جنیوا کانفرنس

رابعہ رحمان

موسم بدل رہیا اے تے ظاہر اے اوہدے نال زندگی دا رنگ وی بدل رہیا اے۔ اوہناں موسمیاتی تبدیلیاں دی وڈی وجہ ترقیاتی یافتہ ملکاں ولوں کارخانیاں تے وڈی وڈی فیکٹریاں توں ہون والے دھوئیں تے گیساں دا اخراج اے۔ جہنوں روکنا بہرحال اوہناں ملکاں دی ذمہ واری اے مگر انج نہیں ہو رہیا اے جہدے نتیجے وچ پاکستان جئے ترقی پذیر ملکاں وچ زندگی ہور وی اوکھی ہو گئی اے۔ اقوام متحدہ دی رپورٹ دے مطابق پاکستان موسمیاتی تبدیلی توں سب توں ودھ متاثر ہون والے ملکاں وچ شامل اے۔ اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل انتونیو گیٹرس نے ستمبر وچ خود اوہناں علاقیاں دا دورہ کیتا جہدے مگروں اوہ مسلسل ایس کوشش وچ سن کہ کسے طرحاں ایس اہم مسئلے اتے اک بین الاقوامی کانفرنس منعقد کیتی جاوے۔ ایس مقصد لئی سوئٹزرلینڈ دے شہر جنیوا دا انتخاب کیتا گیا جتھے بالآخر 9 جنوری نوں پاکستان تے اقوام متحدہ نے مشترکہ طور تے اک کانفرنس دا پربندھ کیتا گیا۔ ایس کانفرنس وچ دنیا دے بہت سارے ملکاں دے سربراہان تے بین الاقوامی مالیاتی اداریاں دے سربراہان نے وی رلت کیتی۔ ایس کانفرنس نوں ہر لحاظ نال اک کامیاب کانفرنس کہیا جا سکدا اے۔ ایس کانفرنس دا بنیادی مقصد سیلاب توں بری طرح متاثر پاکستان دا مقدمہ دنیا دے سامنے پیش کردا سی تاں جے دنیا حقیقت نوں سمجھ کے ساڈی مدد کرے۔ پاکستان دے وزیراعظم شہباز شریف نے پاکستان دا مقدمہ بھرواں طریقے نال لڑیا۔ ایس کانفرنس وچ پاکستان نے سیلاب متاثرین دی بحالی لئی اک جامع تے موثر پلان پیش کیتا جہنوں 4RF فریم ورک کہیا جا سکدا اے۔ کانفرنس دے مندوبین نے ایس مفصل تے جامع بحالی دے منصوبے نوں بہت سراہیا تے حکومت تے پاکستانی عوام لئی بھرواں حمایت تے مدد دا اعادہ کیتا۔
4RF منصوبے دے تحت سڑکاں تے ریل لائناں دی بحالی توں لے کے عام بندے دی پوری بحالی تک دا منصوبہ دتا گیا اے۔ اک مفصل سروے دے مطابق سیلاب دی تباہ کاریاں توں ہون والے نقصاناں دا تخمینہ 130ارب ڈالر لایا گیا اے جد کہ بحالی دے کماں لئی اگلے تن توں پنج سالاں وچ تقریباً سولہ ارب ڈالرز درکار ہون گے۔ اوہناں وچ 50 فیصد یعنی کہ 8 ارب ڈالر حکومت پاکستان اپنے ذرائع توں فراہم کرے گی جد کہ باقی 8 ارب ڈالرز دے حصول لئی بنیادی طور تے ایس کانفرنس دا پربندھ کیتا گیا۔ کانفرنس دے شرکا نوں مختلف اعداد و شمار تے ڈاکو منٹریز دے ذریعے ایس موسمیاتی تبدیلی دے خطرناک اثرات بارے بریف کیتا گیا۔ ایس کانفرنس دی بنیادی انعقاد دے سلسلے وچ وزارت خارجہ’ وزارت خزانہ’ وزارت منصوبہ بندی تے حکومت پاکستان دے دوجے ذیلی اداریاں نے جہناں وچ این ڈی ایم اے تے موسمیاتی تبدیلی دی وزارت وی شامل اے’ نے بھرواں محنت کیتی تے جانفشانی نال کم کیتا جہدا اعتراف کانفرنس دے شرکا نے وی کیتا۔ کانفرنس دے شرکا نوں دسیا گیا کہ اک تہائی پاکستان ایس سیلاب توں بھیڑی طرحاں متاثر ہویا اے۔ 3کروڑ توں ودھ آبادی نوں ایس تباہی دا سامنا کرنا پیا جہدا سب توں ودھ نقصان گھراں دے علاوہ ذرائع مواصلات تے زرعی شعبے نوں ہویا اے۔ ملک وچ خوراک دی کمی دا وی اندیشہ اے جد کہ بہت سارے علاقیاں وچ اج وی سیلاب دا پانی کھڑا اے۔
کانفرنس دے دو سیشن ہوئے جہناں دے دوران مختلف ملک تے بین الاقوامی مالیاتی اداریاں ولوں توقعات توں ودھ رسپانس ویکھن نوں ملیا۔ پاکستان نے اپنی فوری ضرورت نوں 8 ارب ڈالرز دسیا جد کہ کانگرنس دے اختتام تک تقریباً 10 ارب ڈالر توں ودھ دے وعدے تے اعلانات کیتے گئے جو کہا ک غیر معمولی عمل اے۔ سعودی عرب تے چین جئے پاکستان دے دیرینہ تے قریبی دوست ملکاں دے نال نال یورپی یونین’ فرانس’ جرمنی تے جاپان نے وی بھرواں مدد دا اعلان کیتا جد کہ اسلامی ڈویلپمنٹ بینک’ ایشیائی ڈویلپمنٹ بینک’ ایشیائی انفراسٹرکچر انوسٹمنٹ بینک تے یو ایس ایڈ ولوں وی بھاری رقماں دے وعدے کیتے گئے۔ ایس کانفرنس نوں ہر لحاظ نال اک کامیاب کوشش کہیا جا سکدا اے جہدی مثال گھٹ ای ملدی اے۔ قدرتی آفات زندگی دا اک حصہ نیں مگر گھٹ ای انج ویکھن نوں ملیا اے کہ اقوام متحدہ دے پلیٹ فارم توں کسی ملک دی مدد تے بحالی لئی ایس طرحاں مشترکہ کانفرنس دا پربندھ کیتا جاوے۔ ایس سلسلے وچ اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل جناب انتونیو گوئتریس دا کردار سب توں اہم اے۔ حسب توقع حزب اختلاف دی جماعت تحریک انصاف تے اوہدے قائد عمران خان نے ایس کانفرنس نوں وقت تے پیسے دا ضیاع قرار دیندے ہوئے اک نکام کوشش قرار دتا اے جو کہ یقینی طور تے اک مایوس کن ردعمل اے کیوں جے سانوں اپنی سیاست نوں ایس طرحاں دے سنگین مسائل تک نہیں لے کے جانا چاہیدا اے۔ موسمیاتی تبدیلی تے اوہدے نتیجے وچ ہون والے نقصانات اک مجموعی قومی مسئلہ اے جہدے توں نمٹن لئی اک قومی سوچ تے اتحاد تے یگانگت دی لوڑ اے مگر بدقسمتی نال انج دا نہیں ہویا۔ ایسے طرحاں پاکستان دی ایہہ کامیابی ہندوستان توں وی ہضم نہیں ہو رہی تے ہندوستانی میڈیا وی ایس کانفرنس نوں بھرواں طریقے توں ہدف تنقید بنا رہیا اے۔ ایتھوں تک کہ اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل اتے وی لوڑ توں پاکستان دی حمایت تے ہمدردی دا الزام لگایا جا رہیا اے۔ ہندوستان دی تنقید تے پریشانی ای ایس کانفرنس دی کامیابی دا ثبوت اے۔ وزیراعظم شہباز شریف تے اوہناں دی ٹیم یقینی طور تے مبارکباد تے شاباش دی مستحق نیں کہ اوہناں نے ایس اہم مسئلے نوں نہایت کامیابی نال دنیا بھر وچ چکیا اے۔ ایس کانفرنس دے نتیجے وچ اعلان شدہ امداد نال سیلاب زدہ علاقیاں دی بحالی وچ بہت مدد ملے گی تے ایس توں معیشٹ اتے وی بہت چنگا اثر پڑے گا۔ اوہدے نال نال ایس کانفرنس دے کامیاب انعقاد نال پاکستان دا بین الاقوامی تاثر وی بہت بہتر ہویا اے۔ حکومت دی ایس کامیاب کوشش نوں سارے اختلافات توں بالاتر ہو کے سراہیا جانا چاہیدا اے کیوں جے ایہہ کسی اک پارٹی دی نہیں بلکہ پاکستانی دی کامیابی اے۔