اختیارات دی تھلّی سطح تک منتقلی لازمی اے: مصطفیٰ کمال، نویں قیادت سامنے آوے گی: احسن اقبال

صوبیاں نوں وسائل دی منتقلی توں بعد انہاں دے استعمال اُتے مؤثر نگرانی تے چیک اینڈ بیلنس دا مسئلہ موجود اے: وزیر منصوبہ بندی

آئینی ترمیم ول جانا پے سکدا اے: بیرسٹر عقیل، سنجیدہ اقدامات دی لوڑ اے: قمر کائرہ، علی درانی تے فواد دا قومی مباحثے نوں خطاب

اسلام آباد پاکستان وچ انتظامی تنظیمِ نو، نویں صوبیاں دے قیام تے اختیارات دی تھلّی سطح تک منتقلی بارے قومی مباحثے وچ حکومتی تے اپوزیشن رہنماؤں، پالیسی ماہراں تے سینئر صحافیاں نے شرکت کیتی۔ مباحثے وچ ملک دے انتظامی مسئلیاں دے حل، وسائل دی منصفانہ ونڈ، مضبوط بلدیاتی نظام تے عوام نوں بنیادی سہولتاں دی فراہمی بہتر بناؤن اُتے زور دتا گیا۔

وفاقی وزیر احسن اقبال نے اظہارِ خیال کردیاں آکھیا کہ پائیدار ترقی لئی سماجی شعبے نوں مضبوط بنانا ضروری اے۔ دنیا وچ کوئی ایسا ملک نہیں جس نے ترقی کیتی ہووے تے اوہدے بچے سکولاں توں باہر ہون۔ پاکستان وچ ڈھائی کروڑ بچے سکولاں توں باہر نیں، ایس لئی شرح خواندگی ودھاؤن لئی سانجھیاں کوششاں کرنیاں پین گیاں۔

انہاں آکھیا کہ جس ملک دے 40 فیصد بچے نشوونما دی کمی، یعنی سٹنٹنگ دا شکار ہون، اوہ ترقی نہیں کر سکدا۔ پاکستان وچ آبادی ودھن دی شرح 2.4 فیصد توں ودھ کے 2.55 فیصد ہو گئی اے، جیہڑا مستقبل لئی توجہ طلب معاملہ اے۔

احسن اقبال نے آکھیا کہ جے بااختیار تیسری سطح دی حکومت قائم کیتی جاوے تاں نویں قیادت سامنے آوے گی تے اختیارات نوں مؤثر انداز وچ تھلّی سطح تک منتقل کیتا جا سکدا اے، تاہم مسئلیاں توں اکھاں بند کرنا مستقبل لئی خطرہ اے۔

وسائل دی ونڈ بارے گل کردیاں وفاقی وزیر نے آکھیا کہ صوبے قومی مالیاتی کمیشن (این ایف سی) دے تحت وفاق توں وسائل حاصل کردے نیں۔ صوبیاں نوں وسائل منتقل ہون توں بعد انہاں دے استعمال اُتے مؤثر نگرانی تے چیک اینڈ بیلنس دا مسئلہ موجود اے۔

متحدہ قومی موومنٹ پاکستان دے رہنما مصطفیٰ کمال نے آکھیا کہ اختیارات دی تھلّی سطح تک منتقلی وقت دی اہم لوڑ اے۔ مضبوط بلدیاتی نظام دے ذریعے ہی عوام دے مسئلے انہاں دے بوہے اُتے حل کیتے جا سکدے نیں۔ نظام دی ازسرِنو تشکیل وقت دا تقاضا اے تے ایس حوالے نال فیصلے حقیقتاں نوں سامنے رکھ کے کرنے پین گے۔

مباحثے وچ شریک بیرسٹر عقیل ملک نے آکھیا کہ انتظامی بنیاداں اُتے اختیارات دی حقیقی منتقلی ناگزیر اے تے نویں انتظامی یونٹ قائم کرن لئی ڈھانچہ موجود اے۔ این ایف سی دے تحت رقوم صوبیاں نوں منتقل ہون توں بعد انہاں دے استعمال بارے فیصلے صوبائی حکومتاں، خاص طور اُتے وزیراعلیٰ دی صوابدید اُتے ہوندے نیں۔

انہاں دا کہنا سی کہ سیاسی سطح اُتے مختلف کم کراؤن دے وعدے کیتے جاندے نیں، پر گلیاں تے سڑکاں بناؤن سمیت کئی بنیادی مسئلے حل نہیں ہو سکدے۔ ملک نوں درپیش مسئلیاں دے حل لئی مستقبل وچ آئینی ترمیم ول جانا پے سکدا اے۔

پاکستان پیپلز پارٹی دے رہنما قمر زمان کائرہ نے آکھیا کہ ملک دے انتظامی مسئلیاں اُتے توجہ دین تے بنیادی مسئلیاں دے حل لئی سنجیدہ اقدامات دی لوڑ اے۔ جس طرز اُتے ملک چلاؤن دا تصور پیش کیتا گیا سی، اوہدے مطابق نظام اجے تک نہیں چلایا جا سکیا۔

قمر زمان کائرہ نے آکھیا کہ جس ملک وچ قانون اُتے عمل درآمد نہ ہووے، اوتھے ہور مسئلیاں دا حل لبھنا وی اوکھا ہو جاندا اے۔ انتظامی اصلاحات ضرور ہونیاں چاہیدیاں نیں، تاہم مسئلیاں دے حل دے نال نال انہاں عوامل نوں وی سمجھنا ضروری اے جیہڑے انہاں مسئلیاں دا سبب بندے نیں۔

سینئر سیاستدان محمد علی درانی نے آکھیا کہ مضبوط بلدیاتی ادارے ہی عوام نوں حقیقی معنیاں وچ بااختیار بناندے نیں، تاہم صوبیاں نوں ارباں روپے منتقل ہون دے باوجود مقامی حکومتاں قائم کرن تے انہاں نوں بااختیار بناؤن بارے مؤثر پیش رفت نظر نہیں آندی۔

انہاں آکھیا کہ صوبیاں نوں ارباں روپے منتقل کیتے جا رہے نیں، پر ایہہ یقینی بناؤن لئی مؤثر نظام موجود نہیں کہ ایہہ وسائل عوامی ضرورتاں تے مقامی حکومتاں دے قیام لئی کس طرح ورتے جا رہے نیں۔

محمد علی درانی دا کہنا سی کہ ایہہ توقع رکھنا درست نہیں کہ صوبیاں نوں مؤثر نگرانی توں بغیر وسائل منتقل کرن نال اوہ آپے ہی مضبوط بلدیاتی ادارے قائم کر دین گے۔ صوبے ایس طرح بلدیاتی ادارے قائم نہیں کرن گے، جدوں تک ایس حوالے نال مؤثر نظام تے واضح قانونی تقاضے موجود نہ ہون۔

مباحثے دوران محمد علی درانی نے آکھیا کہ نویں انتظامی یونٹاں تے اصلاحات دے معاملے اُتے سیاسی اتفاقِ رائے نال اگے ودھنا ہووے گا۔

سابق وفاقی وزیر فواد چودھری نے آکھیا کہ پاکستان وچ جے اختیارات دی نچلی سطح تک منتقلی (ڈیولوشن) کرنی اے تاں نویں صوبے ہی بنانے پین گے، ایس توں علاوہ اختیارات دی منتقلی دا کوئی دوجا طریقہ نہیں اے۔