کارروائی ہفتہ وار اجلاس پنجابی سنگت پاکستان

پنجابی سنگت پاکستان دا ہفتہ وار اجلاس چودہ جنوری2023 نوں ہفتے دے دیہاڑ،شامِیں پنج وجے پنجاب کیفے،پنجابی کمپلیکس،1 قذافی سٹیڈیم لہور وچ 8 تنظیماں دی سانجھ نال ہویا جِنھاں وچ لوک سار،کھوج گڑھ،بزم عالم،بھلیکھا ٹی وی،پیلاک،پنجابی ورثا پاکستان،پنجابی پرچار،رنگریز تے ایس ٹی این شامل سَن۔ ایہ ہفتہ وار اجلاس،پنجابی ورھے وار تیوہار لوہڑی نال رَلا کے کروایا گیا جیہندا مُڈھ اقبال قیصر ہوراں دی گل بات توں بنھیا گیا اتے ایس اجلاس دی پردھانگی نین سکھ ہوراں نے کیتی۔ سب توں پوند پچھلے اجلاس دی کارروائی پڑھ کے سنائی گئی۔ پچھلے اجلاس وچ ہوئی بھرویں تنقید پاروں کارروائی چوکھی لمی لکھی گئی لیکن لوہڑی دے چاء اتے محول دی لوڑ پکھوں کارروائی نوں وِرلا وِرلا پڑھیا گیا تا کہ ویلا بچا کے لوہڑی دا مچ ویلے سِر لایا جاوے۔
کارروائی پڑھن توں بعد اجلاس دے پردھان نین سکھ ہوراں پنجابی کوِیتا دے کرافٹ اتے وزن دا اردو عروض نال تُلنا کیتا۔ اوہناں نے ویروا کیتا کہ اردو دے اوزان تے بحراں فارسی تے عربی دے عروض توں نکلیاں نے جدوں کہ پنجابی دے اوزان تے بحراں اُکا آپنیاں نے جِنھاں نوں چَھند آکھیا جاندا اے۔ لہاذا ساڈے پارکھاں نوں شاعری دی پرکھ کردیاں ہویاں کسے وی آلوچنا واسطے چھند توں مدد لینی چاہی دی اے نا کہ عروض توں۔ چھند دیاں دونواں قِسماں ماترِک تے ورنِک دے ناں دَسے۔ اوہناں نے عروض دا پنجابی کوِتا دے سبھا نال میل نہ ہوون دا ذکر قیوم نظر دے اک مضمون دے حوالے نال کیتا تے آکھیا کہ قیوم نظر ہوراں نے اک مضمون وچ وارث شای دی ہیر دیاں کئی غلطیاں کڈیاں تے عروض تے پورا نہ ہوون ول اشارہ کیتا جیہدا جواب ملتان دے اک پروفیسر جابر علی سید نے دِتا تے دسیا کہ پنجابی دا وزن عروض توں نہیں،چھند توں بن دا اے،بلکہ ساڈیاں اکثر مقامی زباناں دا وزن چھند توں ای نکلدا اے۔ مُڑ اوہناں نے سمکالی ساہت کاراں نوں وڈیاندیاں ہویاں آکھیا کہ ایہ ویکھ کہ بڑا چاء چڑھدا اے بئی پنجابی وچ سوہنا ادب تخلیق کیتا جا ریہا اے۔
ایہندے توں بعد اقبال قیصر ہوراں نوں لوہڑی تے وچار سانجھنا واسطے بلایا گیا اتے اوہناں نے آپنے وچار سانجھے کیتے۔ سب توں پوند شَبَد لوہڑی دا مطلب دسیا۔ لُوہنا،ساڑنا بالنا ایہ سب لوہڑی دے مطلب نیں۔ مُڑ لوہڑی دی تواریخی پکھ تے چانن پایا اتے تمام روایتاں دا ذکر کیتا جیہڑیاں لوہڑی نال جُڑیاں ہویاں نیں۔ دُلے بھٹی آلے مشہور روایت توں بوہت پہلاں دے دور نال لوہڑی دے مُڈھ نوں کھوجدیاں ہویاں اوہناں نے آپنی کھوج بارے دسیا کہ ایہندا اک پیر ملتان توں پَٹیا گیا اے۔ برلاس بھگت دی کہانی نال لوہڑی دی جُڑت جیہڑی کہ اوہناں دی ذاتی تحقیق اے، بارے دس پاندیاں ہویاں آکھیا کہ برلاس بھگت بادشاہ دا پُتر ہا تے بادشاہ آپنی رعایا نوں پُتر ساہمنے سجدہ کرواندا ہا۔ پُتر نے بغاوت چا کیتی۔ تے بغاوت محلاں تک اپڑ آئی۔ ملتان وچ مزاراں آلی تھاں تے جتھے وڈا سارا۔” تھے” وی بنیا ہویا اے اوتھے لاٹ بال کے برلاس بھگت نوں آکھیا گیا کہ ایس لاٹ نوں جپھا پا لے۔ اوہندی پھوپھی جیہندا ناں ہولکا ہا تے جیہڑی جادوگرنی وی ہائی ایہ سب اوہندی سوچ تے کیتی کتری ہائی لیکن اوہ آپ ایس اگ وچ سڑ کے کولا ہو گئی۔
مُڑ اقبال قیصر ہوراں نے ہولی دے تیوہار نوں وی ایسے کہانی نال جوڑیا تے ہولکا دے سڑن مرن دا تعلق وی ایسے قدیم روایت نال کڈھیا۔ ایہ واقعات تاریخ توں وی پوند دے نے۔ مُڑ اکبر دے زمانے نال لوہڑی دی جڑت بارے دسیا کہ عبداللہ بھٹی یا دُلا بھٹی جیہندا تعلق پنجاب دی ساندل بار نال اے تے ساندل بر جیہندے وچ شیخوپورہ، حافظ آباد، ننکانہ صاحب تے پنڈی بھٹیاں دا علاقہ اوندا اے اوتھوں ایہ گل ٹُری۔ اکبر دے خلاف بغاوت دا مُڈھ اک ہندو کُڑی سندری دا بر منگن توں بَجھا۔ سُندری دے پیو آپنے کُڑی دا پوند ای منگیوا کیتا ہا تے اوہ ناہ چاہندا کہ ایس منگیوے نوں تروڑے۔ دُلے بھٹی نے اوہندی کُڑی نوں آپنی ہتھیں دھی بنا کے وِوانہہ کیتا تے لوہڑی تے گایا جان آلا گیت سُندر مُندرئیے نی تیرا کون وچارا،دُلا بھٹی آلا وی ایسے واقعے ول اشارہ کردا اے۔ بنیادی طور تے ایہ تیوہار اک بغاوت اے چھوٹے طبقے دی وڈے طبقے دے خلاف تے ایہ بغاوت اودوں تک ہُندی رہوے دے جدوں تک طبقات مُک نہیں جاندے۔ ظلم مُک نہیں جاندا۔ مُڑ اوہناں آپنے موبیل توں اک نکا جیا لوہڑی دا گیت سنایا جیہڑا کل ای فیصل آباد لوہڑی مناؤندیا ہویاں جنانیاں گاؤندیاں پئیاں ہان۔
سانوں ونڈیں لوہڑی
وے تیری جیوے جوڑی
اقبال قیصر ہوراں توں بعد پردھان نین سُکھ ہوراں نے پردھانگی خطاب شروع کیتا،پنجابی اکھان ” چُلھ دی خیر تے کُل دی خیر” وچوں زندگی تے اگ دے ڈُوہنگے تعلق نوں بیان کردیاں ہویاں کُج شَبداں دے کناں نوں کھولیا تے اوہناں دے ڈانڈے رلائے۔ پُرانے زمانے وچ اگ دی پُوجا کرن آلیاں نوں گبّر وی آکھیا جاندا ہا،تے ساڈا اج دا شبد ” گبھرو ” وی اوسے اگ توں ای نکلیا اے۔ مُڑ اوہ لوہڑی دی تاریخ ول مُڑے تے خاص طور تے لہور وچ ونڈ توں پہلاں جیہڑا لوہڑی دا سب توں پہلا جلوس نکلدا سی اوہندے بارے دسیا کہ اوہ بھاٹی اندر تکیہ وال مِکیاں توں شروع ہُندا سی تے اوتھے وال مِیکیاں دے اگے اک تکیہ سی جیہندے اگے اک اکھاڑا سی تے اوتھے جیہڑا وی پلھوان جِتدا سی اوہناں دُلا آہندے کیہا جاندا سی۔ تے دُلے دے نال وال مِیکیاں دی جُڑت جِنھاان نوں اسیں سوِیپرز یا چُوہڑے وی آں ایہ اوہناں دا تیو ہار اے۔ لہاذا دُلے بھٹی نوں زمینداراں،راٹھاں نے زندہ نہیں رکھیا،دُلّے نوں تے اوہندے پِنڈ وی جانن آلا کوئی نہیں۔ ایہنوں وال مِکیاں یا چوہڑیاں زندہ رکھیا۔ مُڑ اوہناں بار بار شبد چوہڑا ورتن تے وی آپنی جھاکھے دا اظہار کیتا تے آکھیا کہ چُوہڑا ساڈی سوسائٹی وچ اک انسلٹنگ لفظ اے،چُوہڑا چُڑ چُڑ کے جیون آلے لوگ،جیہڑے آپنے دُکھاں تے چیخ وی نہیں سکدے۔ اوہناں نوں چُوہڑا کیہا گیا اے۔ لہاذا ایہ تیویار اسیں ایہناں چوہڑیاں کر کے مناؤندے آں۔ لوہڑی دے مچ دے آل دوال بیٹھ کے سارے اِکو مِکو ہو جاندے نیں،تے کوئی کسے توں اوہندی ذات دھرم نہیں پُچھدا۔ اک پنجابی اکھان ونڈ کھاؤ تے کھنڈ کھاؤ ایہندے تے پُورا لاہندا اے۔ ایہندے نال ای اوہناں نے آپنی گل مُکائی تے ایس توں بعد لوہڑی دا مچ لا کے لوہڑی مناؤنا شروع کر دتی۔