قومی اسمبلی وچ نویں میثاقِ جمہوریت دی گونج: حکومت تے اپوزیشن دا اک میز اُتے بیٹھنا بہتر راہ اے: فضل الرحمان، انتقامی کارروائیاں روکو: بیرسٹر گوہر، ساڈے دروازے کھلے نیں: طارق فضل

ملک نوں غیر آئینی اقدام تے تشدد توں بچانا چاہندے آں، ٹکر لینا چاہندے او تے اسیں وی تیار آں: مولانا فضل الرحمان، انتقامی کارروائیاں بند کرو: بیرسٹر گوہر، ساڈے دروازے مذاکرات لئی کھلے نیں: طارق فضل چوہدری

اسلام آباد (نامہ نگار، مانیٹرنگ ڈیسک، نیوز ایجنسیاں) جمعیت علمائے اسلام دے سربراہ مولانا فضل الرحمان نے آکھیا اے کہ ملک وچ نہ کوئی جمہوریت اے تے نہ ہی آئین تے قانون دی حکمرانی اے۔ میں حکومت تے اپوزیشن نوں دعوت دیندا آں کہ آؤ اک میز اُتے بیٹھو، ایہہ بہتر راستہ اے۔ نواں میثاقِ جمہوریت قائم کیتا جاوے۔ دوجے پاسے حکومت نے اپوزیشن نوں اک واری فیر تین نکات اُتے مذاکرات دی دعوت دیندیاں آکھیا اے کہ آؤ، ساڈے دروازے کھلے نیں۔

قومی اسمبلی وچ خطاب کردیاں مولانا فضل الرحمان نے آکھیا کہ جدوں پی ٹی آئی دا لانگ مارچ اسلام آباد ول آ ریا سی تے پی ٹی آئی دے رہنماؤں نے رابطہ کرکے آکھیا کہ ایس معاملے وچ تہاڈا وی کوئی کردار ہونا چاہیدا اے۔ اگلے روز ملاقات ہوئی، جس وچ رانا ثناء اللہ وی موجود سن تے ایس موضوع اُتے تفصیلی گل بات ہوئی۔

اوہناں دَسیا کہ اوسے رات وزیراعظم دے دفتر توں فون آیا تے دَسیا گیا کہ وزیراعظم مینوں کھانے اُتے بلانا چاہندے نیں۔ میں دعوت قبول کیتی تے وزیراعظم نال تفصیلی گل بات ہوئی۔ مولانا فضل الرحمان دے مطابق رات ساڑھے دس وجے اسحاق ڈار دا فون آیا کہ کابینہ ایس تجویز نوں قبول نہیں کر رہی۔

اوہناں آکھیا کہ میری کوشش سی کہ معاملے نوں مناسب طریقے نال حل کیتا جاوے۔ حکومت دا مؤقف اے کہ آئینی طریقۂ کار پورا کیتا گیا، پر میرے خیال وچ آئین نوں غلط طریقے نال ورتیا گیا تے طاقت دے زور اُتے اقتدار دی منتقلی دا عمل کیتا گیا۔

اوہناں سوال چکیا کہ کی بلوچستان دے حالات خیبرپختونخوا توں بہتر نیں؟ اوتھے کمشنر وی اغوا ہو جاندے نیں تے خان آف قلات دے پتر دے اغوا دیاں خبریں وی سامنے آئیاں نیں۔ اوہناں آکھیا کہ جے حکومت تشدد دا راستہ اپنائے گی تے اوہدے خطرناک نتیجے نکل سکدے نیں۔ بہتر راستہ ایہہ اے کہ حکومت تے اپوزیشن اک میز اُتے بیٹھن تے نواں میثاقِ جمہوریت کرن، جس وچ دونے دھڑے شامل ہون۔

مولانا فضل الرحمان نے آکھیا کہ معدنیات دی بحث تسی چھیڑی اے یا اسیں؟ حکومت ٹکر لین لئی تیار اے تے اسیں وی تیار آں۔ تشدد دا راستہ فرعون نے اپنایا سی، جیہڑا ہن تسی اپنا رہے او۔ اسیں دمادم مست قلندر لئی تیار آں۔ جے تسی باز نہ آئے تے اسیں کافی عرصے توں لڑے نہیں، ساڈے ہتھاں وچ لڑن دی کھج ہو رہی اے۔

ایس دوران سپیکر ایاز صادق نے آکھیا کہ میں مولانا فضل الرحمان دی تقریر سنّاں گا، تقریر وچ جیہڑے غیر پارلیمانی لفظ ہوون گے، اوہناں نوں حذف کر دِواں گا۔

مولانا فضل الرحمان نے خطاب جاری رکھدیاں آکھیا کہ پی ڈی ایم دا سر اِدھر تے دھڑ اُدھر اے۔ حکومتی بنچاں نوں کہنا چاہنا آں کہ اوہ اوہ وقت یاد کرن جدوں مشکل وقت سی۔ میں فرنٹ فٹ اُتے کھیل ریا ساں تے اپنی نیند حرام کرکے تہاڈے نال گل بات کر ریا ساں، کیونکہ میں ایس خون خرابے توں بچنا چاہندا ساں۔ ایہہ ملک صرف کسے فوجی یا جرنیل دا نہیں، ساڈے ساریاں دا اے۔ جے تسی ہر قیمت اُتے سانوں رسوا کرنا چاہندے او تے اسیں تاریخ دے ہتھوں نہیں بلکہ حکومت دے ہتھوں مرنا پسند کراں گے۔

بیرسٹر گوہر دا مؤقف

پاکستان تحریک انصاف دے چیئرمین بیرسٹر گوہر علی خان نے اپنے خطاب وچ آکھیا کہ خیبرپختونخوا وچ گورنر راج تے ایمرجنسی دی آڑ وچ حکومت سیاسی انتقامی کارروائیاں کر رہی اے۔ سب توں پہلاں پاکستان اے۔ جے سیاسی انتقامی کارروائیاں جاری رہیاں تے حالات ہور وی خراب ہو جان گے۔

اوہناں آکھیا کہ حکومت ساڈے پارلیمنٹیرینز نوں سامنے لے کے آوے۔ نیشنل ایکشن پلان اُتے بلاامتیاز کارروائی ہونی چاہیدی اے، پر سیاسی کارکنان نوں گرفتار کرنا جمہوری اقدار دے خلاف اے۔ اسیں جمہوری لوگ آں، دھاوے بولن والے نہیں۔ ایہہ وقت وی لنگھ جائے گا، پر سیاسی معاملات نوں جمہوری طریقے نال حل کرنا چاہیدا اے۔

بیرسٹر گوہر نے آکھیا کہ تسی جمہوری اقدار ختم کرن دی شروعات کر رہے او۔ گورنر راج توں پہلاں ہی تسی ٹیک اوور کروا لیا سی۔ سہیل آفریدی بارے اج وی معلوم نہیں کہ اوہ کتھے نیں۔ بانی پی ٹی آئی دیاں تِن بھیناں نوں جیل وچ رکھیا گیا۔ سیاسی کارکنان نوں چکّن تے غائب کرن دا سلسلہ ہن ختم ہونا چاہیدا اے۔

اوہناں آکھیا کہ اقبال آفریدی تے جنید اکبر نوں دواواں دی لوڑ اے، جدکہ بانی پی ٹی آئی نال ملاقات توں بغیر 375 دن گزر چکے نیں۔

ایس موقعے اُتے سپیکر قومی اسمبلی سردار ایاز صادق نے آکھیا کہ اک کمیٹی بنائی گئی سی، پر تسی لوگ واک آؤٹ کرکے چلے گئے سن۔

طارق فضل چوہدری دی مذاکرات دی دعوت

مولانا فضل الرحمان تے بیرسٹر گوہر دے نکات دے جواب وچ وفاقی وزیر برائے پارلیمانی امور ڈاکٹر طارق فضل چوہدری نے آکھیا کہ خیبرپختونخوا وچ کسے سیاسی جماعت دی اختیارات وچ شراکت نہیں اے۔ گورنر راج چھ مہینے بعد ختم کر دِتا جائے گا۔

اوہناں آکھیا کہ اپوزیشن ولوں انتشار تے بدامنی پھیلاؤن دیاں گلاں کیتیاں گئیاں۔ مذاکرات وچ اپوزیشن دا وفد بے اختیار سی۔ حکومت نیک نیتی نال مذاکرات وچ بیٹھی سی، پر سہیل آفریدی نے مذاکرات وچ طے پاؤن والے مسودیاں وچ تبدیلیاں کیتیاں۔ اپوزیشن نے اسلام آباد نوں سومنات بناؤن دیاں گلاں کیتیاں۔

وفاقی وزیر نے دَسیا کہ خیبرپختونخوا وچ گورنر دی سربراہی وچ مشاورتی کونسل قائم کیتی گئی اے۔ اوتھے 12 ضلعیاں وچ دہشت گردی نال نمٹن لئی خصوصی اقدامات کیتے گئے نیں۔

اوہناں آکھیا کہ ایمرجنسی غیر معمولی حالات وچ غیر معمولی فیصلہ ہوندا اے۔ کی مذاکرات دے مسودے وچ ایہہ تجویز شامل نہیں سی کہ پہلے پنج تے فیر 12 ضلعیاں وچ ایمرجنسی نافذ ہووے گی؟ ایہہ قدم اوس ویلے چکیا گیا جدوں خیبرپختونخوا حکومت نے ہر قسم دے تعاون توں انکار کر دِتا۔

اوہناں دَسیا کہ پشاور دے دورے دوران وزیراعظم نے 160 ارب روپے دی گرانٹ منظور کیتی۔ ایس گرانٹ نال پولیس دی صلاحیت ودھائی جائے گی۔ 12 ضلعیاں وچ زیادہ پیسہ خرچ ہووے گا تے دہشت گرداں توں چار توں چھ مہینیاں وچ علاقے خالی کروا کے پولیس دے حوالے کیتے جان گے۔

وفاقی وزیر نے آکھیا کہ افغان جہاد ختم ہون توں بعد ایہہ عسکریت پسند کتھے سن تے انہاں نوں واپس کون لے کے آیا، ایس گل دی جانچ ضروری اے۔

اوہناں آکھیا کہ ایہہ نہیں ہو سکدا کہ تِن صوبے سکیورٹی فورسز دے نال ہون تے اک صوبہ وکھرا چلّے۔ اسیں دوست ملکاں دے ذریعے افغان حکومت نال مذاکرات کرکے سرحد پار دراندازی تے دہشت گرداں دے تربیتی کیمپاں سمیت سارے ثبوت رکھے، پر افغان حکومت نے دہشت گرداں دیاں تربیت گاہاں ختم کرن تے دراندازی روکّن دی گل تے منّی، پر کارروائی کرن توں انکار کر دِتا۔

اوہناں آکھیا کہ اسیں اج وی آکھدے آں کہ افغانستان اپنی ذمہ داری دا احساس کرے، دہشت گرداں دے محفوظ ٹھکانے ختم کرے تے سرحد پار دراندازی بند کرے۔ ملک وچوں دہشت گردی ختم کرن لئی اک پالیسی اپنانی پئے گی۔

معدنی وسائل تے بلوچستان دی صورتحال

وفاقی وزیر نے آکھیا کہ اتھے آکھیا گیا کہ بلوچستان دے حالات زیادہ خراب نیں، پر اوتھے ایس طرح دا کوئی قدم نہیں چکیا گیا۔ بلوچستان وچ وزیراعلیٰ وفاق توں اگے ودھ کے دہشت گرداں دے خلاف ڈٹ کے کھڑے نیں۔ اوتھے بیرونی مدد نال دہشت گردی ہو رہی اے۔ ساڈے علم وچ اے کہ کِہڑے ملک عسکریت پسنداں نوں مدد تے وسائل فراہم کر رہے نیں، جنہاں وچ بھارت تے افغانستان سرفہرست نیں۔

اوہناں آکھیا کہ کشمیر تے معدنی وسائل بارے وی گل ہوئی۔ معدنی ذخائر اُتے قبضے دی گل کرکے اہم معاملے توں توجہ نہ ہٹائی جاوے۔ امریکی کمپنیاں معدنی ذخائر دی تلاش وچ تعاون دی پیشکش کر چکیاں نیں تے اوہ پوری دنیا وچ ایس شعبے اُتے کم کر رہیاں نیں۔

وفاقی وزیر نے آکھیا کہ معدنی ذخائر اُتے صوبے دا حق اے۔ ایہہ وسائل 80 سال توں دفن نیں۔ صوبے اپنے وسائل پیدا کرن، کسے وی صوبے دی نظر دوجے صوبے دے وسائل اُتے نہیں اے۔

اوہناں آکھیا کہ خیبرپختونخوا وچ چھ مہینیاں بعد گورنر راج ختم کر دِتا جائے گا تے امن قائم ہون اُتے ایمرجنسی وی ختم کر دِتی جائے گی۔

کشمیر، بجلی تے آٹے بارے اعلان

وفاقی وزیر نے آکھیا کہ آزاد کشمیر دے لوک ساڈے دل دے نیڑے نیں۔ اوتھے ساڈے دور وچ بجلی تین روپے فی یونٹ تے آٹا دو ہزار روپے فی من دے حساب نال مل ریا اے، تے اس سہولت نوں جاری رکھیا جائے گا۔ کشمیر تے پاکستان وچ فاصلے پیدا نہیں ہون دِتے جان گے۔

اوہناں آخر وچ آکھیا کہ آؤ، اکٹھے بیٹھ کے گل بات کریے تے مذاکرات دے ذریعے راستہ کڈھیے۔ ایس لئی تین نکات نیں: پہلا، مستحکم پاکستان؛ دوجا، دہشت گردی ختم کرکے محفوظ پاکستان؛ تے تیسرا، معیشت مضبوط کرکے خوشحال پاکستان۔

وفاقی وزیر نے آکھیا کہ وزیراعظم ہمیشہ ساریاں نوں نال لے کے چلن دی گل کردے نیں۔ ماضی وچ بانی پی ٹی آئی عمران خان ہتھ ملاؤن توں بچن لئی نشستاں ٹپ کے لنگھ جاندے سن تے کسے نال نہیں ملدے سن، جدکہ شہباز شریف ایوان وچ آ کے اپوزیشن لیڈر سمیت ساریاں نال جا کے ملدے نیں۔

اوہناں زور دِتا کہ مستحکم، مضبوط تے خوشحال پاکستان دے تین نکاتی ایجنڈے اُتے ساریاں نوں اکٹھے بیٹھ کے گل کرنی چاہیدی اے۔ مذاکرات لئی ساڈے دروازے کھلے نیں۔