صوفیائے کرام دا رستہ

ڈاکٹر صغرا صدف

کائنات دی ہر تخلیق دو عناصر دے اتصال نال وجود وچ آندی اے۔ ایہ اٹل حقیقت اے تے تخلیق دا سائنسی اصول اے۔ انج وی کہیا جا سکدا اے دو عناصر یعنی مثبت تے منفی جدوں اک ہوندے نیںتے نواں وجود جنم لیندا اے۔ اک ہونا اصل مدعا اے۔ کائنات دا ایہ وسیع تے حسین منظرنامہ اک ذات دے حسن دا ثبوت اے۔ ساڈے آل دوالے جلوہ گر ہر رنگ تے سب گن اک دے کن دا کمال اے۔ حیرت ایس گل دی اے کہ اک روح دی روشنی نال چمکن والا دیار روشنی دیاں کرِناں وچ یکتائی دا قائل نہیں ہو سکیا تے نہ ای صدیاں توں دل و دماغ دے صحن وچ بکھرے مال و اسباب دے ڈھیر نوں سلیقے نال اک کندھ تے سجا سکیا۔ تہذیب دے لمے سفر وچ اوہنے ظاہری سامان نوں سنبھالن لئی گٹھڑی بنھنا تے سکھ لیا پر اپنے آپ نوں اک ہستی بنان توں قاصر رہیا۔
اج دا پڑھیا لکھیا باشعور تے مہذب انسان طاقت دے خمار وچ چور انھے واہ نسدا جا رہیا اے۔ اوہدے کول اک لمحے دی ویہل نہیں کہ اوہ اپنے کھلرے احساسات تے خیالات نوں وی ایکتا دے تصور وچ پرو کے اپنی ذات نوں کائنات بنا سکے یعنی کل وچ جز دا ادغام کر سکے۔ اوہدی جھولی وچ کئی طرح دے ہیرے تے پتھر نیں سارے گڈمڈ نیں۔ ساریاں وچ رابطے دی تار گھٹ اے۔ بھاویں انسان نوں ایہ خبر اے کہ اوہ جز بنا رہن نال کمزور ہوندا رہیا’ ٹُٹدا رہیا تے ہن کھلرن دی حد تک اپڑ گیا اے فیر وی سنبھلن نوں تیار نہیں کیوں جے ایہدے تے قابض طاقت دی طلبگار وحشی سوچاں اوہنوں انتشار توں اتحاد ول ودھن نہیں دیندیاں۔ اوہ اپنی ای خواہشات دا غلام ہو چکیا اے۔ اوہ اک ڈگر تے چلدے ہوئے وکھووکھ دھاریاں تے سفر کر رہیا ہوندا اے۔ علم’ گیان تے معرفت دی اعلیٰ منزل تک رسائی حاصل کرن والے صوفیاء نے پہلے وجود دی لیبارٹری وچ رکھے ذات دے اجزائے ترکیبی دا دماغ دی دوربین دے راہیں باریک بینی نال جائزہ لیا اوہناں دے سارے چنگے برے پہلوئواں نوں پرکھیا۔ اوہناں تے اثرانداز ہون دی صلاحیت پرکھی فیر دل دی اکھ یعنی وجدان توں محدود دا لامحدود نال تعلق معلوم کیتا تے روح دے تار نال بنھ کے مادی سفر نوں روحانی سفر دے تابع کرکے زندگی دا اصل مقصد پا لیا۔ اوہناں دی ذات انجمن بن گئی کسے وی صوفی دے قول’ فعل تے تحریر وچ تہانوں فرقہ پرستی دا دعویٰ تے دور دی گل اے تاثر وی نہیں ملے گا تے صدیاں توں جاری ایہ سلسلہ اج وی ایسے ایکتا دے تصور دے نال اگے ودھ رہیا اے۔ اج جدوں فرقیاں دے اندر کئی فرقے جنم لے چکے نیں تے صوفیاء دے رستے تے چلن والے اج وی وحدت دے پرچارک نیں۔ تسیں بابا فرید نوں پڑھو’ مستیں تے کلی نوں پڑھو’ شاہ عبداللطیف بھٹائی نوں پڑھو’ رحمن بابا نوں پڑھو’ رومی نوں پڑھو یاں کسے ہور صوفی نوں اوہناں دے کسے جملے’ مصرعے یاں پیرائے وچ کسے خاص فرقے نال جڑت دا احساس نہیں ہووے گا۔ صوفیاء ہر فرقے نال تعلق رکھن والے انسان دی عزت کردے نیں۔ ہر مذہب دے منن والیاں نوں تعظیم کردے نیں پر اپنے آپ نوں کسے فرقے دا پابند نہیں کردے۔ انج کرنا اوہناں دے نیڑے تقسیم در تقسیم دا لامتناعی عمل اے تے تقسیم صوفی دے نیڑے سب توں وڈی برائی اے۔ اک اجہی دیوار جو انساناں نوں قید کرکے اوہناں دے دلاں دے شیشے میلے کر دیندی اے۔ دلاں دا شیشہ دھندلا جاوے تے اصلی محبوب وی دل دے صحن وچ جلوہ گر نہیں ہوندا۔
صوفیاء دا دوجے مذہباں تے اوہناں دے پیروکاراں دی تکریم دا ایہ مطلب نہیں کہ اوہ اپنے مذہبی عقائد توں دور یاں لاتعلق ہو جاندے نیں۔ سچ تے ایہ وے کہ اوہناں دا مطالعہ زیادہ گہرا ہوندا اے ایسے وجہ نال اوہ مذاہب دے مغز یعنی اصل تک رسائی حاصل کرن وچ کامیاب ہوئے اوہدے دل تے روح تک اپڑے۔ ظاہری عقائد دے باطن وچ چھپے پیغام اصل مدعا سن جو صوفیاء دے شفاف آئینہ دل تے ظاہر ہویا تے اوہناں نے اپنے کلام تے گل بات راہیں اوہنوں لوکاں تک اپڑانا اپنے آپ تے فرض کر لیا۔ جس طرح اک کمرے وچ روشن وکھووکھ قمقمیاں دی روشنی نوں تقسیم نہیں کیتاج ا سکدا اوسے طرح اک روح توں صادر ہون والی روحاں وچ وی تفریق ممکن نہیں۔ صلاحیتاں تے اعمال دی گل بعد وچ اے۔ عزت’ احترام تے رتبہ ساریاں دا اکو جیہا اے۔ دین وی اک سنگھنے رُکھ وانگوں ہوندا اے۔ اوہدیاں لگراں دا وکھرا وجود اے نہ تعارف۔ اوہنوں کئی حصیاں وچ تقسیم کرکے رُکھ دی بے ادبی نہ کرو۔ آئو تقسیم تے تفریق دے ہر عمل نوں چھڈ کے انسانیت دی مالا دا حصہ بن جائیے۔ اوہ مالا جہدا ہر موتی اکو جہی چمک تے قدر و منزلت رکھدا اے ایہدے وچ ساڈی نجات’ بقاء تے دلی’ ذہنی تے روحانی آسودگی اے۔٭