پاکستان وچ نویں صوبیاں دی تشکیل بارے عالمی سطح اُتے اہم پیش رفت
4 صوبے، 26 کروڑ آبادی، موجودہ انتظامی ڈھانچے اُتے دباؤ ودھن لگ پیا، مقامی حکومتیں بااختیار بݨاؤن تے ٹیکس نظام وچ اصلاحات دی لوڑ، چھوٹے صوبیاں نال حکمرانی بہتر، حکومت تے عوام دے فاصلے گھٹ سکدے نیں، صوبیاں دے نال مالی خودمختاری تے واضح انتظامی اختیار وی ضروری: ورلڈ اکنامک فورم دی رپورٹ
لاہور عالمی شہرت یافتہ ادارے ورلڈ اکنامک فورم دی ویب سائٹ اُتے شائع ہون والی اک رپورٹ وچ پاکستان وچ نویں صوبیاں دی ممکنہ تشکیل، اختیاراں تے وسائل نوں نچلی سطح تک منتقل کرن تے وسیع انتظامی اصلاحات دے حق وچ مضبوط دلیل پیش کیتے گئے نیں۔ ایس طرح پاکستان وچ نویں صوبے بݨاؤن دی بحث عالمی سطح اُتے پہنچ گئی اے۔
عالمی ادارے دی رپورٹ وچ پاکستان دے صوبائی نظام دی ازسرِنو تشکیل نوں بہتر حکمرانی دے تناظر وچ اہم قرار دتا گیا اے۔ رپورٹ مطابق نویں انتظامی صوبے بہتر حکمرانی دی راہ ہموار کر سکدے نیں۔
رپورٹ دے مطابق پاکستان دا موجودہ انتظامی ڈھانچہ ودھدی ہوئی آبادی دیاں ضروریات پوری کرن لئی اصلاحات دا تقاضا کردا اے۔ 1951 دے مقابلے وچ پاکستان دی آبادی ست گنا توں ودھ ودھ چکی اے، پر ملک وچ اج وی چار وڈے صوبے نیں۔
پاکستان دی 26 کروڑ آبادی لئی صرف چار وڈے صوبیاں اُتے مشتمل انتظامی ڈھانچے دی افادیت بارے اہم سوال اٹھ رہے نیں۔ ملک وچ کئی اہم اختیار صوبائی دارالحکومتاں تک محدود نیں، جس کرکے عوام دیاں ضروریات پوری کرن وچ مشکلات پیدا ہوندیاں نیں۔
چھوٹے صوبیاں نال حکمرانی بہتر تے فیصلے عوام دے نیڑے ہو سکدے نیں۔ نویں صوبے حکومت تے عوام دے درمیان فاصلے گھٹاؤن وچ مددگار ثابت ہو سکدے نیں۔
رپورٹ وچ مزید آکھیا گیا اے کہ پاکستان وچ پنج توں سولہ سال دی عمر دے 28 فیصد بچے سکولاں توں باہر نیں، جدکہ بلوچستان وچ ایس عمر دے 45 فیصد بچے سکولاں وچ نہیں پڑھدے۔
ملک وچ اختیار صوبائی دارالحکومتاں توں اگے نچلی سطح تک منتقل کرنا ضروری اے۔ عوام توں دور فیصلہ سازی تے اختیاراں دی مرکزیت، بہتر عوامی سہولتاں دی فراہمی وچ وڈیاں رکاوٹاں نیں۔ چھوٹیاں تے بااختیار انتظامی اکائیاں دے ذریعے عوامی نمائندیاں دے احتساب نوں بہتر بنایا جا سکدا اے۔
چھوٹے صوبے نویں سیاسی تے انتظامی قیادت لئی موقعے پیدا کر سکدے نیں۔ نویں صوبیاں دے نال مالی خودمختاری تے واضح انتظامی اختیار وی ضروری نیں۔ صوبیاں دی تعداد ودھانا کافی نہیں، بلکہ مالی وسائل تے اختیاراں دی منتقلی وی لازمی اے۔
مقامی حکومتاں نوں حقیقی اختیار تے مالی وسائل ملن نال عوامی سہولتاں بہتر ہو سکدیاں نیں۔
رپورٹ وچ آکھیا گیا اے کہ چھوٹے صوبے مقامی سیاسی تے انتظامی قیادت نوں اُبھردے لئی ودھ موقعے فراہم کر سکدے نیں۔ پاکستان وچ صوبائی ٹیکس آمدن دی کمزور صورتحال وسیع مالی اصلاحات دی ضرورت ظاہر کردی اے۔
پاکستان دے ضلعیاں وچ تعلیمی کارکردگی دا نمایاں فرق موجودہ نظامِ حکمرانی دے مسئلیاں نوں ظاہر کردا اے۔ ودھدی شہری آبادی دے باعث مقامی سطح اُتے فیصلہ سازی دی اہمیت ہور ودھ گئی اے۔ سیلاب تے موسمیاتی خطرات دا مؤثر انداز وچ مقابلہ کرن لئی مضبوط مقامی ادارے ضروری نیں۔
رپورٹ وچ مختلف ملکاں دیاں مثالاں وی دتیاں گئیاں نیں۔ نائیجیریا وچ انتظامی اصلاحات دے ذریعے ریاستاں دی تعداد 3 توں ودھا کے 36 کر دتی گئی۔ انڈونیشیا وچ بدل دیاں ضروریات دے مطابق صوبیاں دی تعداد 27 توں ودھ کے 38 ہو گئی۔ کینیا نے 8 صوبیاں دی جگہ 47 منتخب کاؤنٹی حکومتاں قائم کیتیاں تے مالی وسائل دی تقسیم دا نظام وی تبدیل کیتا۔
مناسب مالی وسائل تے مؤثر اداریاں توں بغیر مقامی حکومتاں عوامی ضروریات پوری نہیں کر سکدیاں۔ نویں صوبے انتظامی اصلاحات دا مؤثر ذریعہ بن سکدے نیں، پر صرف صوبیاں دی تعداد ودھانا ہر مسئلے دا حل نہیں اے۔
پاکستان دی تیزی نال ودھدی آبادی نے انتظامی تے مالی اصلاحات دی ضرورت نوں ہور نمایاں کر دتا اے۔
