“امریکہ ایرانی پاسدارانِ انقلاب نال سدھا (براہِ راست) رابطہ کرے گا”
ایرانی تے امریکی فوجی حکام دوحہ وچ ملاقاتاں کرن گے، امارات وی ایرانی حکام نال اجیہے مذاکرات کر رہا اے جو پہلے کدی نہیں ہوئے: وینس
گرلز سکول اتے حملے دے ذمے دار دا تعین شاید کدی نہ ہو سکے: ٹرمپ
ہرمز وچ نواں راستہ ناقابلِ قبول: ایران، عمان دے اتر (شمال) وچ کارگو جہاز اتے پروجیکٹائل حملہ، خلیجی ملک ٹول یا فیس دے حق وچ نہیں: امریکی وزیر خارجہ، لبنان وچ پھر اسرائیلی حملہ، 3 شہید، مذاکرات جاری
تہران، واشنگٹن (نیوز ایجنسیاں، مانیٹرنگ ڈیسک)
امریکہ ایرانی پاسدارانِ انقلاب نال سدھا (براہِ راست) رابطہ قائم کرے گا، امریکی نائب صدر جے ڈی وینس نے ایک انٹرویو وچ آکھیا کہ امریکہ نے کشیدگی گھٹ کرن لئی ایرانی پاسدارانِ انقلاب دے نال اک سدھا رابطہ چینل قائم کرن اتے اتفاق کیتا اے۔ ایس انتظام دے تحت ایرانی تے امریکی فوجی حکام دوحہ وچ ملاقاتاں کرن گے جہاں اوہ باہمی تنازعیاں نوں حل کرن دی کوشش کرن گے۔
اوہناں نے ایرانی حکام دے نال ہون والی بات چیت دا حوالہ دیندیاں آکھیا کہ “ٹھیک اے، اسیں پاسدارانِ انقلاب دا اک نمائندہ دوحہ گھل (بھیج) دیندے آں، جو امریکی سنٹرل کمانڈ دے اک اہلکار دے نال بیٹھ کے معاملات طے کرے گا تے ایسے طرح اسیں بہت سارے تنازعے حل کراں گے۔”
جے ڈی وینس نے ہور دسیا کہ متحدہ عرب امارات (یو اے ای) نے وی ایران دے نال اجیہے رابطے قائم کیتے نیں، جو ایس توں پہلے موجود نہیں سن، جنہاں وچ پاسدارانِ انقلاب دے نال سدھی گل بات وی شامل اے۔ اوہناں دے مطابق متحدہ عرب امارات ایرانی حکام نال اجیہے مذاکرات کر رہا اے جو پہلے کدی نہیں ہوئے، جنہاں وچ آئی آر جی سی (IRGC) دے نال مختلف قسم دیاں معاشی مراعات اتے گل بات وی شامل اے۔
گرلز سکول اتے حملہ تے آبنائے ہرمز دی صورتحال
امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے صحافیاں نال گل بات کردیاں آکھیا کہ ایران دے گرلز سکول اتے ہون والے مہلک حملے دے ذمے دار دا تعین شاید کدی نہ ہو سکے، کیونکہ ایس ویلے پورے علاقے وچ میزائلوں دا تبادلہ جاری سی تے حالات انتہائی الجھے ہوئے (پیچیدہ) سن۔ جو کچھ ہویا اوہ انتہائی افسوس ناک سی۔ کجھ لوکاں نے آکھیا کہ ایہہ ساڈا میزائل سی، پر ممکن اے اجیہا نہ ہووے، میں ہن تک کوئی اجیہی چیز نہیں دیکھی جو مینوں ایہہ یقین دوائے کہ ایہہ حملہ ساڈے ولوں کیتا گیا سی، میرا نہیں خیال کہ اسیں ایس دے ذمے دار سی۔
واضح رہے کہ دَسیا گیا حملہ 28 فروری نوں جنوبی ایران دے شہر میناب وچ اک گرلز سکول اتے ہویا سی، جس وچ 175 توں ودھ طالبات تے اساتذہ شہید ہوئے سن۔
ادھر عمان دے اتر (شمال) وچ آبنائے ہرمز دے نیڑے اک کارگو جہاز دے سٹار بورڈ (سجّے حصے) نوں نامعلوم قسم دے اک پروجیکٹائل نال نشانہ بنایا گیا اے، جس توں جہاز دے برج نوں نقصان پہنچیا اے، واقعے وچ کوئی بندہ زخمی نہیں ہویا۔ ایران نے آبنائے ہرمز وچ نویں راستے دے اعلان نوں ناقابلِ قبول قرار دتا اے۔
ایرانی پاسدارانِ انقلاب نے آکھیا اے کہ آبنائے ہرمز وچ جہازاں دی آمد و رفت لئی اک نویں راستے دا اعلان ایران دے نال کسے بھی قسم دی معلومات یا رابطہ کاری دے بغیر کیتا گیا، جو کہ ناقابلِ قبول تے انتہائی خطرناک اے۔ بیان وچ ہور آکھیا گیا کہ آبنائے ہرمز توں گزرن لئی صرف اوہی راستہ استعمال کرن دی اجازت اے جس دا اعلان ایران نے کیتا اے، جہازاں اتے لازم اے کہ اوہ چینل 16 دے ذریعے تے ایرانی فورسز دے نال رابطے وچ رہندیاں ہوئیاں ہی سفر کرن۔
واضح رہے کہ عمان نے حالیہ دناں وچ بحری جہازاں لئی آبنائے ہرمز توں محفوظ لنگھگاہ (گزرگاہ) قائم کرن دا اعلان کیتا سی، ایہہ اعلان ایرانی پارلیمنٹ دے سپیکر تے چیف مذاکرات کار محمد باقر قالیباف دے عمان دے دورے توں بعد سامنے آیا، جہاں اوہناں نے عباس عراقچی دے ہمراہ سلطانِ عمان نال آبنائے ہرمز دی صورتحال سمیت دیگر معاملیاں اتے گل بات کیتی سی۔ تجزیہ کاراں دے مطابق پاسدارانِ انقلاب دا حالیہ سخت ردعمل اصل وچ عمان ولوں ایس نویں راستے دے یکطرفہ اعلان دے خلاف اے۔ پاسدارانِ انقلاب دے سخت بیان دے چند گھنٹیاں بعد ایران تے عمان دے وزرائے خارجہ دے وچکار ٹیلیفون اتے اہم رابطہ ہویا اے۔
سفارتی رابطے تے خلیج تعاون کونسل دا اجلاس
ایرانی وزیر خارجہ عباس عراقچی تے اوہناں دے عمانی ہم منصب بدر البوسعیدی نے گفتگو دے دوران آبنائے ہرمز وچ سمندری ٹریفک دی تازہ صورتحال تے 60 روزہ عبوری انتظامات اتے خیالاں دا تبادلہ کیتا۔ عباس عراقچی دا سعودی وزیر خارجہ شہزادہ فیصل بن فرحان نال وی ٹیلیفونک رابطہ ہویا، دوواں وزرائے خارجہ نے حالیہ علاقائی صورتحال، بات چیت (مکالمے) تے سفارتی حل دی اہمیت اتے گل کیتی جس توں خطے دے سارے ملکاں تے عوام دے سانجھے (مشترکہ) مفادات حاصل ہو سکن۔ سعودی عرب نے امریکہ تے ایران دے وچکار فوجی کارروائیاں ختم کرن تے آبنائے ہرمز نوں دوبارہ کھولے جان دے معاہدے جی آیاں نوں (خیر مقدم) آکھیا۔
ادھر خلیج تعاون کونسل (GCC) نے بحرین وچ ہون والے اجلاس وچ، جس وچ امریکی وزیر خارجہ مارکو روبیو وی شامل سن، آبنائے ہرمز دے بحران اتے تفصیلی غور کیتا۔ امریکی وزیر خارجہ مارکو روبیو نے بحرین دے دارالحکومت منامہ وچ جی سی سی دے وزرائے خارجہ نال ملاقات توں بعد گل بات کردیاں آکھیا کہ ساڈی ملاقات بہت فائدہ مند رہی، خلیجی ملک آبنائے ہرمز اتے کسے بھی قسم دے ٹول یا فیس دے حق وچ بالکل نہیں نیں، معاہدے وچ خلیجی اتحادیاں دا تحفظ وی شامل ہووے گا۔
اوہناں نے آکھیا کہ اسیں آبنائے ہرمز نوں کسے اک ملک دی ملکیت دے طور اتے قبول نہیں کراں گے، ایران ولوں دہشت گرداں دی حمایت ختم کیتے بغیر مشرقِ وسطیٰ وچ امن ممکن نہیں۔ اوہناں نے واضح کیتا کہ امریکہ نے خلیجی ملکاں دے نال ایران لئی کسے تعمیرِ نو فنڈ اتے کوئی گل بات نہیں کیتی۔ اوہناں آکھیا کہ یورپی ملکاں ولوں فوجی اڈیاں دے استعمال دی اجازت نہ دینا، براعظم تے امریکہ دے وچکار اتحاد نوں نقصان پہنچا رہا اے، ایران، امریکہ دے مقابلے وچ یورپ لئی زیادہ وڈا خطرہ اے۔
ایران دے نال ممکنہ معاہدے دے بارے وچ مارکو روبیو نے آکھیا کہ امریکہ چاہندا اے کہ ایہہ معاہدہ کامیاب ہووے تے ایس لئی ہر ممکن کوشش کرے گا، پر اوہ ہر قیمت اتے معاہدہ کرن لئی تیار نہیں۔ تکنیکی ٹیماں 30 جون نوں دوبارہ سوئٹزرلینڈ جان گئیاں جہاں ایران توں جوہری پروگرام تے پابندیاں بارے گل کرن گئیاں۔ لبنان دے حوالے نال اوہناں آکھیا کہ امریکہ وہاں اک پرامن مستقبل دیکھنا چاہندا اے۔
عمان نے امریکہ تے ایران دے وچکار طے پاون والی مفاہمتی یادداشت دی حمایت کردیاں آکھیا اے کہ ایہہ معاہدہ خطے وچ امن دی بحالی تے آبنائے ہرمز وچ محفوظ بحری آمد و رفت نوں یقینی بناون لئی اہم اے، بیان وچ ایہہ وی واضح کیتا گیا کہ آبنائے ہرمز وچ کسے قسم دی راہداری فیس یا ٹول ٹیکس لاگو نہیں کیتا جائے گا۔
بحری جہازاں دی آمد و رفت تے اثاثیاں دا معاملہ
اقوامِ متحدہ دے ذیلی ادارے انٹرنیشنل میری ٹائم آرگنائزیشن دے چھپے ہوئے اعداد و شمار دے مطابق پچھلے تن دناں دے دوران آبنائے ہرمز وچ پھسے ہوئے کل 57 بحری جہاز عملے دے 1100 ممبران دے نال آبنائے ہرمز توں گزرے۔ جمعرات دی سویر آبنائے ہرمز توں 12 جہاز، بدھ نوں 32 تے منگل نوں 13 بحری جہاز گزرے۔ جبکہ برسلز وچ قائم کمپنی میری ٹائم ٹریکر دے مطابق 23 جون نوں 31 بحری جہازاں نے آبنائے ہرمز پار (عبور) کیتا اے۔
ایران دے اعلیٰ مذاکرات کار باقر قالیباف نے آکھیا اے کہ امریکی دعوے غلط نیں کہ ایران اپنے ان فریز (غیر منجمد) کیتے ہوئے اثاثے امریکی زرعی اجناس خریدن اتے خرچ کرے گا۔ اوہناں نے سوشل میڈیا پلیٹ فارم ایکس (ٹویٹر) اتے طنزیہ انداز وچ ہور لکھیا کہ “اسیں صرف اوہی فصل کٹ رہے آں جو تسیں بیجی (بوئی) سی، دہاکیاں اتے پھیلی ہوئی بے اعتمادی۔ ایہہ قدرتی، وافر تے مقامی پیداوار اے۔ پر بظاہر امریکہ صرف جینیاتی طور اتے تبدیل شدہ سویا بین، ٹٹے ہوئے وعدے تے بے بنیاد گلاں ہی برآمد کردا اے۔”
ترجمان ایرانی وزارتِ خارجہ اسماعیل بقائی نے خبردار کیتا اے کہ ایران تے امریکہ دے وچکار مفاہمتی یادداشت دے حوالے نال امریکی حکام دے الٹ پلٹ (متضاد) بیانات ایرانی عوام دے واشنگٹن اتے پہلے توں موجود عدم اعتماد نوں گھٹ کرن دے بجائے ہور ودھا سکدے نیں ۔ اوہناں آکھیا امریکی حکمران حلقیاں نوں ایہہ گل دھیان وچ رکھنی چاہیدی اے کہ وعدے دے بدلے وعدے دے اصول دا تقاضا اے کہ دوویں دھر اپنی باہمی ذمہ داریاں نوں پورا کرن تے اجیہے مفاہیم یا تشریحاں توں پرہیز کرن جو مفاہمتی یادداشت دے متن وچ موجود واضح لفظاں دے بالکل الٹ ہون۔ کسے بھی معاہدے دی کامیابی لئی دوواں پاسیاں توں طے شدہ شرائط تے ذمہ داریاں دا احترام ضروری اے، نہیں تاں باہمی اعتماد دی بحالی اوکھی ہو جائے گی۔
نیٹو دا کردار تے لبنان اتے اسرائیلی حملے
اسماعیل بقائی نے نیٹو دے سیکرٹری جنرل مارک روٹے دے بیان اتے تبصرہ کردیاں آکھیا کہ نیٹو سیکرٹری جنرل دا بیان ایس گل دا اعتراف اے کہ نیٹو نے اک خود مختار اقوامِ متحدہ دے ممبر ملک دے خلاف غیر قانونی جنگ وچ حصہ لیا۔ اوہناں نے اک ویڈیو بھی شیئر کیتی جس وچ نیٹو دے سیکرٹری جنرل نوں کہندے سنیا جا سکدا اے کہ آپریشن ایپک فیوری دے دوران اٹلی وچ موجود امریکی اڈے توں تقریباً 500 امریکی جہازاں نے اڈان بھری سی، ایسے دوران اک ہور یورپی ملک رومانیہ دے دارالحکومت دے ایئرپورٹ اتے مسافر بردار جہازاں دیاں پروازاں گھٹ کرنی پئیاں کیونکہ ایئرپورٹ نوں بطور ٹینکر دی سہولت دے استعمال کیتا جا رہا سی۔ اسماعیل بقائی نے آکھیا نیٹو تے ایس دے ممبر ملکاں جنہاں نے ایس فیصلے وچ حصہ لیا اوہناں نوں ایس لئی جوابدہ ٹھہرایا جانا چاہیدا اے۔
ایس دوران جنوبی لبنان وچ زوتار تے میفدعون دے وچکار سڑک اتے اک گاڑی اتے اسرائیلی ڈرون حملے دے نتیجے وچ 3 بندے شہید تے اک بندہ زخمی ہو گیا۔ ایہہ واقعہ منگل توں بعد تیسرا مہلک حملہ اے، جس توں بعد ایس ہفتے کل ہلاکتاں دی گنتی ست ہو گئی اے۔ واقعہ ایسے ویلے پیش آیا اے جدوں لبنان تے اسرائیل دے وچکار واشنگٹن وچ مذاکرات دا پنجواں تے آخری دور جاری اے۔ امریکی وزیر خارجہ مارکو روبیو دا کہنا اے کہ اسرائیل تے لبنان دے وچکار امریکہ وچ جاری مذاکرات وچ وڈی پیش رفت ہوئی اے تے دوویں ملک اک سانجھے مفاہمتی عزم دے نیڑے پہنچ چکے نیں ۔
اسرائیل نے تصدیق کیتی اے کہ لنگھے ہوئے دن اوہدا اک فوجی 32 سالہ ماسٹر سارجنٹ باسل سوید جنوبی لبنان وچ دورانِ ڈیوٹی گاڑی دے حادثے دا شکار ہو کے ہلاک ہو گیا اے۔ حکام دے مطابق واقعہ ایس علاقے وچ پیش آیا جہاں جنگ بندی دے باوجود اسرائیل تے حزب اللہ دے وچکار کشیدگی تے جھڑپاں دی خبراں ملدیاں رہندیاں نیں ۔ اسرائیلی حکومتی ترجمان ڈیوڈ مینسر نے آکھیا اے کہ جوں تک حزب اللہ نوں غیر مسلح نہیں کیتا جاندا، اوں تک اسرائیل جنوبی لبنان توں اپنی فوجاں واپس نہیں بلائے گا۔ ایرانی پاسدارانِ انقلاب قدس فورس دے سربراہ اسماعیل قانی نے اسرائیل نوں سخت وارننگ جاری کردیاں آکھیا کہ لبنانی سرزمین استقامت تے مزاحمت دا میدان اے، اسرائیل نوں لبنان دے سارے علاقیاں توں نکلنا ہووے گا، جے اسرائیل لبنان توں خود نہیں نکلدا تاں اوہ ذلت تے ہار (شکست) دا سامنا کر کے بھجّے گا۔
