بلاول دی تقریر دوجے انتخابی مرحلے دا ماحول بناون دی کوشش
ن لیگ لئی پہلے مرحلے دی کامیابی ای وڈا سیاسی سرمایہ، شاید جواب نہ دیوے (تجزیہ: سلمان غنی)
قومی سیاست دا وڈا المیہ ایہ رہا ہے کہ سیاسی جماعتاں اپنے وسیع تر سیاسی مفاداں نوں قومی مفاداں نال جوڑ کے نویں حالت پیدا کرن دی کوشش کردیاں نے۔ ایہو رویہ دیس وِچ انتشار دا باعث بنھدا ہے۔ تقریباً ہر انتخاب وِچ ہارن والی جماعت نتائج نوں دھاندلی نال جوڑ دیندی ہے، حالانکہ تاریخ گواہ ہے کہ عوامی مینڈیٹ دی بے قدری نے دیس نوں نا قابلِ تلافی نقصان پہنچایا۔
آزاد کشمیر دے حالات تے انتخابی تناظر وِچ پیپلز پارٹی دے چیئرمین بلاول بھٹو زرداری دی تقریر تے احتجاج وی معنی خیز نے۔ اوہناں دا کہنا سی کہ ریاست نوں فیصلہ کرنا ہووے گا کہ قومی مفاد زیادہ اہم ہے یا ن لیگ دا مفاد۔ اوہناں دا ایہ کہنا وی دھیان منگدا ہے کہ آزاد کشمیر نوں مقبوضہ کشمیر نہیں بنن دیواں گے۔
اگر بلاول بھٹو دے تحفظات دا جائزہ لیا جاوے تاں اوہ اک پاسے ریاست نوں تنقید دا نشانہ بناؤندے نظر آؤندے نے، پر دوجے پاسے شاید ایہ بھُل جاندے نے کہ سندھ، خصوصاً کراچی وِچ اوہناں دی مخالف جماعتاں وی انتخابات دے حوالے نال پیپلز پارٹی تے ایسے ای اعتراضات کردیاں رہیاں نے۔ ایسے طرحاں اگر آزاد کشمیر دے حالات تے اوہناں نوں تشویش ہے تاں ایہ سوال وی اُٹھدا ہے کہ وہاں حکومت خود پیپلز پارٹی دی ہے تے وزیراعظم فیصل راٹھور وی اوہناں ای دی جماعت نال تعلق رکھدے نے۔ ہور ایہ کہ انتخابی عمل توں پہلے آؤن والیاں رپورٹاں ایہو وکھا رہیاں سن کہ مسلم لیگ (ن) نوں پیپلز پارٹی تے برتری حاصل ہے، تے ایہ رپورٹاں ریکارڈ دا حصہ نے۔
اگر سیاسی تاریخ تے نظر ماری جاوے تاں ساڈی انتخابی سیاست ہمیشہ کواڑی (تلخ) رہی ہے۔ سیاسی جماعتاں نے قومی مفاد توں زیادہ اپنے اقتدار نوں ترجیح دتی۔ 1970ء دے انتخابات وِچ عوامی لیگ نوں واضح اکثریت ملی، پر اقتدار منتقل نہ ہون دے نتیجے وِچ دیس دو ٹکڑے ہو گیا۔ اقتدار وِچ آؤن والی جماعت ریاستی اداریاں نوں سراہندی ہے، پر اقتدار توں باہر ہوندے ای اوہناں اداریاں تے الزاماں دی بوچھاڑ شروع کر دیندی ہے، پھر دوجی جماعت اقتدار وِچ آ کے ایہو طرزِ عمل اختیار کردی ہے۔
گلگت بلتستان دے انتخابات وی ایس تناظر وِچ ویکھن جوگ نے۔ وہاں پیپلز پارٹی کول سادہ اکثریت نہیں سی، تاہم مسلم لیگ (ن) دے تعاون نال حکومت قائم ہوئی تے انتخابی نتائج نوں وڈے پدھر تے چیلنج نہیں کیتا گیا۔ ایس توں بعد عام تاثر ایہو سی کہ آزاد کشمیر وِچ مسلم لیگ (ن) حکومت بنائے گی۔ انتخابی سیاست وِچ عوامی تاثر وڈی اہمیت رکھدا ہے، اسی لئی کئی تکڑے امیدوار ن لیگ نال آ ملے تے پہلے مرحلے وِچ ن لیگ نے 13 وِچوں 9 نشستاں حاصل کر لئیاں، جبکہ پیپلز پارٹی دوجے نمبر تے رہی۔
ایسے پچھوکڑ (پس منظر) وِچ بلاول بھٹو دی حالیہ تقریر نوں 2 اگست دے دوجے مرحلے دے انتخابات توں پہلے اپنی جماعت دے حق وِچ ماحول بناون دی کوشش وی قرار دِتا جا سکدا ہے۔ تاہم اوہناں دے بیانات توں ایہ تاثر وی ملدا ہے کہ اوہ انتخابی نتائج نوں منن وِچ اوکھ محسوس کر رہے نے۔
اگر ہر ہار توں بعد ریاست نوں قصوروار ٹھہرایا جاوے تاں ایس نال ریاستی اداریاں دی ساکھ متاثر ہوندی ہے۔ حقیقت ایہ ہے کہ ریاست نوں عوام دے فیصلے دے مطابق چُنی ہوئی حکومت نال چلنا پیندا ہے، جبکہ ہارن والیاں جماعتاں اکثر اپنی ناکامی دا ذمہ دار ریاست نوں قرار دیندیاں نے۔ ایہ طرزِ عمل کسی اک جماعت تک محدود نہیں۔
جتھے تک ریاست تے ن لیگ دا ساتھ دین دے الزام دا تعلق ہے، ایہ ردِعمل انتخابی نظام دیاں کمزوریاں تے سیاسی عدم استحکام دی عکاسی کردا ہے۔ انتخابی سیاست وِچ کواڑا بیانیہ وقتی سیاسی فائدہ تاں دے سکدا ہے، پر قومی معاملیاں تے قومی قیادت توں ذمہ دارانہ گل بات دی توقع کیتی جاندی ہے۔ ایس مرحلے تے مسلم لیگ (ن) شاید ایس تقریر دا جواب دینا ضروری نہ سمجھے، کیونکہ پہلے مرحلے دی کامیابی ای اوہدے لئی دوجے تے تیجے مرحلے دے انتخابات وِچ وڈا سیاسی سرمایہ ہے۔
بلاول بھٹو نے اگر ایہ کیہا ہے کہ آزاد کشمیر نوں مقبوضہ کشمیر نہیں بنن دیواں گے تاں ایس لئی صرف کواڑے بیانات کافی نہیں، اوہناں نوں قومی سوچ نوں ورتوں وِچ لیائوندے ہوئے کشمیر وِچ پیدا ہون والی حالت دا حقیقت پسندانہ تجزیہ کرنا تے غیر جانبدار کمیشن دے قیام لئی عملی کردار ادا کرنا چاہیدا ہے۔ کشمیر دے حالات تے پورے دیس وِچ تشویش پائی جاندی ہے، ایس لئی ایہ ویلا اگ تے تیل پاؤن دا نہیں بلکہ حالات نوں ٹھنڈا کرن دا ہے۔
