مستقبل دا تعلیمی منظر نامہ

خالد مسعود خان

ایس ملک دی کلہم اشرافیہ نوں تھانیدار بنن دا شوق اے۔ اوہ مقتدر حلقے ہون’ بیوروکریسی ہووے’ عوامی نمائندے ہون’ وزیر تے مشیر ہون’ حکمران ہون’ وزیراعظم ہووے یاں صدر مملکت’ اوہنوں بہرحال تھانیدار بنن دا شوق اے حالاں کہ شوق تھانیداری دا ایہ عالم اے کہ آئی جی پولیس دی وی ایہو خواہش اے کہ کاش اوہ تھانیدار ہووے۔ ایس تھانیداری توں مراد طاقت تے اختیارات دے آخری حد تک استعمال دی خواہش اے۔ جہدے وچ اوہدے توں کوئی پچھ گچھ نہ ہووے’ کوئی رکاوٹ نہ ہووے تے کوئی حد نہ ہووے۔
جدوں ساڈے سیاستدان حزب اختلاف وچ ہوندے نیں اوہناں نوں اداریاں دی خودمختاری’ آزادی یاں کسے پابندی دے بناں کم کرن دی چھوٹ دین دیاں بڑیاں گلاں کرنیاں آندیاں نیں پر جیویں ای اوہ اقتدار وچ آندے نیں اوہ ایہناں اداریاں نوں اپنی مرضی تے خواہش دے تابع کرن دیاں کوششاں شروع کر دیندے نیں جہناں نوں ہور آزادی تے خودمختاری دین دے اوہ دعوے کردے نیں۔ اللہ نہ کرے میری ایہناں چند سطراں دا مخاطب صرف عمران خان نہیں سگوں اوہدے مخاطب ساڈے سارے حکمران نیں۔ بھاویں اوہ نیپرا ہووے’ پیمرا ہووے’ اوگرا ہووے یاں ہن ایچ ای سی ہووے’ حکمران ہمیشہ خودمختار اداریاں نوں کسے نہ کسے بہانے نال ‘کسے نہ کسے طریقے نال اپنے قبضہ قدرت وچ لیان دی کوشش کردے نیں حالاں کہ اوہناں نوں سوچنا چاہیدا اے کہ اوہ پہلے کہڑا ادارہ بخوبی چلا رہے نیں جو اوہناں نوں ہور اداریاں نوں اپنی تولیت وچ لیان دی فکر پئی ہوئی اے۔ ایس سلسلے دی سجری کاروائی دا ہدف ہائر ایجوکیشن کمیشن (ایچ ای سی) اے تے حکمران اعلیٰ تعلیمی اداریاں نوں کنٹرول کرن والی ایس باڈی نوں مکمل طور تے اپنے زیرنگرانی کرن تے تلے ہوئے نیں۔ ایس توں پہلاں اوہنوں فتح کرن دی کوشش عمران خان دے زمانے وچ ہوئی۔ اودوں حالیہ حکمراناں نے خان صاحب دی حکومت دی ایس کوشش تے رولا رپا وی پایا سی۔ ہن جیویں ای خود حکمرانی نصیب ہوئی اے اوہ ایس ادارے نوں فتح کرن چل پئے نیں۔
کسے زمانے وچ یونیورسٹی گرانٹس کمیشن پاکستان دی سرکاری جامعات دی ریگولیٹری اتھارٹی سی۔ 1974ء وچ قائم ہون والے یونیورسٹی گرانٹس کمیشن نوں ہور بااختیار تے سرکاری کنٹرول توں آزاد کرن لئی 2002ء وچ ہائر ایجوکیشن کمیشن وچ بدل دتا گیا تے ہور ایہ کہ ایہنوں ہائر ایجوکیشن کمیشن آرڈیننس 2002ء دے تحت اک مکمل خودمختار ریگولیٹری اتھارٹی ورگے اختیارات دے دتے گئے۔ ایہ کم ڈاکٹر عطاء الرحمن نے سرانجام دتا تے اوہناں نوں ایس کمیشن دا پہلا چیئرمین مقرر کر دتا گیا۔ معاملات کسے حد تک ٹھیک پاسے چلدے رہے پر جدوں عمران خان صاحب دی حکومت نے مارچ 2021ء وچ ایس ادارے دے سربراہ ڈاکٹر طارق جاوید بنویر نوں اک حکم نامے راہیں ادارے دی سربراہی توں فارغ کر دتا۔ ڈاکٹر طارق بنوری نوں مئی 2018ء وچ شاہد خاقان عباسی دے دور وزارت عظمیٰ وچ ایس ادارے دی سربراہی دتی گئی سی۔ یاد رہوے کہ چیئرمین ہائر ایجوکیشن کمیشن دی مدت ملازمت دا دورانیہ چار سال اے۔ ایس حساب نال ڈاکٹر طارق بنوری اٹھائی مئی 2022ء تک ایس ادارے دے سربراہ دے طور تے اپنی ذمہ داریاں نبھان دے حقدار سن پر اوہناں نوں مارچ 2021ء نوں فارغ کر دتا گیا۔ پر خان صاحب دی حکومت دے دوجے ایسے قسم دے افراتفری قسم دے احکامات وانگوں اسلام آباد ہائی کورٹ نے ایس حکم نامے نوں وی منسوخ کرکے ڈاکٹر طارق بنوری نوں اوہناں دے عہدے تے بحال کر دتا۔ 2022ء وچ اوہ اپنی چار سالہ مدت مکمل کرکے رخصت ہوئے تے اوہناں دی تھاں تے اوہناں توں پہلاں ایس عہدے تے کم کرن والے ڈاکٹر مختار احمد نوں تعینات کر دتا گیا۔ ہن موجودہ حکمراناں نوں تھانیداری دے شوق دے زیراثر ایس ادارے نوں وفاقی محکمہ تعلیم دے زیراختیار کرن دا شوق چڑھیا اے تے ایہدا ترمیمی مسودہ اپنی منظوری دے آخری مرحلے وچ اے۔
پاکستان وچ سکولز تے کالج پہلے ای سرکاری کنٹرول وچ نیں تے سرکاری افسراں دی نااہلی تے سیاسی مداخلت نے سارے سرکاری تعلیمی اداریاں دا بیڑا غرق کر کے رکھ دتا اے کسے سرکاری کالج یاں سکول دا کوئی حال نہیں۔ تعلیمی معیار توں لے کے انتظامی معاملات تک’ سب کجھ اتھل پتھل اے۔ کالجاں دا ایہ عالم اے کہ کدی سرکاری کالج داخلے لئی طلبہ دی پہلی ترجیح ہوندے سن تے ہن ایہ عالم اے کہ سرکاری کالجاں وچ صرف اوہ طلبہ داخلہ لیندے نیں جو پرائیویٹ اداریاں دی فیس بھرن دے قابل نہیں۔ کدی بورڈ وچ پوزیشن لین والے سرکاری کالجاں وچ داخلہ لیندے سن’ ہن سب کجھ الٹ ہو چکیا اے۔ داخلیاں وچ پہلی ترجیح پرائیویٹ کالجز نیں تے بورڈ وچ سب پوزیشن ہولڈرز وی پرائیویٹ کالجز دے طالب علم نیں۔ سرکاری سکولاں تے کالجاں دے استاداں توں ادھی توں وی گھٹ تنخواہ لین والے تے سرکاری کالجاں وچ نوکری دے حصول وچ نکام رہن والے تے ایہناں کالجاں وچ ملازمت کرن والے استاد اپنے توں ڈھیر قابل تے لائق فائق لوکاں توں بہتر نتیجے دے رہے نیں۔
اجے یونیورسٹیاں وچ معاملہ خرابی دی ایس حد تک نہیں اپڑیا تے پاکستان وچ سرکاری یونیورسٹیاں ہن وی داخلیاں لئی طلبہ دی پہلی ترجیح نیں۔ ایہدی وجہ صرف ایہہ وے کہ اجے جامعات وچ سرکاری تے سیاسی مداخلت ایس درجے تے نہیں اپڑی پر حالات جس پاسے جا رہے نیں اوہ ایس گل دا اشارا کردے نیں کہ ایچ ای سی نوں وفاقی محکمہ تعلیم دے وزیر تے سیکرٹری دے زیرانتظام کرن نال ایہدے وچ بیورو کریسی دی نالائقی تے سیاسی مداخلت دا نتیجہ ایہو نکلے گا کہ جامعات دا وی ایسے طرح بیڑا غرق ہو جاوے گا جس طرح سرکاری سکولاں تے کالجاں دا بیڑا غرق ہو چکیا اے۔٭