امریکا نال گل بات نہیں ہو رہی، ثالث پاکستان اے: ایران؛ امریکی ڈرون سُٹݨ دا دعویٰ؛ اسحاق ڈار دی ایرانی وزیرِ خارجہ نوں دورۂ اسلام آباد دی دعوت
لوکاں نوں مارنا نہیں چاہندا، معاہدہ ترجیح اے: ٹرمپ؛ کوئی نواں ثالث شامل نہیں، جِتھے لوڑ ہووے قطر مدد کردا اے؛ چین نوں تنازعے وچ وادھے تے تشویش، دوجے دیساں وانگوں معاونت کر رہیا اے: ترجمان ایرانی وزارتِ خارجہ؛ آبنائے ہرمز جنگ توں پہلی حالت تے واپس نہیں آئے گی، عمان نال نویں متفقہ راستے تے گل بات جاری: بقائی؛ تجارتی جہاز دے نیڑے دھماکا؛ 2 سعودی تیل بردار ٹینکر باب المندب لنگھ گئے؛ تیل دی قیمت وچ کمی۔
تہران، واشنگٹن (نیوز ایجنسیاں، مانیٹرنگ ڈیسک) ایران نے امریکی صدر ٹرمپ دے مذاکرات دے دعوے دی تردید کردیاں واضح کیتا کہ امریکا نال نہ کوئی گل بات جاری اے تے نہ ای کسی ملاقات دا کوئی منصوبہ اے۔ ایران نے ایہ وی کہیا کہ مذاکرات وچ پاکستان ای ثالث اے، کوئی نواں ثالث شامل نہیں ہویا، جِتھے لوڑ ہووے قطر مدد کردا اے، چین نوں تنازعے وچ وادھے تے تشویش اے تے وہ دوجے دیساں وانگوں معاونت کر رہیا اے۔ جبکہ نائب وزیرِ اعظم اسحاق ڈار نے ایرانی وزیرِ خارجہ عباس عراقچی نال ٹیلیفونک رابطہ کر کے دورۂ اسلام آباد دی دعوت دے دتی۔
لنگھے ہفتے دے چھیکڑ (اختتام) تے ٹرمپ نے اک وار پھر اوہی طریقہ دہرایا جو لنگھے پنجاں مہینیاں دوران بار بار دیکھن وچ آیا اے۔ اوہناں نے پہلے ایران تے وڈے پیمانے دے حملیاں دا اعلان کیتا، پر پھر آخری پل (لمحے) وچ ایہ منصوبہ منسوخ کر دتا۔ اتوار نوں ایئر فورس ون وچ صحافیاں نال گل بات کردیاں ٹرمپ دا کہنا سی، ”کیہ میں معاہدہ کرنا پسند نہیں کراں گا؟ میں لوکاں نوں مارن لئی نہیں بیٹھا۔ ایس ویلے اسیں اوہناں نال مذاکرات دی صورت وچ گل بات کر رہے آں، ایہ پیر دی دوپہر توں شروع ہو جائے گی۔“ تاہم ٹرمپ نے ایہ نہیں دسیو کہ ایہ مذاکرات کِتھے ہون گے یا اوہناں وچ کون شریک ہوئے گا۔ ٹرمپ نے کہیا ایران تے وڈے حملے دا منصوبہ سعودی عرب، متحدہ عرب امارات، قطر تے ایران دی درخواست تے منسوخ کیتا۔ ایران تے حملہ ہوندا تاں ایہ دوجی جنگِ عظیم توں بعد سبھ توں وڈا حملہ ہوندا، میں لوکاں نوں مارنا نہیں چاہندا، میری ترجیح معاہدہ کرنا اے۔ مشرقِ وسطیٰ دے کئی اتحادی وی فوجی کارروائی دی بجائے سفارتی حل دے حامی نیں۔
اوہناں کہیا آبنائے ہرمز تے معاہدہ موجود اے تے ایٹمی ہتھیاراں دے خاتمے تے وی معاہدہ ہوئے گا۔ معاہدہ ای چنگا راستہ اے، مذاکرات ناکام ہوئے تاں تنازعہ ہور ودھ سکدا اے۔ ایرانی وزارتِ خارجہ دے ترجمان اسماعیل بقائی نے ایس دعوے نوں رد کردیاں کہیا کہ امریکا نال نہ کوئی مذاکرات جاری نیں تے نہ ای کسی ملاقات دا شیڈول طے کیتا گیا اے۔ اوہناں دے مطابق آؤن والے کجھ دناں وچ ایران نہ کسی غیر ملکی وفد دی مہمان نوازی کرن دا ارادہ رکھدا اے تے نہ ای اپنے مذاکرات کاراں نوں باہرلے دیس گھلن دا کوئی منصوبہ اے۔ بقائی نے ہور دسیا کہ وزیرِ خارجہ عباس عراقچی توں علاوہ سارے ایرانی مذاکرات کار ایس ویلے دیس دے اندر موجود نیں۔ عراقچی عراق وچ مذہبی زیارت تے گئے ہوئے نیں۔ اوہناں دے بقول ایس ویلے صرف عمان نال آبنائے ہرمز دے انتظام و انصرام نال متعلق گل بات جاری اے۔
اوہناں کہیا ساڈی کوشش اے کہ عمان نال مشاورت تے تعاون نال جلد توں جلد ایہوجیہا راستہ طے کیتا جائے جس دے راہیں آبنائے ہرمز وچ جہاز رانی دی سلامتی یقینی بنائی جا سکے، اوہناں کہیا کہ عمان نال کسی مفاہمت دا مطلب آبنائے ہرمز دا دوبارہ کھل جانا نہیں اے۔ اسماعیل بقائی نے کہیا متفقہ راستہ نہ موجودہ اتلا (شمالی) راستہ ہوئے گا تے نہ موجودہ دکھنی (جنوبی) راستہ، بلکہ اک نواں راستہ ہوئے گا جس تے دونوں فریق متفق ہون گے۔ اوہناں کہیا آبنائے ہرمز کسی وی صورت 28 فروری توں پہلے والی حالت وچ واپس نہیں آئے گی۔
اسماعیل بقائی نے ہور کہیا ایران تے امریکا نال متعلق معاملیاں وچ پاکستان ثالث دا کردار ادا کر رہیا اے، جِتھے لوڑ ہووے قطر مدد کردا اے۔ اوہناں زور دتا کہ مذاکرات وچ کوئی نواں ثالث شامل نہیں، اوہناں کہیا چین نوں خطے وچ تنازعے تے عدم تحفظ وچ وادھے تے تشویش اے، ساڈے چینی دوست صورتِ حال نوں ہور وگڑن توں روکن لئی اپنی صلاحیتاں ورتن دی کوشش کر رہے نیں۔ ایس حوالے نال چین، کئی دوجے دیساں وانگوں، مدد کر رہیا اے۔ اوہناں کہیا ایران دے خلاف امریکا تے اسرائیل دی جنگ محض اک دیس تک محدود نہیں، ایہ جنگ پورے خطے دے خلاف تے خطے دے سارے دیساں دی سلامتی دے خلاف اے، ایہناں پنجاں مہینیاں وچ اسیں خود دیکھیا اے کہ خطے وچ امریکی فوجی موجودگی تے خلیج فارس دے دکھنی کنارے تے واقع دیساں دی سرزمین تے تنصیبات دے استعمال نے خطے دے سارے دیساں لئی عدم تحفظ تے عدم استحکام وچ وادھا کیتا اے۔ لہٰذا ایہ قدرتی گل اے کہ خطے دے دیس ایس صورتِ حال نوں ہور وگڑن توں روکن لئی کوشساں کرنا چاہندے نیں۔
اک سینئر ایرانی ذریعے نے وی رائٹرز نوں دسیا کہ کسی قسم دے مذاکرات طے نہیں کیتے گئے، جبکہ عباس عراقچی گھٹو گھٹ ہفتے دے چھیکڑ تک کسی وی ممکنہ مذاکرات لئی دستیاب نہیں ہون گے۔ اِدھر ایران دے وزیرِ خارجہ عباس عراقچی تے عراق دے وزیرِ خارجہ فواد حسین وچکار ٹیلیفون تے رابطہ ہویا، جس وچ خطے دی تازہ ترین صورتحال تے وچار وٹاندرا کیتا گیا، دونوں آگوآں نے ایران تے عراق وچکار دوطرفہ تعاون نوں ہور وادھا دین، علاقائی سطح تے رابطہ کاری تکڑی بناؤن تے باہمی دلچسپی دے اہم امور تے وی گل بات کیتی۔
ایس موقعے تے دونوں وزرائے خارجہ نے ایس گل تے زور دتا کہ خطے نال متعلق مشترکہ ترجیحاں تے اہم معاملیاں تے ایران تے عراق وچکار مسلسل مشاورت تے قریبی تعاون جاری رکھیا جائے۔ ایرانی صدر مسعود پزشکیان نے کہیا اے کہ ایران کشیدگی دا دائرہ وسعت نہیں دینا چاہندا، اوہناں نال ای واضح کیتا کہ ایران اپنے امن تے سلامتی تے سرزمین دے دفاع لئی بھرپور تے پوری طاقت نال مقابلہ کرے گا۔
تاہم پیر دے دہاڑے ٹرمپ ولوں فوجی کارروائی ملتوی کرن دے تازہ فیصلے توں بعد تیل دیاں قیمتاں وچ کمی دیکھن وچ آئی، تے برینٹ خام تیل دے فیوچر چار فیصد توں ودھ ڈگ کے تقریباً 84 ڈالر فی بیرل تے آ گئے۔ آبنائے ہرمز وچ پیش آؤن والے تازہ واقعے بارے برطانیہ دے بحری سلامتی دے ادارے یو کے ایم ٹی او نے دسیا کہ رات دے ویلے اک تجارتی جہاز دے کپتان نے اپنے جہاز دے نیڑے پانی وچ دھماکے دی اطلاع دتی۔ تاہم ایس واقعے وچ کوئی بندہ زخمی نہیں ہویا۔
ایران دی پاسدارانِ انقلاب نے دعویٰ کیتا اے کہ اوہناں نے آبنائے ہرمز دے اوپر اڈاریاں مارن والے امریکی ایم کیو نائن ڈرون نوں مار سُٹیا اے، تاہم پاسدارانِ انقلاب ولوں ایہ نہیں دسیا گیا کہ ڈرون نوں کدوں تے کس ویلے مار سُٹیا گیا۔ اِدھر لنگھے ہفتے دے چھیکڑ تے سعودی تیل نال لددے دو ٹینکرز آبنائے باب المندب (بحیرہ احمر) لنگھ گئے۔ پیر دے دہاڑے سامنے آؤن والے کیپلر ڈیٹا توں ظاہر ہوندا اے کہ آبنائے باب المندب توں لنگھن والے تجارتی بحری جہازاں دی گنتی اتوار دے دہاڑے گھٹ کے 18 رہ گئی، جو ہفتے نوں 27 تے جمعے دے دہاڑے 28 سی۔
