پی ٹی آئی دا لانگ مارچ منسوخ کراؤن دیاں کوششاں، مذاکرات دا پہلا دور مکمل، اج دوبارہ گل بات
خوشگوار ماحول وچ ملاقات، سیاسی تے قومی معاملات اُتے تحمل تے سنجیدگی نال تفصیلی گل بات: متفقہ اعلامیہ، میں صرف سہولت کار آں، دعا اے مذاکرات کامیاب ہون: ایاز صادق
عمران نال ملاقات کرواؤ، بھیناں دی نظر بندی ختم کرو: اپوزیشن، ملک دھرنیاں تے انتشار دا متحمل نہیں ہو سکدا، دہشتگردی خلاف فورساں دے نال کھڑے ہوواں گے: حکومت
رانا ثناء، محسن نقوی دا وزیراعظم نال رابطہ، امید اے اپوزیشن موقع نہیں گنوائے گی: طلال، مذاکرات دیاں گلاں راز نیں: ناصر عباس، چنگی گل بات ہوئی: گوہر، اچکزئی نال مشاورت
اسلام آباد حکومت، پیپلز پارٹی تے اپوزیشن دے درمیان مذاکرات دے پہلے دور وچ ملک دی مجموعی سیاسی صورتحال، قومی امور تے درپیش مختلف مسئلیاں اُتے تفصیلی تبادلۂ خیال کیتا گیا۔ محسن نقوی نے وفود نوں خیبرپختونخوا وچ دہشتگردی دی صورتحال اُتے بریفنگ دِتی۔ 4 گھنٹے جاری رہن والے مذاکرات وچ دوناں پاسیاں ولوں اپنے اپنے مطالبات سامنے رکھے گئے۔
اجلاس توں بعد جاری متفقہ اعلامیے وچ آکھیا گیا اے کہ ملاقات خوشگوار ماحول وچ ہوئی، جِس دوران مختلف سیاسی تے قومی معاملات اُتے تحمل تے سنجیدگی نال تفصیلی گل بات کیتی گئی۔ فریقین نے مذاکراتی عمل جاری رکھن اُتے اتفاق کیتا، جدوں کہ مذاکرات دا دوجا دور اج دوپہر 2 وجے سپیکر چیمبر وچ ہووے گا۔
اعلامیے دے مطابق حکومت تے پی پی پی دے نمائندیاں نے ایس گل اُتے زور دتا کہ قومی مسئلیاں تے سیاسی اختلافات دا حل مذاکرات دے ذریعے لبھیا جانا چاہیدا اے۔
ذرائع دے مطابق پی ٹی آئی نے حکومت توں اعتماد دی بحالی لئی اقدامات دا مطالبہ کیتا۔ پی ٹی آئی ولوں مطالبہ کیتا گیا کہ حکومت بانی دی بھیناں دی نظر بندی تے عمران خان نال ملاقاتاں اُتے لگی پابندی فوری ختم کرے، عمران خان دے نجی ہسپتال وچ علاج بارے سپریم کورٹ دے فیصلے اُتے عملدرآمد کیتا جاوے۔ حکومت نے پی ٹی آئی دے مطالبیاں دا کوئی فوری مثبت جواب نہیں دتا۔
مشیر سیاسی امور رانا ثناء اللہ نے آکھیا کہ پی ٹی آئی لانگ مارچ دا فیصلہ غیر مشروط طور اُتے واپس لے۔ ملک احتجاجی دھرنیاں، انتشار تے افراتفری دا متحمل نہیں ہو سکدا تے دہشتگردی خلاف جنگ وچ سکیورٹی فورساں دے نال کھڑے ہونا چاہیدا اے۔ انہاں آکھیا کہ حکومت کسے قیمت اُتے اسلام آباد اُتے چڑھائی دی اجازت نہیں دے گی۔
قومی اسمبلی سیکرٹریٹ دے ترجمان دے مطابق اجلاس وچ حکومت، پاکستان پیپلز پارٹی تے اپوزیشن دے وفود نے اپنے اپنے مؤقف اک دوجے دے سامنے رکھے تے مختلف سیاسی تے قومی معاملات اُتے گل بات خوشگوار ماحول وچ ہوئی۔ مختلف معاملےآں اُتے تحمل، سنجیدگی تے باہمی احترام نال تفصیلی گفتگو کیتی گئی۔
اجلاس وچ حکومت ولوں وفاقی وزراء امیر مقام، رانا ثناء اللہ، محسن نقوی، طلال چودھری تے طارق فضل چودھری شریک ہوئے۔ پاکستان پیپلز پارٹی ولوں سینیٹر شیری رحمن، نوید قمر تے اعجاز حسین جاکھرانی شریک ہوئے، جدوں کہ اپوزیشن دی نمائندگی بیرسٹر گوہر خان، راجہ ناصر عباس، ملک عامر ڈوگر، اسد قیصر، سلمان اکرم راجہ تے حلیم عادل شیخ نے کیتی۔
سپیکر قومی اسمبلی ایاز صادق دی زیرِ صدارت اجلاس وچ ایس گل اُتے اتفاق کیتا گیا کہ قومی مسئلیاں نوں مذاکرات تے باہمی مشاورت دے ذریعے حل کرن دی ضرورت اے۔ سارے فریقین نے سیاسی معاملےآں نوں افہام و تفہیم تے پارلیمانی مکالمے دے ذریعے اگے ودھاؤن دی اہمیت اُتے زور دتا۔
سپیکر قومی اسمبلی نے سارے فریقین اُتے پارلیمانی فورم اُتے قومی معاملےآں دے حل دی ضرورت اُتے زور دتا۔ اجلاس دوران حکومت تے پیپلز پارٹی نے ایس گل اُتے زور دتا کہ قومی مسئلیاں تے سیاسی اختلافات دا حل مذاکرات تے سیاسی مکالمے دے ذریعے لبھیا جانا چاہیدا اے۔
فریقین نے گل بات جاری رکھن دی ضرورت اُتے اتفاق کیتا۔ مذاکرات دوران نمازِ جمعہ لئی 15 منٹ دا وقفہ وی دتا گیا۔ ایاز صادق، ن لیگ، پیپلز پارٹی تے پی ٹی آئی دی قیادت نے نمازِ جمعہ پارلیمنٹ دی مسجد وچ ادا کیتی۔ مذاکرات دا دوجا دور اج دوپہر 2 وجے سپیکر چیمبر وچ ہووے گا۔
ذرائع دے مطابق محسن نقوی تے رانا ثناء اللہ نے وزیراعظم شہباز شریف نال ٹیلیفونک رابطہ کیتا تے انہاں نوں مذاکرات بارے آگاہ کیتا تے پیش رفت بارے اعتماد وچ لیا۔ دَسیا گیا اے کہ دوناں رہنمیاں نے وزیراعظم نوں اپوزیشن دے مطالبیاں توں وی آگاہ کیتا اے۔
سپیکر قومی اسمبلی سردار ایاز صادق نے اجلاس وچ اظہارِ خیال کردیاں آکھیا کہ میں صرف اک سہولت کار دا کردار ادا کر رہیا آں، اللہ تعالیٰ کولوں دعا اے کہ مذاکرات کامیابی نال ہمکنار ہون۔ میرا دفتر مسئلیاں دے حل تے مذاکرات لئی ہمیشہ کھلا اے۔ اختلافِ رائے تے مسئلیاں دے حل دا واحد راستہ مذاکرات نیں۔ عہدے تے دفتر عارضی ہوندے نیں، پارلیمان ہی اوہ واحد فورم اے جتھے مسئلیاں دا حل کڈیا جا سکدا اے۔
علامہ راجہ ناصر عباس نے مذاکرات توں بعد میڈیا نال گل بات کردیاں آکھیا کہ مذاکرات دوران کیتیاں گلاں راز نیں۔ وڈے وڈے بحراناں دا حل مذاکرات توں نکل آندا اے۔ بحران حل کرنا حکومت دی ذمہ داری اے، حکومت نیک نیتی نال انہاں مسئلیاں دا حل کرے۔
بیرسٹر گوہر نے آکھیا کہ مذاکرات چنگے ماحول وچ ہوئے نیں تے ایہ ماضی توں مختلف رہے۔ اسیں ہمیشہ بانی پی ٹی آئی دے احکامات اُتے عمل کردے آں۔
سلمان اکرم راجہ نے آکھیا کہ اسیں اپنے مطالبیاں اُتے کھڑے آں۔
اس توں پہلاں چیئرمین پی ٹی آئی بیرسٹر گوہر مذاکرات لئی پارلیمنٹ ہاؤس پہنچے تاں صحافیاں نال گل بات کردیاں آکھیا کہ گورنر راج تے ایمرجنسی کسے مسئلے دا حل نہیں۔ اسیں ہمیشہ ہر جگہ انصاف منگیا اے۔
انہاں آکھیا کہ مذاکرات کامیاب ہونے چاہیدے نیں، ایہ صرف فوٹو سیشن یا آؤن جان تک محدود نہیں ہونے چاہیدے۔ مذاکرات دی کامیابی قوم دی ضرورت اے۔ پورے خلوص نال حکومت نال مذاکرات کراں گے۔ جے حکومت سنجیدہ اے تے جے انصاف ساڈے لئی چھٹی اُتے نہیں اے تاں ہر مسئلے دا حل موجود اے۔
وزیرِ مملکت داخلہ طلال چودھری نے آکھیا کہ گل بات وچ سانوں کدے جھجک ہوئی نہ انا آڑے آئی۔ ن لیگ تے پیپلز پارٹی نے ہمیشہ مسئلے مذاکرات دے ذریعے حل کیتے نیں۔ امید اے اپوزیشن گل بات دا موقع نہیں گنوائے گی۔
انہاں آکھیا کہ سیاسی جماعتاں ایسی خواہش دے تابع نہ ہون جِنہاں نال مسئلے ودھن۔
وزیراعظم دے مشیر رانا ثناء اللہ نے آکھیا کہ عدالتاں دے معاملے عدالتاں دے ذریعے ہی حل ہون گے، سیاسی معاملے میز اُتے بیٹھ کے حل ہو سکدے نیں۔ بیٹھ کے جیہڑی وی گل کرنا چاہندے او، کرو۔
انہاں آکھیا کہ اسیں سیاسی اصولاں تے قانون دے مطابق جواب دیاں گے۔ ایہ طریقہ نہیں کہ وزیراعظم نوں خط لکھ سکدے آں پر مل نہیں سکدے۔ ایس قسم دی سوچ سیاسی رواداری نوں نقصان پہنچاندی اے۔
علاوہ ازیں اک بیان وچ رانا ثناء اللہ نے آکھیا کہ سیاسی تے عسکری قیادت نے طے کیتا اے کہ دھرنے تے لانگ مارچ اسلام آباد توں دور ہونے چاہیدے نیں۔ اپوزیشن نال ملاقات دا ماحول خوشگوار سی، طے ہویا اے کہ ایسی کوئی گل نہ کیتی جاوے جیہڑی اج دی ملاقات اُتے اثر انداز ہووے۔
وفاقی وزیر طارق فضل چودھری نے آکھیا اے کہ مذاکرات دی دعوت وزیراعظم نے خود قائدِ حزبِ اختلاف نوں دِتی۔ حکومت ولوں مذاکرات دے دروازے ہمیشہ کھلے رہے نیں۔
انہاں آکھیا کہ اپوزیشن نال چنگی امید نال بیٹھاں گے۔ گل بات نال مسئلیاں دا حل ملک تے سیاسی صورتحال لئی بہتر اے۔ مذاکرات وچ کئی موضوعات زیرِ بحث آون گے، ممکنہ حل حکومت کول ہویا تاں پیش کراں گے۔
پیپلز پارٹی دی رہنما شیری رحمن نے آکھیا اے کہ پی ٹی آئی نوں لانگ مارچ ملتوی نہیں بلکہ اینوں غیر مشروط طور اُتے ختم کرنا ہووے گا۔ ایس طرح دے اقدامات نال تشدد ودھدا اے، گھٹ نہیں ہوندا۔
انہاں آکھیا کہ پیپلز پارٹی دا مؤقف اے کہ دہشتگردی ساڈے لئی ریڈ لائن اے۔ انہاں آکھیا کہ فردِ واحد لئی اسیں کدے لانگ مارچ نہیں کردے۔
بانی پی ٹی آئی عمران خان دی جیل توں رہائی بارے آف دی ریکارڈ مطالبیاں دے حوالے نال سوالاں دے جواب وچ شیری رحمن نے آکھیا کہ پی ٹی آئی دے مطالبیاں اُتے ہن میں کوئی گل نہیں کر سکدی۔ اسیں اک دوجے دے اعتماد نوں ٹھیس نہیں پہنچانی۔ ہن جیہڑی گل ہو رہی اے، اونوں وقت دینا پئے گا۔ شیری رحمن نے آکھیا کہ ساڈی کوشش ہووے گی کہ اج مذاکرات مکمل ہو جان تے کسے نتیجے اُتے پہنچیا جاوے۔
دریں اثنا اپوزیشن مذاکراتی وفد نے اپوزیشن لیڈر محمود خان اچکزئی نال انہاں دی رہائشگاہ اُتے ملاقات کیتی تے انہاں نوں مذاکرات دے پہلے روز دی پیش رفت تے تفصیلات توں آگاہ کیتا۔ ایس موقع اُتے آئندہ دے لائحہ عمل اُتے وی تفصیلی مشاورت کیتی گئی۔
