’’ ٹاول ڈے‘‘

دنیا بھر وچ ہر سال 25 مئی نوں “ٹاول ڈے” (تولیہ دیہاڑے) منایا جاندا اے، بظاہر ایہ دن اک عام تولیے نال منسوب لگدا اے، پر سچی مچی ایس دے پچھے ادب، ہاسے مذاق (مزاح)، سائنس فکشن تے تخلیقی سوچ دی اک بڑی دلچسپ کہانی موجود اے۔

ایہ دن مشہور برطانوی لکھاری ڈگلس ایڈمز (Douglas Adams) دے چاہون والیاں ولوں اوہناں دی یاد وچ منایا جاندا اے، ڈگلس ایڈمز نے اپنی مشہور کتاب “The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy” راہیں دنیا بھر وچ ناں کمایا تے لکھاں پڑھن والیاں نوں اپنے وکھرے اندازِ تحریر نال متاثر کیتا۔

ٹاول ڈے دی شروعات 2001ء وچ ہوئی، جدوں ڈگلس ایڈمز اچانک دل دا دورہ پین پاروں 49 ورھیاں دی عمر وچ دنیا توں ٹر گئے، اوہناں دے مداحاں نے اوہناں دی خدمات نوں سلام پیش کرن لئی اک انوکھا طریقہ اپنایا تے فیصلہ کیتا کہ ہر سال 25 مئی نوں لوک اپنے نال تولیہ رکھ کے اوہناں دی یاد تازہ کرن گے۔ دیکھدے ہی دیکھدے ایہ ریت (روایت) دنیا دے وکھو وکھرے ملکاں وچ مقبول ہو گئی تے اج سوشل میڈیا، ادبی حلفیاں تے سائنس فکشن دے شائقین وچ پورے چاء (جوش و خروش) نال منائی جاندی اے۔

ڈگلس ایڈمز دے ناول وچ تولیہ اک غیر معمولی اہمیت رکھدا اے، اوہناں مطابق کائنات وچ سفر کرن والے بندے لئی تولیہ سبھ توں ودھ کم آن والی چیز اے، ایہ نہ صرف روز دے ورتن وچ آؤندا اے بلکہ اوکھے ویلے مددگار وی ثابت ہو سکدا اے، ایسے سوچ نے تولیے نوں محض اک عام کپڑے توں ودھا کے سیانف (ذہانت)، تیاری تے ہاسے مذاق دی نشانی (علامت) بنا دتا، ایہی وجہ اے کہ ٹاول ڈے تے لوک اپنے موڈھیاں یا دھر (گردن) تے تولیہ پا کے گھمدے نیں تے ایس ادبی ریت نال اپنا پیار جتاؤندے نیں۔

“ٹاول ڈے” صرف اک ادبی دن نہیں بلکہ تخلیقی سوچ، پڑھن دے چاء (مطالعے کے شوق) تے فنونِ لطیفہ دی اہمیت نوں جگاون دا ذریعہ وی اے، اج دے دور وچ جدوں گجھرے (نوجواناں دی وڈی تعداد) سوشل میڈیا تے فالتو مصروفیات وچ کھو چکے نیں، ایسے موقعے اوہناں نوں کتاباں دی دنیا ول موڑدے نیں، ڈگلس ایڈمز دیاں تحریراں وچ ہاسے مذاق دے نال نال فلسفہ، سائنس تے انسانی روییاں تے گہری سوچ وی ملدی اے، جیہڑی پڑھن والے نوں سواد (تفریح) دے نال نال علم وی دیندی اے۔

ایس دن وکھ وکھ دیساں وچ تقریباں، ادبی بیٹھکاں، کتاباں دی نمائشاں تے آن لائن بحثاں کروائیاں جاندیاں نیں، لوک ڈگلس ایڈمز دیاں کتاباں دے ٹوٹے (اقتباسات) شیئر کردے نیں، اوہناں دیاں مشہور گلاں نوں یاد کردے نیں تے سائنس فکشن ادب تے گلاں کردے نیں، کجھ پڑھائی دے ادارے (تعلیمی ادارے) غیالاں (طلبہ) نوں پڑھن دی اہمیت سمجھاؤن لئی وی ایس دن نوں ورتدے نیں، انج “ٹاول ڈے” ادب تے تعلیم دوواں نوں اگے ودھاؤن وچ اپنا حصہ پاؤندا اے۔

ٹاول ڈے دا اک اہم پاسہ ایہ وی اے کہ ایہ سانوں یاد کرواندا اے کہ بظاہر چھوٹیاں تے سادیاں چیزاں وی وڈے مائنے (معنویت) رکھ سکدیاں نیں، اک عام تولیہ جیہڑا روز دی زندگی وچ ورتیا جاندا اے، ادب پاروں عالمی ثقافتی نشانی بن گیا، ایس توں ایہ سبق ملدا اے کہ تخلیقی سوچ انسان نوں عام چیزاں وچ وی خاص مائنے لبھن دا گُر (ہنر) دیندی اے۔

پاکستان سمیت دنیا دے کئی ملکاں وچ نویں نسل ہن سائنس فکشن ادب ول دلچسپی لین لگی اے، جے کہ ساڈے سماج (معاشرے) وچ ایس صنف نوں پہلے زیادہ اہمیت نہیں دتی جاندی سی، پر ہن حالات بدل رہے نیں، انٹرنیٹ تے عالمی ادب تیکر اسان پہنچ نے نوجواناں وچ نویں سوچ نوں جم دتا اے، ٹاول ڈے ورگے عالمی دن گجھریاں نوں پڑھن، کھوج (تحقیق) تے تخلیقی کماں ول لے کے آؤندے نیں، جیہڑا اک چنگا رجحان اے۔

ڈگلس ایڈمز دیاں تحریراں ایس گل دا ثبوت نیں کہ ادب صرف تفریح دا ذریعہ نہیں بلکہ انسان دی سوچ نوں وڈا کرن دا تکڑا وسیلہ وی اے، اوہناں نے اپنے ہاسے مزاح والے انداز وچ انسانی کمزوریاں، سماجی روییاں تے کائناتی سوچاں نوں ایس صفائی نال دِسیا کہ پڑھن والا ہسدے ہسدے وی گہری گل سمجھ جاندا اے، ایہی کامیاب ادب دی پچھان اے، ایہ کہنا بالکل سچ ہوئے گا کہ “ٹاول ڈے” محض اک تفریحی یا غیر رسمی دن نہیں بلکہ ادب، تخلیقی صلاحیت تے علمی شعور دی اہمیت نوں دسن والی اک وکھری ریت اے۔

ایہ دن سانوں کتاباں نال محبت تے علم دی قدر دا احساس دواندا اے، جے اسیں اپنی نویں نسل وچ پڑھن دی عادت پانا چاہندے آں تے ایسے ادبی تے ثقافتی موقعیاں دی حوصلا افزائی لازمی اے۔