ہر خلع دے مقدمے وچ حق مہر دی واپسی لازم نہیں : لاہور ہائیکورٹ

خلع تے فسخ نکاح دو الگ قانونی تصورات نیں، جے بیوی ناپسندیدگی دی بنیاد اتے خلع چਾਹے تاں مہر دی واپسی دا سوال پیدا ہو سکدا اے، جے بیوی ثابت کر دے کہ شادی ختم ہون دی وجہ شوہر دا ظلم، ازدواجی زیادتیاں نیں تاں حق مہر توں محروم نہیں ہووے گی، پہلاں شادی دے خاتمے دی وجہ دا تعین، فیر مہر دا فیصلہ، قانون وچ نویں شق شامل کیتی جائے : جسٹس محسن اختر کیانی
لاہور (کورٹ رپورٹر) لاہور ہائیکورٹ نے قرار دتا اے کہ شوہر دا ظلم ثابت ہون اتے بیوی حق مہر توں محروم نہیں ہووے گی، ہائیکورٹ نے خلع، فسخِ نکاح تے حق مہر توں متعلق اک اہم فیصلہ جاری کردے ہوئے قرار دتا اے کہ جے بیوی ایہہ ثابت کر دے کہ شادی دے خاتمے دی وجہ شوہر دا ظلم، تشدد یا دوجیاں ازدواجی زیادتیاں نیں تاں اوہ اپنے حق مہر توں محروم نہیں ہووے گی، عدالت نے واضح کیتا کہ حق مہر دا فیصلہ ہر مقدمے دے حقائق دی بنیاد اتے الگ توں کیتا جائے گا تے ہر خلع دے مقدمے وچ حق مہر دی واپسی لازم نہیں۔ لاہور ہائیکورٹ دے جسٹس محسن اختر کیانی نے تحریری فیصلہ جاری کردے ہوئے ارسلان دی درخواست ابتدائی سماعت اتے ہی خارج کر دتی، ایہہ درخواست ٹوبہ ٹیک سنگھ دی فیملی عدالت تے ڈسٹرکٹ جج دے فیصلیاں دے خلاف دائر کیتی گئی سی۔ درخواست گزار شوہر ارسلان نے موقف اختیار کیتا کہ فیملی کورٹ ایکٹ ۱۹۶۴ دی دفعہ ۱۰ دی ذیلی دفعات (۵) تے (۶) نوں وفاقی شرعی عدالت پہلاں ہی اسلامی احکامات نال متصادم قرار دے چکی اے، جدوں کہ ایہہ معاملہ سپریم کورٹ وچ وی زیر سماعت اے۔
ایس لئی بیوی دے حق وچ حق مہر دا کوئی حصہ دین دا حکم قانونی بنیاد نہیں رکھدا تے فیملی عدالت دا فیصلہ برقرار نہیں رکھا جا سکدا۔ عدالتی فیصلے دے مطابق فریقین دا نکاح ۱۸ مارچ ۲۰۲۲ نوں ہویا سی تے اک لੱਖ روپیہ حق مہر درج کیتا گیا سی، جو ادا نہیں کیتا گیا۔ بیوی نشا شاہد نے فیملی عدالت وچ دعویٰ دائر کردے ہوئے موقف اختیار کیتا کہ حق مہر دا مطالبہ کرن اتے شوہر نے مارپیٹ شروع کر دتی، معمولی گلاں اتے تشدد کردا سی، بے روزگار سی، چوری تے منشیات دا عادی سی، والدین توں رقم لان دا مطالبہ کردا سی، گالم گلوچ کردا سی، گھر توں کڈ دتا، نان و نفقہ ادا نہیں کیتا تے کبھی صلح یا واپسی دی کوشش وی نہیں کیتی۔ فیملی عدالت نے بیوی دا دعویٰ جزوی طور اتے منظور کردے ہوئے اس دے دعوے دے مطابق موخر حق مہر دا پچاس فیصد دین دا حکم دتا سی جدوں کہ شوہر دی اپیل ڈسٹرکٹ جج نے ناقابل سماعت قرار دے کر خارج کر دتی سی۔ عدالت نے قرار دتا کہ خلع تے فسخ نکاح دو الگ قانونی تصورات نیں۔
جے بیوی صرف ناپسندیدگی دی بنیاد اتے خلع چاہندی اے تاں حق مہر دی واپسی دا سوال پیدا ہو سکدا اے، پر جے شادی شوہر دے ظلم، تشدد، بدسلوکی، نان و نفقہ نہ دین یا دوجیاں قانونی وجوہات دی بنیاد اتے ختم ہووے تاں حق مہر برقرار رہے گا تے شوہر اس دی واپسی دا مطالبہ نہیں کر سکدا۔ عدالت نے واضح کیتا کہ جسمانی تشدد دے نال نال ذہنی، نفسیاتی، زبانی تے معاشی تشدد وی ظلم دے زمرے وچ آندے نیں۔ بیوی لئی ہر واقعے اتے میڈیکل رپورٹ یا ایف آئی آر پیش کرنا ضروری نہیں، بلکہ اس دا قابل اعتماد بیان تے دوجے حالات وی ثبوت دے طور اتے کافی ہو سکدے نیں۔
عدالت نے مزید قرار دتا کہ فیملی کورٹ پہلاں ایہہ طے کرے گی کہ شادی ٹوٹنے دی اصل وجہ کی سی، اس دے بعد ہی حق مہر دے بارے وچ فیصلہ کرے گی، محض ایہہ لکھ دین توں کہ نکاح “خلع” دے ذریعے ختم ہویا، حق مہر خود بخود ختم نہیں ہو جاندا۔ فیصلے دے آخر وچ لاہور ہائیکورٹ نے پنجاب حکومت تے لا اینڈ جسٹس کمیشن آف پاکستان نوں سفارش کیتی کہ قانون وچ نویں شق شامل کیتی جائے تاں جو فیملی عدالتیں شادی دے خاتمے دی وجہ دا واضح تعین کرن دے بعد ہی حق مہر دے بارے وچ فیصلہ کرن تے جتھے شوہر دا قصور ثابت ہو اوتھے حق مہر متاثر نہ ہو، ایس فیصلے دی نقل سیکرٹری قانون پنجاب تے لا اینڈ جسٹس کمیشن نوں وی ارسال کرن دا حکم دتا گیا۔