آبنائے ہرمز دی بندش عالمی معیشت لئی وڈا چیلنج
امریکا، ایران اپنے مؤقف اُتے قائم، مختلف ممالک ثالثی لئی بدستور متحرک
(تجزیہ: سلمان غنی)
امریکا، ایران کشیدگی نے دنیا نوں ہلا کے رکھ دِتا اے تے خود امریکا سمیت دنیا بھر دے اہم ممالک وی ایس جنگ دے مضر اثرات توں بچ نہیں پا رہے۔ امریکی صدر ٹرمپ دعویٰ کردے نظر آ رہے نیں کہ امریکا جنگ وچ فاتح ہووے گا تے نال ای پٹرولیم دیاں قیمتاں تھلے آ جان گیاں۔ دوجے پاسے ایران وی اپنے مؤقف اُتے ثابت قدم نظر آ رہا اے۔
ایرانی وزیر خارجہ عباس عراقچی نے آکھیا اے کہ اسی قطر دے ذریعے امریکا نوں باور کرا دِتا اے کہ جے اوہ پابندیاں چک لے تے ایران آبنائے ہرمز دی ناکہ بندی ختم کرن اُتے مشروط رضامند اے، پر اسی کسے وی صورتحال نال نمٹن لئی تیار آں۔
ہُن تک دی صورتحال وچ سنجیدگی نہ ہون دی وجہ ایہ اے کہ امریکا دباؤ مکمل برقرار رکھنا چاہندا اے، تاہم جتھے تک فتح دے نیڑے پہنچن دا تعلق اے، ایہ پیغام دراصل امریکی قوم دے اطمینان لئی اے تے ٹرمپ دے وار وار جیت دے دعوے اصل وچ مذاکراتی دباؤ دا حصہ نیں تے فتح نوں بنیاد بنا کے ایران نوں ودھ رعایتیں دین اُتے مجبور کرن لئی نیں۔
آخر ایہ جنگ کدوں تک چلے گی؟ ایس بارے تجزیہ کاراں دا کہنا اے کہ جے آبنائے ہرمز اُتے کشیدگی برقرار رہی تے ایس دے مضر اثرات توں دنیا بچ نہیں سکے گی۔
اصل مسئلہ ایہ اے کہ دوناں فریق اپنے شرائط اُتے ڈٹے ہوئے نیں۔ ایران کول ہرمز دا کنٹرول اے تے اوہنوں بغیر کسے وڈی رعایت دے نہیں چھڈیا جاوے گا، تے امریکا ایران نوں ہور کمزور کرن لئی پابندیاں تے ناکہ بندیاں دا سلسلہ جاری رکھے ہوئے اے۔ دنیا لئی ایہ جنگ وڈا مسئلہ بن چکی اے۔
آبنائے ہرمز دی بندش وچ تاخیر دا مطلب تیل دیاں قیمتاں وچ اضافہ اے۔ یورپ سب توں زیادہ متاثر اے۔ یورپی یونین دے توانائی بحران نے افراطِ زر ودھا دِتا اے، پاکستان وچ وی پٹرولیم دیاں قیمتاں ریکارڈ سطح اُتے پہنچ چکیاں نیں۔
ہُن ایس تنازعے نوں فرسودگی دی جنگ قرار دِتا جا رہا اے۔ جتھے تک دوناں متحارب ملکاں وچ ثالثی تے سفارتی کوششاں دا سوال اے، ایہ مختلف ملکاں ولوں جاری نیں۔ پاکستان نے 11 تے 12 اپریل نوں اسلام آباد وچ امریکا، ایران مذاکرات دی میزبانی کیتی، پر گل بات بغیر نتیجے ختم ہو گئی۔ ایس توں بعد ایران نے پاکستان دے ذریعے کئی تجاویز امریکا تک پہنچائیاں۔
پاکستان دیاں ممکنہ کوششاں توں بعد ہُن قطر، عمان، ترکی تے چین وی اپنے طور اُتے سرگرم نیں، تاہم جدوں تک آبنائے ہرمز دی بندش جاری رہے گی، تیل دیاں قیمتاں بلند رہن گیاں تے عالمی معیشت دی بحالی مشکل ہووے گی۔
