بحری آمدورفت دا تحفّظ، سعودی عرب دی مدد لئی تیار آں: پاکستان

غیر جنگی تجارتی جہاز تے حملے بحیرہ احمر وِچ آزادانہ بحری آمدورفت لئی سنگین خطرہ: اسحاق ڈار، سعودی بحری اتحاد دے اعلامیے تے عمل کراں گے، مکہ دفاعی معاہدہ دوجے مُلکاں لئی کھلا اے: طاہر حسین اندرابی، خلیج تے مشرقِ وسطیٰ دے بحران حل لئی مسلسل سفارتی رابطے جاری، فریقاں نوں گل بات دی میز تے لیان لئی کوشاں آں، آزاد کشمیر وِچ احتجاج تے بھارتی الزامات بے بنیاد: ترجمان دفترِ خارجہ

اسلام آباد (وقائع نگار) نائب وزیرِ اعظم اسحاق ڈار نے بحیرہ احمر وِچ اک تجارتی جہاز تے حملے وِچ ترائے پاکستانیاں دے جاں بحق ہون دی تصدیق کردیاں ہوئیاں ایہنوں آزادانہ بحری آمدورفت لئی سنگین خطرہ قرار دے دتا۔ ترجمان دفترِ خارجہ نے آکھیا کہ بحری آمدورفت دے تحفّظ لئی سعودی عرب دی مدد لئی تیار آں، پاکستان سعودی عرب ولوں اعلان کیتے گئے بحری اتحاد دے اعلامیے دا دستخط کنندہ اے تے ایہدے تے عمل کرے گا، جد کہ مکہ دفاعی معاہدہ دوجے مُلکاں لئی کھلا اے۔ اسحاق ڈار نے ایکس تے اپنے بیان وِچ آکھیا کہ پاکستان غیر فوجی تجارتی جہاز تے حوثی حملے دی شدید مذمت کردا اے۔ ایسے حملے بے گناہ جاناں نوں خطرے وِچ پاؤندے نیں، بین الاقوامی قانون دی خلاف ورزی نیں تے بحری آمدورفت دی آزادی، سمندری سلامتی تے بحیرہ احمر وِچ تجارتی جہاز رانی دے تحفّظ لئی سنگین خطرہ نیں۔ بحری جہاز تے حملے وِچ ترائے پاکستانی شہری جاں بحق ہوئے، اک زخمی ہویا، مزید تفصیلات لئی پاکستان متعلقہ سعودی حکام تے یمن دی بین الاقوامی طور تے تسلیم شدہ حکومت نال رابطے وِچ اے۔

اسحاق ڈار نے ریاض وِچ پاکستانی سفارتخانے نوں متعلقہ حکام نال فوری رابطے دی ہدایت کر دتی تے آکھیا کہ سفارتخانہ جاں بحق پاکستانیاں دیاں میتاں واپس لیان لئی سارے ضروری اقدام کرے، زخمی پاکستانی شہری نوں ہر ممکن معاونت فراہم کیتی جاوے۔ دفترِ خارجہ دے ترجمان طاہر حسین اندرابی نے ہفتہ وار بریفنگ وِچ آکھیا کہ مکہ مشترکہ دفاعی معاہدہ تنھاں مُلکاں دے اجتماعی دفاع نوں مزید مضبوط بنان تے خطے سمیت دنیا وِچ امن، سلامتی تے استحکام دے فروغ دے مشترکہ عزم دا عکاس اے۔ ایہ معاہدہ تنھاں مُلکاں دے دیرینہ برادرانہ تعلقات تے سٹریٹجک روابط دا فطری تسلسل اے تے علاقائی امن و سلامتی دی ذمہ داری مشترکہ طور تے چُکن دے عزم نوں ظاہر کردا اے۔ مکہ مشترکہ دفاعی معاہدہ خالصتاً دفاعی نوعیت دا اے تے رکن مُلکاں نوں درپیش خطرےآں تے سلامتی دے چیلنجاں دا متحد ہو کے مقابلہ کرن دی گنجائش فراہم کردا اے۔ مکہ مشترکہ دفاعی معاہدے وِچ دوجے مُلکاں دی ممکنہ شمولیت دے سوال تے ترجمان نے آکھیا کہ معاہدہ دوجے مُلکاں لئی کھلا اے، تاہم ایہناں نوں ایہ گل دا علم نہیں کہ مستقبل وِچ کیہڑے مخصوص مُلک ایہدے وِچ شامل ہو سکدے نیں۔ معاہدہ دفاعی نوعیت دا اے تے ایہدا مقصد صرف تنھاں مُلکاں نہیں بلکہ پورے خطے تے ایہدے توں باہر امن و سلامتی نوں فروغ دینا اے۔ چین تے امریکہ نوں معاہدے توں پہلاں اعتماد وِچ لین دے سوال تے ترجمان نے آکھیا کہ ایہ سفارتی تبادلیاں دا معاملہ اے تے اوہ کسے مخصوص رابطے توں آگاہ نہیں، تاہم چین تے امریکہ دے نال پاکستان دے رابطے تے گل بات دے ذرائع کھلے نیں۔

بحیرہ احمر وِچ حوثیاں دے تجارتی بحری جہاز تے حملے دی مذمت کردیاں ترجمان دفترِ خارجہ نے آکھیا کہ پاکستان سعودی عرب ولوں اعلان کیتے گئے بحری اتحاد دے اعلامیے دا دستخط کنندہ اے تے ایہدے تے عمل کرے گا۔ پاکستان عالمی سپلائی چین تے بحری ٹریفک دی سلامتی دے تحفّظ لئی سعودی عرب تے دوجے اتحادی مُلکاں دی مدد لئی تیار اے۔ پاکستان خلیج تے مشرقِ وسطیٰ دے بحران دے حل لئی مسلسل سفارتی رابطے کر رہا اے تے دونوں فریقاں نوں گل بات دی میز تے لیان لئی کوششاں جاری نیں۔ اسلام آباد مفاہمتی یادداشت نے خطے وِچ امن و استحکام دی راہ ہموار کیتی اے۔ پاکستان براہِ راست تے بالواسطہ سفارتی ذرائع استعمال کردیاں ہوئیاں امن مخالف عناصر دیاں کوششاں نوں ناکام بنان تے تعمیری گل بات دے تسلسل نوں یقینی بنان لئی کم جاری رکھے گا۔ ترجمان نے دَسیا کہ وزیرِ داخلہ محسن نقوی ایران دے دورے تے نیں جِتھے اوہ اعلیٰ ایرانی حکام نال ملاقاتاں کر رہے نیں۔ دوطرفہ تعلقات، سکیورٹی نال متعلق امور تے علاقائی صورتِ حال، بالخصوص امن، استحکام تے تعمیری روابط دے فروغ تے گل بات کیتی جا رہی اے۔ ایہناں نے ایرانی قیادت لئی وزیرِ اعظم تے فیلڈ مارشل دا پیغام لے جان دی تصدیق کردیاں آکھیا کہ پیغام دی تفصیلات ظاہر نہیں کیتیاں جان گیاں، تاہم ایہ بنیادی طور تے پاکستان دیاں امن کوششاں دے تناظر وِچ اے۔

ایران تے امریکہ دے درمیان تنازعے دے حل لئی پاکستان دی امید دے بارے وِچ ترجمان نے آکھیا کہ ثالث تے گل بات دے سہولت کار دی حیثیت نال پاکستان پرامید اے کہ حل لبھیا جا سکدا اے۔ تنازعیاں وِچ اکثر کشیدگی توں بعد گل بات دا مرحلہ آؤندا اے۔ پاکستان کشیدگی وِچ اضافے توں پرھے فریقاں نال مسلسل رابطے دے ذریعے تنازعیاں دے حل دی کوشش کردا اے۔ ایرانی وزیرِ خارجہ تے ایرانی پارلیمنٹ دے سپیکر نوں پاکستان دے دورے دی دعوت دتی جا چکی اے تے ایہناں دے دوریاں دی توقع اے۔ اسلام آباد مفاہمتی یادداشت دی موجودہ حیثیت بارے ترجمان نے آکھیا کہ ایہ جاری بحران دے تناظر وِچ دستخط شدہ معاہدہ، مفاہمتی یادداشت اے۔ اگرچہ ایہدے تے خاص طور تے پاکستان تے قطر دے مشترکہ اعلامیے دے تناظر وِچ مکمل عملدرآمد نہیں ہو سکیا، تاہم جَدوں وی فریقین کشیدگی دے راستے دی منطق نوں ختم کردیاں ہوئیاں گل بات دی ضرورت نوں ترجیح دین گے تاں اسلام آباد مفاہمتی یادداشت امن لئی قابلِ عمل خاکہ فراہم کردی اے۔ بھارتی وزارتِ خارجہ دے آزاد جموں و کشمیر وِچ حالیہ احتجاج بارے بیان تے ترجمان نے ایہنوں مسترد کردیاں آکھیا کہ بھارت دے الزامات بے بنیاد نیں۔ انسانی حقوق نال متعلق بھارت دے دعوے ناقابلِ اعتبار نیں کیونکہ مقبوضہ کشمیر وِچ بھارتی فورسز ولوں طاقت دے استعمال، من مانی گرفتاریاں، سیاسی آزادیاں نوں دباؤن تے سخت قانوناں تحت سکیورٹی ادارےآں نوں وسیع اختیارات دین دا ریکارڈ موجود اے۔

ایہ کہ بھارت نوں آزاد کشمیر نال متعلق بیانات دین دی بجائے مقبوضہ کشمیر دے عوام دے حقِ خودارادیت نال متعلق سلامتی کونسل دیاں قرار داداں تے عمل کرنا چاہیدا اے۔ امریکی محکمہ خارجہ دی فِسکِل ٹرانسپیرنسی رپورٹ 2026 دے حوالے نال ترجمان نے آکھیا کہ پاکستان ایہناں 67 مُلکاں وِچ شامل اے جہڑے امریکی محکمہ خارجہ دے مقرر کیتے گئے گھٹ توں گھٹ معیار تے پورا نہیں اترے۔ پاکستان مالی شفافیت، بجٹ سازی تے مالیاتی معلومات کے افشا دے حوالے نال عالمی سطح تے تسلیم شدہ بہترین طریقہ کار تے عمل کردا اے، تاہم ایہنوں اپنے آئینی، قانونی تے انتظامی فریم ورک دی وی پابندی کرنی ہؤندی اے۔ پاکستان ایس ویلے آئی ایم ایف پروگرام وِچ اے، ایہدا مقصد ساختی اصلاحات تے مالیاتی انتظام نوں بہتر بنانا اے۔ پاکستان آئی ایم ایف دے ترائے جائزے کامیابی نال مکمل کر چکیا اے جد کہ اصلاحاتی عمل نوں عالمی ریٹنگ ایجنسیاں تے آئی ایم ایف ولوں سراہیا گیا اے۔ ترجمان نے دَسیا کہ 6 اگست نوں ویلنگٹن وِچ پاکستان تے نیوزی لینڈ دے درمیان سیاسی مشاورت دے پنجویں دور تے مشترکہ تجارتی کمیٹی دا تیجا اجلاس ہویا جیہدا اہم نتیجہ پاکستان تے نیوزی لینڈ دے درمیان تعلیمی تعاون دے انتظام تے دستخط سی، جیہدا مقصد دونوں مُلکاں دے تعلیمی شعبیاں وِچ تعاون نوں مزید ودھانا اے۔