کسے شخص نوں سُنے بغیر سزا دینا انصاف تے آئینی تقاضیاں دے منافی: عدالتِ عظمیٰ

اسلام آباد (اے پی پی) سپریم کورٹ نے قرار دتا اے کہ سزائے موت دے مقدمیاں وِچ انصاف دے عمل دے دوران معمول توں ودھ کے سپر ڈیو پراسس دے تقاضے پورے کرنا ضروری اے۔

کسے شخص نوں سُنے بغیر سزا دینا فطری انصاف، منصفانہ ٹرائل تے آئینی تقاضیاں دے منافی اے، انتظامی ہدایتاں یا فل کورٹ دے انتظامی فیصلے قانون تے آئین توں بالاتر نہیں ہو سکدے۔ اگر کسے سابقہ عدالتی حکم وِچ بنیادی نوعیت دی قانونی تے طریقہ کار دی خامی ہووے تے فریق نوں سماعت دا حق ای نہ دتا گیا ہووے تے معاملہ محض نظرِ ثانی دا نہیں بلکہ حکم واپس لین (ریکال) دے اختیار دے دائرے وِچ آؤندا اے۔ ایہوجہے غیر قانونی حکم دی بنیاد اُتے بعد دی نظرِ ثانی درخواست نوں دوجی نظرِ ثانی قرار دے کے ناقابلِ سماعت نہیں کیتا جا سکدا۔ سپریم کورٹ نے ایہ اہم آبزرویشنز شیر اعظم دی فوجداری نظرِ ثانی درخواست دے مقدمے دے تحریری فیصلے وِچ دتیاں۔ جسٹس ملک شہزاد احمد خان دی سربراہی وِچ جسٹس عقیل احمد عباسی تے جسٹس شکیل احمد اُتے مشتمل تن رکنی بینچ نے ۱۹ مئی ۲۰۲۶ نوں مقدمے دی سماعت توں بعد فیصلہ جاری کیتا۔ عدالت نے ۲۶ اپریل ۲۰۱۲ دا اوہ حکم کالعدم قرار دتا جِس دے ذریعے شیر اعظم دی پہلی نظرِ ثانی درخواست چیمبر وِچ مسترد کیتی گئی سی۔ عدالت نے قرار دتا کہ مذکورہ درخواست دی سماعت دے ویلے ملزم موجود سی تے نہ ای اوہدی طرفوں کوئی وکیل پیش ہویا، لہذا اوہنوں سُنے بغیر نظرِ ثانی درخواست مسترد کرنا اصولِ فطری انصاف دی صریح خلاف ورزی سی۔ سپریم کورٹ نے موجودہ نظرِ ثانی وِچ قرار دتا کہ قتل دا محرک ثابت نہیں ہویا، مقدمہ چشم دید گواہاں اُتے مبنی نہیں سی تے ایف آئی آر نامعلوم ملزماں دے خلاف درج ہوئی سی۔ عدالت نے نظرِ ثانی درخواست جزوی طور اُتے منظور کردے ہوئے شیر اعظم دی دفعہ ۳۰۲(ب) دے تحت سزا تے جرم ثابت ہون دا فیصلہ برقرار رکھیا تاہم سزائے موت نوں عمر قید وِچ تبدیل کر دتا۔ سپریم کورٹ نے ایس توں پہلے جاری ۲۶ اپریل ۲۰۱۲ دے حکم نوں قانون دی نظر وِچ غیر موجود قرار دیندے ہوئے موجودہ درخواست نوں دوجی نظرِ ثانی نہیں سمجھیا تے ایہنوں پہلی قابلِ سماعت نظرِ ثانی درخواست دے طور اُتے نمٹایا۔