ملک وچ بالا توں زبردستی مزدوری کروائی جا رہی اے: آئینی عدالت

حکومت دسے کتنے بچے بھیک منگدے تے کتنے مزدوری کردے نیں: جسٹس حسن اظہر

نابالغ دے حقوق دا بچاء عدالتی ذمہ داری، غیر جانبدار سرپرست دا لاءنا لازمی قرار

اسلام آباد

وفاقی آئینی عدالت نے بچیاں دے اغوا، بھیک منگوان، چائلڈ لیبر (بال مزدوری) تے اوہناں دے بچاء نال جڑے کیس وچ وفاقی تے ساریاں صوبائی حکومتاں توں تفصیلی رپورٹاں منگدیاں ہویاں ہدایت کیتی اے کہ بچیاں بارے پورا ڈیٹا پیش کیتا جائے۔ تن رکنی بینچ دے سربراہ جسٹس حسن اظہر رضوی نے پچھیا کہ دتا جائے کہ کتنے بچے بھیک منگدے نیں تے کتنے بچے مزدوری کردے نیں، ایس بارے پوری رپورٹ پیش کیتی جائے۔

جسٹس حسن اظہر رضوی نے آکھیا کہ ملک وچ بچیاں توں زبردستی مزدوری (جبری مشقت) کروائی جا رہی اے تے اٹھ توں دس سال دے بال سرعام مزدوری کردے نظر آؤندے نیں۔ بچیاں توں بھیک منگوان والے ٹھیکیدار پیسے کماندے نیں، پر عدالت ایہ نہیں کہہ رہی کہ اوہناں بچیاں نوں پھڑ لیا جائے۔ حکومت نوں ایسے بچیاں لئی شیلٹر ہوم (پناہ گاہواں) بنانیاں چاہی دیاں نیں، جتھے اوہناں نوں تحفظ دین دے نال نال وکھ وکھ ہنر وی سکھائے جان تاں جے اوہ عزت دی زندگی لنگھا سکن۔ کیس دی اگلی سماعت دو مہینے لئی ملتوی کر دتی گئی۔

نابالغ بچیاں دے حقوق لئی اہم عدالتی فیصلہ

وفاقی آئینی عدالت نے نابالغ بچیاں دے حقوق دے تحفظ نوں عدالت دی مڈھلی ذمہ داری قرار دیندیاں آکھیا اے کہ کسے وی مقدمے وچ گھٹ عمر دھر (فریق) دی موجودگی دی صورت وچ غیر جانبدار سرپرست لاءنا تے عدالت دی پوری جانچ پڑتال توں بغیر کوئی وی فیصلہ یا سمجھوتہ منیا نہیں جائے گا۔ عدالت نے اپنے فیصلے وچ آکھیا کہ ہر ایسے مقدمے وچ، جس وچ کوئی فریق نابالغ ہووے، غیر جانبدار سرپرست مقرر کرنا لازمی ہووے گا، جدکہ نابالغ بالاں، بڈھے بندیاں تے پردہ نشین عورتاں دے مقدمیاں وچ ہون والا ہر سمجھوتہ عدالتی جانچ پڑتال توں بعد ہی منظور ہوئے گا۔

عدالت نے ہدایت کیتی کہ کسے وی سول یا ریونیو مقدمے دے شروع وچ سب توں پہلے ایہ ویکھیا جائے کہ آیا کوئی فریق نابالغ تے نہیں؟ جے ایسا ہووے تاں اوہدا قانونی حق پکا کیتے بغیر مقدمے دا فیصلہ نہیں کیتا جا سکدا۔ نابالغ لئی ایسا سرپرست لایا جائے جس دا مقدمے وچ کوئی ذاتی فائدہ نہ ہووے، تاں جے بال دے حقوق دا صحیح بچاء ہو سکے۔ عدالت نے لاہور ہائی کورٹ دا فیصلہ کالعدم (ختم) کردے ہوئے ٹرائل کورٹ نوں قانون دے مطابق مقدمے دی کارروائی دوبارہ چلانے دی ہدایت کیتی۔

کے پی کے حکومت دی اپیل مسترد

دوجے پاسے چیف جسٹس امین الدین خان تے جسٹس سید ارشد حسین شاہ اُتے مشتمل وفاقی آئینی عدالت دے دو رکنی بینچ نے خیبر پختونخوا حکومت ولوں تحصیلداراں، نائب تحصیلداراں تے قانون گوئیاں نوں سب رجسٹرار دا اضافی چارج دین دے خلاف پشاور ہائی کورٹ دے فیصلے خلاف دائر اپیل مسترد کر دتی۔ عدالت نے قرار دتا کہ سب رجسٹرار دیاں اسامیاں اُتے بھرتی صرف متعلقہ سروس رولز دے مطابق ہی ہو سکتی اے تے قاعدے قانون دے الٹ کسے دوجے کیڈر دے افسراں نوں ایہ ذمہ داریاں دینا غیر قانونی اے۔