صوبیاں دے موجودہ حجم نوں کنٹرول کرنا ناممکن، نویں انتظامی یونٹاں نال عوام دی زندگی آسان: پالیسی ورکشاپ وِچ شرکا دا خطاب
سالانہ 11 ہزار پاکستانی ماواں دورانِ زچگی مر جاندیاں نیں، ترقی یافتہ ملکاں وِچ شرح اک فیصد وی نہیں، وسائل عام آدمی تک نہیں پہنچ رہے: مصطفیٰ کمال، ایم کیو ایم لسانی بنیاداں تے صوبے بنان دی مخالف، انتظامی بنیاداں تے حامی: آسیہ اسحاق، نویں صوبیاں دی تجویز پارلیمان وِچ آؤنی چاہیدی اے: بیرسٹر دانیال چوہدری، عام آدمی نوں عدل و انصاف میسر نہیں: ندیم افضل، ملک دا سبھ توں وڈا مسئلہ گورننس اے: بیرسٹر سیف، قومی ترجیحاں تے ڈائیلاگ ہونا چاہیدا اے: لیاقت بلوچ، ہندوستان وِچ 2.5 ملین عوامی نمائندے، پاکستان وِچ تعداد 1170، بلدیاتی اداریاں توں بعد ایہ 1 لاکھ 20 ہزار ہو جان گے: خاقان نجیب، محمد مالک، عابد سلہری
اسلام آباد (ذیشان یوسفزئی) پاکستان دے مزید انتظامی یونٹس بنان دے موضوع تے پچھلے روز اسلام آباد وِچ پالیسی ورکشاپ دا انعقاد کیتا گیا۔ اک روزہ ورکشاپ وِچ سیاستداناں، ٹیکنوکریٹس، ماہرینِ معاشیات تے سول سوسائٹی دے افراد نے شرکت کیتی۔ تمام شرکا ایس بات تے متفق سن کہ موجودہ نظام عوام نوں ڈیلیور کرن وِچ ناکام اے تے عام پاکستانی نوں اوہدے حقوق نہیں مل رہے، صوبیاں دے موجودہ حجم نوں کنٹرول کرنا ناممکن اے، نویں انتظامی یونٹاں نال عوام دی زندگی آسان ہو جاوے گی۔ ورکشاپ توں دنیا میڈیا گروپ دے چیئرمین میاں عامر محمود نے وی خطاب کیتا۔ میاں عامر محمود دا کہنا سی کہ ملک لوکاں نال بنصا اے، عوام دی فلاح دی بات کرنی ہووے گی، اسیں عوام دی بات کر رہے آں نہ کہ سرحداں دی بنیاد تے تقسیم دی بات کر رہے آں۔ سبھ ایس بات تے متفق نیں کہ موجودہ نظام وِچ لوکاں دی فلاح نہیں ہو رہی، نویں انتظامی یونٹس بنن دا سبھ توں زیادہ فائدہ سندھ تے بلوچستان دے عوام نوں ہووے گا تے اوہناں دی آمدن ودھے گی۔ میاں عامر محمود نے تجویز دتی کہ انتظامی باؤنڈریز دی بنیاد تے نویں یونٹس ڈیکلیئر کیتے جان تے ڈویژناں نوں صوبیاں دا درجہ دتا جاوے، ایس نظام دے لیاون نال اخراجات وِچ وادھا نہیں بلکہ کمی ہووے گی۔
ڈویژن دی سطح تے صوبے بنن نال 40 ہزار سرکاری ملازمتاں دا بوجھ گھٹ ہو جاوے گا، جدوں کہ نویں انتظامی یونٹس بنن نال سالانہ 350 ارب روپے دی بچت ہووے گی۔ اوہناں نے کہیا کہ پنجاب حکومت دے زیرِ انتظام 60 ہزار سکول نیں، ایہ کیویں ممکن اے کہ حکومت انھاں سبھ نوں اک ساتھ چلا سکے۔ سسٹم اتنا وڈا ہو گیا اے کہ ایس نوں کنٹرول نہیں کیتا جا سکدا۔ جذباتی نعریاں دے بجائے حقائق تے بات کیتی جاوے تے ڈویژن دی سطح تے صوبے بنائے جان۔ میاں عامر محمود نے مزید کہیا کہ پاکستان وِچ عوامی نمائندیاں دیاں تنخواہواں تے مراعات خطے وِچ سبھ توں زیادہ ہو گئیاں نیں، ارکانِ پارلیمنٹ دی تنخواہ تے مراعات پاکستان وِچ 3500 ڈالر ماہانہ توں زائد نیں، ایہ شرح نیپال، ہندوستان تے سری لنکا توں زیادہ اے۔ موجودہ نظام وِچ ہر بچے تک ویکسین جیہا بنیادی حق وی نہیں پہنچ رہا۔ پنجاب وِچ 80 فیصد بچیاں نوں ویکسین مل رہی اے، بلوچستان وِچ 30 فیصد توں گھٹ بچیاں نوں ویکسین مہیا اے، جدوں کہ سندھ وِچ 49 فیصد بچیاں نوں ویکسین مل رہی اے۔ ڈویژناں نوں جے صوبیاں دا درجہ دتا جاوے تاں بلوچستان تے سندھ دے عوام دی آمدن وِچ وادھا ہووے گا۔ ورکشاپ توں خطاب کردے ہوئے وفاقی وزیر مصطفیٰ کمال دا کہنا سی کہ ساڈی آبادی مسلسل ودھ رہی اے تے ساڑھے 26 کروڑ ہو گئی اے، 2030 تک پاکستان آبادی دے لحاظ نال دنیا دا چوتھا وڈا ملک ہووے گا، ساڈے کول این ایف سی دا فارمولا تاں اے پر پی ایف سی دا نہیں، تے عام آدمی تک وسائل نہیں پہنچ رہے۔
پاکستان وِچ ہر سال 11 ہزار ماواں بچے پیدا کردے وقت مر جاندیاں نیں، ایہ کوئی بیماری نہیں اے، جدوں کہ ترقی یافتہ ملکاں وِچ زچگی دے دوران اموات دی شرح اک فیصد وی نہیں اے۔ پاکستان وِچ ہر سال 4 لاکھ بچے جنہاں دی عمر اک سال توں پنج سال تک ہوندی اے، وفات پا جاندے نیں۔ وسائل نوں عام آدمی تک پہنچانا ہووے گا جیہدے نال مسائل حل ہون گے۔ ورکشاپ وِچ گفتگو کردے ہوئے ایم کیو ایم دی ایم این اے آسیہ اسحاق نے کہیا ایم کیو ایم لسانی بنیاداں تے صوبے بنان دی مخالف اے۔ متحدہ قومی موومنٹ انتظامی بنیاداں تے صوبیاں دی حامی اے۔ ڈیم دا مسئلہ ہووے یا نہراں دا، ہر شے نوں سیاسی بنا کے حقائق توں نظراں چُرائیاں جاندیاں نیں، نظام چلانا اے تاں نویں صوبے بنانے ہون گے۔ مسلم لیگ (ن) دے بیرسٹر دانیال چوہدری نے کہیا کہ نویں یونٹس بنان توں پہلے فنانشل فزیبلٹی بنانی چاہیدی اے، ملک وِچ مقامی حکومت دا نظام مضبوط بنان دی لوڑ اے، نویں صوبیاں دی تجویز پارلیمان وِچ آؤنی چاہیدی اے تے ایس تے سیاسی اتفاقِ رائے ضروری اے۔ ورکشاپ وِچ ہور افراد نے وی شرکت کیتی، جدوں کہ سوال تے جواب دا سیشن وی ہویا۔ مقررین نے کہیا کہ صوبیاں دے قیام دا معاملہ آئینی طریقے نال حل ہونا چاہیدا اے۔
میاں عامر محمود نے کہیا سیاسی جماعتاں دے نمائندے ایتھے آ کے نویں صوبیاں دے بجائے لوکل گورنمنٹ دے نظام دی بات تاں کر رہے نیں پر ایہ جماعتاں لوکل گورنمنٹ انتخابات نہیں کرواندیاں۔ پیپلز پارٹی دے ندیم افضل چن نے کہیا عام آدمی نوں عدل و انصاف میسر نہیں۔ بیرسٹر سیف دا کہنا سی صوبائی حکومتاں بلدیاتی اداریاں نوں فنڈز تے اختیارات منتقل نہیں کردیاں تاکہ اوہناں دے اپنے اختیارات وِچ کمی نہ ہووے، ساڈے ملک دا سبھ توں وڈا مسئلہ گورننس دا اے۔ جماعت اسلامی دے لیاقت بلوچ نے کہیا کہ نویں صوبے بننا آئین دے متصادم نہیں اے، قومی سطح تے قومی ترجیحاں دا ڈائیلاگ ہونا چاہیدا اے۔ ماہرِ معیشت خاقان نجیب نے کہیا پاکستان دے عوام نوں 1170 نمائندے ریپرزنٹ کردے نیں جدوں کہ ہندوستان وِچ ایہ تعداد 2.5 ملین اے، پاکستان وِچ جے بلدیاتی ادارے ہون گے تاں 1 لاکھ 20 ہزار تک نمائندے ہون گے جیہڑے عوام دی نمائندگی کرن گے۔ سینئر صحافی محمد مالک نے کہیا کہ لسانی بنیاداں تے صوبے بنن لگے تاں ایہ معاملہ رکے گا نہیں، ایس دا واحد حل نویں انتظامی یونٹس نیں۔ ایس ڈی پی آئی دے عابد سلہری دا کہنا سی ایتھے آؤن والے تمام شرکا ایس بات تے متفق سن کہ بلدیاتی نظام نوں حقیقی معنیاں وِچ بحال کیتا جاوے، ایس طرحاں دیاں ورکشاپس تے مباحثیاں دا مزید انعقاد وی کیتا جاوے گا تاکہ نظام دے مسائل نوں حل کیتا جا سکے۔
