جگر دے کینسر ورگا جاوے لیوا مرض کھنڈن (پھیلن) دی وڈی وجہ لبھ لئی گئی
نیڑے دے سالاں وچ جگر دے کینسر دے کیساں دی شرح وچ تیزی نال وادھا ہویا اے تے ہن ایس بیماری دی وڈی وجہ لبھ لئی گئی اے۔
جگر دا کینسر سرطان (کینسر) دے کیساں وچ چھیویں نمبر اُتے، جَد کہ اموات دے لحاظ نال چوتھی وڈی قسم اے۔ سچی گل تے ایہہ اے کہ پچھلی دو دہائیاں دوران جگر دے کینسر دے کیساں وچ 25 توں 30 فیصد تک وادھا ہویا اے۔
ہن اک نویں ریسرچ وچ انکشاف کیتا گیا اے کہ مٹھے مشروبات جیویں کہ سوڈا یا سافٹ ڈرنکس پین دی عادت پاؤن نال ایس جاوے لیوا کینسر دا خطرہ بہت ودھ جاندا اے۔
“جرنل جاما نیٹ ورک” وچ چھپن والی ایس تحقیق وچ 15 لکھ توں ودھ بندیاں دے کھان پین دے ڈیٹا دا جائزہ لیا گیا۔ ایہہ ڈیٹا 11 تحقیقی رپورٹاں توں کٹھا کیتا گیا سی تاکہ ایہہ پتہ لایا جا سکے کہ کھنڈ (چینی) والے یا مصنوعی مٹھاس (آرٹیفیشل سویٹنر) والے مشروبات نال جگر دے کینسر دا خطرہ ودھدا اے یا نہیں۔
ایہناں بندیاں توں سوالنامیاں راہیں کھان پین دی تفصیل لئی گئی تے فیر 18 سال دے عرصے وچ کینسر دے کیساں دا جائزہ لیا گیا۔ نتاِئج توں پتہ لگیا کہ مٹھے مشروبات دا بہتا استعمال جگر دے کینسر دیاں دو وڈیاں قسماں دا خطرہ ودھا دیندا اے۔ ایس دے مقابلے وچ مصنوعی مٹھاس والے مشروبات نال جگر دے کینسر دے خطرے وچ کوئی خاص وادھا نہیں ویکھیا گیا۔
متحققین (ریسرچرز) نے منیا اے کہ حالے ایہہ نتائج محدود نیں کیونکہ ایہہ پوری طرح ثابت نہیں ہو سکیا کہ مٹھے مشروبات سِدھے طور اُتے جگر دے کینسر دی وجہ بندے نیں، پر ایہناں نتائج نال اوہناں دلیلاں نوں طاقت ملدی اے جیہناں وچ مٹھے مشروبات نوں لمے عرصے لئی صحت واسطے نقصان دہ دَسیا گیا اے۔
ایس توں پہلاں جنوری 2025 وچ امریکہ دی کیلیفورنیا یونیورسٹی دی اک تحقیق وچ دَسیا گیا سی کہ ساڈیاں کھان پین دیاں عادتاں ایس معاملے وچ سب توں اہم کردار ادا کردیاں نیں۔ ریسرچرز دے مطابق جگر اُتے چربی چڑھن دی بیماری (فیٹی لیور) بنیادی طور اُتے دائمی سوزش (ورم) دی وجہ بندی اے جیہدے نال جگر خراب ہوندا اے۔ اوہناں دَسیا کہ بہتے مریضاں وچ ایہہ بیماری وگڑ کے جگر دے کینسر دی شکل اختیار کر لیندے اے یا جگر پوری طرح فیل ہو جاندا اے، جیہدے توں بعد ٹرانسپلانٹ دی لوڑ پیندی اے۔
تحقیق دے مطابق ساڈے جسم وچ اک ایسا نظام (میکنزم) ہوندا اے جیہڑا جگر نوں کینسر توں بچاؤن دا کم کردا اے۔ ماہرین ایہنوں “cellular senescence” کہندے نیں تے ایہہ نظام خراب خلیات (cells) نوں اگے ودھن توں روکدا اے تاکہ کینسر توں بچیا جا سکے۔
پر تحقیق وچ پتہ لگیا کہ بہتی چربی (فیٹ) تے کھنڈ (چینی) والیاں غذاواں کھان نال ایہہ نظام کم کرنا چھڈ دیندا اے تے جگر اُتے چربی چڑھنا شروع ہو جاندی اے۔ ریسرچ وچ دَسیا گیا کہ جنک فوڈ یا فاسٹ فوڈ دا بہتا استعمال جگر دے ایس حفاظتی نظام لئی تباہ کن ثابت ہوندا اے۔
محققین دا کہنا سی کہ ایہہ بالکل اِنج ہی اے جیویں کوئی بندہ ہر ویلے سگریٹ پیندا رہے؛ جنک فوڈ جگر لئی سگریٹ نوشی جنا ہی تباہ کن اے کیونکہ ایہہ جگر دے ڈی این اے (DNA) نوں نقصان پہنچاندا اے۔
اوہناں دَسیا کہ ایس تحقیق توں نہ صرف ایہہ معلوم ہویا اے کہ ساڈی اک عام عادت کِنج کینسر دی وجہ بن سکدی اے، بلکہ ایس توں بچن دا طریقہ وی سامنے آیا اے۔ اوہناں دا کہنا سی کہ چینی تے چربی والیاں غذاواں دا استعمال گھٹ توں گھٹ کرو، جَد کہ ورزش تے متوازن خوراک نوں اپنی زندگی دا حصہ بناؤ۔ ایس تحقیق دے نتائج مشہور جرنل “نیچر” وچ چھپے نیں۔
