپنے قد نالوں وی وڈا کم کر کے وکھایا۔ بس دو ای نظماں تہاڈے سامنے رکھ رہیاں واں پڑھو تے آنند لؤ
دھرم
دسّن توں ڈر لگدا اے
جنازہ
بندہ ویکھ کے پڑھنے آں
پیار، محبت تے بندے دی لوں لوں وچ رچی ہوئی اے۔ محبت، پیار تے رب نے وی کیتا پیغمبراں، ولیاں نے وی کیتا اس توں کسے نوں انکار وی نہیں۔
چھوٹیاں نظماں دیاں دی کجھ مثالاں ویکھنے آں
عشق
ہنجو بیج کے نظماں کڈھیاں
نظماں وچوں ہاسے
جدھروں بانگ عشق دی آئی
ٹُر پئے اوسے پاسے۔۔۔
وچکارے اک تروینی تے وی نظر پاوندے جائیے۔
تروینی
شہر کنارے آ بیٹھے ہاں
چڑیاں دی ہے کُوک
دورں ویکھ بندوق
شُوک شکاری شُوک
نظم سڑیاں رِیتاں
شِکر دوپہرے بدّل اترے
بدلاں وچ سن اگّاں
اگاں دے وچ سڑیاں رِیتاں
رِیتاں دے وچ پگاں
نظم وچھوڑا
میں سُولی چڑھیا ہجر دی
میرے سینے بھخے تندور
میرا ماہی کوہاں دورہ
ہائیکو دے رنگ
کُوکاں ہیر دیاں
جد وی اکھاں مِیٹ لواں
سینہ چِیر دیاں
ٹپیاں دا رنگ
تالے تالے تالے
صاف کرا لو جی
دل نوں لگے جالے
آری آری آری
ویکھ کے دنیا نوں
آگئی دنیا داری
ڈوئی ڈوئی ڈوئی
دل دیاں قبراں تے
دھاڑاں مار کے روئی
ماہیے ماہیے ماہیے
جتھے اساں وچھڑے سی
اوتھے ای کیرنے پائیے
بولیاں دے رنگ
لہو چھان کے کلیجے وچوں کڈھیا
تے فیر اساں شعر آکھیا
ایسے ملنے دا دس کیہ کرنا
جے دلاں چوں تریڑ نہ گئی
ساڈے بدلاں دے نال یرانے
تے ویہڑے وچوں تھل اگیا
کندھ چوہدری دی چڑھی اسمانے
گوانڈھیاں دی دُھپ مر گئی
نی میں شعراں وچ لکھیا سی ماں
تے جنتاں دے در کُھل گئے
تیری پگ رہوے سراں تے سلامت
تے دلاں دی اے خیر بابلا
اج دے سمے اندر نویکلا شاعر جیہڑا اپنی سلکھنی من کھچویں شاعری دے نال پنجاب دے وسنیکاں دے دلاں وچ گھر چکیا اے جے میں ایہ گل کراں پ?ی ایہناں دی ہر کتاب پڑھن والے دل تے نویں ٹیکنالوجی موجب PDF فائل وانگوں بن جاندی اے تے نال ای نویں کتاب دے آن دے انتظار کرن وچ مک جاندا اے۔
لہندے پنجاب دا کوئی اجیہا شہر، گراں، نہیں جتھے ایہناں نوں مان مریادا نال بلا کے نہ سنیا ہووے۔ کوئی تنظیم یا ادارہ نہیں جہناں ایہناں دی عزت تے تکریم وچ ایوارڈ نہ دتے ہون ایہ خوش قسمت شاعر نیں جیہڑے جیوندے جی اوہ مانتاواں وصول کر رہے نیں جہڑیاں لوکی مرن توں بعد دیندے نیں۔ ایہہ بھاگاں والے شاعر نیں جہناں دی ہر کتاب دل موہ لیندی اے ایہدی وجہ اک ایہ وی اے پئی ایہناں اپنا معیار ڈگن نہیں دتا ایہناں اپنی ہر نویں کتاب وچ نویکلا کم کر کے وکھایا تے اپنا آپ منوایا۔ اج دے اُچ پدھرے شاعراں چ گلاب دے پُھل وانگوں نے ادبی ستاریاں دے وچ چمکاں ماردا چودھویں دا چند جاپدا اے۔
میری دعا اے ریہندی دنیا تائیں ایہناں دا ناں تے کم زندہ رہوے۔ آمین