ایل پی جی دی طلب وچ سالانہ 8.5 فیصد اضافہ، موجودہ انفراسٹرکچر ناکافی، درآمدات اُتے انحصار ودھن دا خدشہ
ایل پی جی دی طلب 2.4 ملین میٹرک ٹن توں ودھ کے مالی سال 2032-33ء وچ 4.16 ملین میٹرک ٹن ہون دا امکان، ملک وچ ذخیرہ کرن دی گنجائش صرف 70 ہزار میٹرک ٹن، اندرونِ ملک پائپ لائن راہیں ترسیل دا نظام وی موجود نہیں۔
اسلام آباد (ذیشان یوسفزئی) خطے دی موجودہ صورتحال تے عالمی توانائی منڈیاں وچ اتار چڑھاؤ دے باعث پاکستان وچ توانائی دیاں مصنوعات دیاں قیمتاں ودھن دے نال ملک دی توانائی سلامتی دیاں کمزوریاں وی نمایاں ہو گئیاں نیں۔ حالیہ جنگ نے واضح کر دتا اے کہ پاکستان دا انرجی سکیورٹی نظام کمزور اے تے ایس نوں بہتر بناؤن لئی مربوط منصوبہ بندی دی لوڑ اے۔
ایل پی جی دا موجودہ بحران جتھے سرحدی بندش دے باعث شدت اختیار کر رہیا اے، اوتھے ایس نے ایل پی جی مارکیٹ دی پائیداری تے بنیادی ڈھانچے دیاں خامیاں وی بے نقاب کر دتیاں نیں۔
روزنامہ دنیا نوں دستیاب پٹرولیم ڈویژن دیاں دستاویزات مطابق پاکستان وچ 10 ملین توں ودھ گھرانے پائپ لائن راہیں فراہم کیتی جاندی قدرتی گیس دے نیٹ ورک نال جڑے ہوئے نیں، جدکہ 25 ملین توں ودھ گھرانے ایل پی جی سمیت ہور ایندھن ورتدے نیں۔
آبادی وچ اضافے تے مقامی قدرتی گیس دی پیداوار گھٹن دے باعث ایل پی جی دی طلب مسلسل ودھ رہی اے۔ دستاویزات مطابق پاکستان وچ ایل پی جی دی سالانہ مارکیٹ دا حجم تقریباً 2.4 ملین میٹرک ٹن اے۔ پچھلے چھ سالاں دوران ایس دی طلب وچ سالانہ اوسطاً 7.5 فیصد اضافہ ہویا، جدکہ آؤن والے سالاں وچ سالانہ 8 توں 8.5 فیصد اضافے دا امکان اے۔
مالی سال 2025-26ء وچ ایل پی جی دی طلب 2.4 ملین میٹرک ٹن اے، جیہڑی مالی سال 2032-33ء وچ ودھ کے 4.16 ملین میٹرک ٹن ہون دی توقع اے۔ ایس دے مقابلے وچ مقامی پیداوار 0.96 ملین میٹرک ٹن توں ودھ کے صرف 1.35 ملین میٹرک ٹن تک پہنچن دا امکان اے۔ ایس وجہ نال طلب تے پیداوار وچ فرق پورا کرن لئی درآمدات اُتے انحصار کرنا پئے گا۔
اندازیاں مطابق 2033ء تک ایل پی جی دیاں درآمدات 1.4 ملین میٹرک ٹن توں ودھ کے 2.8 ملین میٹرک ٹن ہو سکدیاں نیں۔
دستاویزات وچ پاکستان دے ایل پی جی انفراسٹرکچر دیاں خامیاں دی وی نشاندہی کیتی گئی اے۔ اوگرا تے ایچ ڈی آئی پی دے معائنے مطابق تفتان سمیت کسے وی زمینی داخلی مقام اُتے ایل پی جی دے معیار دی جانچ لئی سہولت موجود نہیں سی۔
سرحدی گزرگاہاں اُتے حفاظتی انتظامات توں بغیر ایل پی جی اک ٹینکر توں دوجے ٹینکر وچ منتقل کیتی جاندی اے، جس دے باعث 2020ء توں ہُن تک کئی دھماکے ہو چکے نیں۔ اندازے مطابق ایل پی جی لے جان والے 56 فیصد باؤزرز (ٹینکرز) غیر رجسٹرڈ نیں۔
پاکستان وچ ایل پی جی ذخیرہ کرن دی مجموعی گنجائش تقریباً 70 ہزار میٹرک ٹن اے، جس وچوں 14 ہزار میٹرک ٹن بندرگاہاں اُتے، جدکہ 56 ہزار میٹرک ٹن ملک دے اندرونی حصیاں وچ موجود اے۔
دستاویزات مطابق ملک دیاں ودھدیاں توانائی ضروریات دے مقابلے وچ ایہہ گنجائش ناکافی اے۔ پورٹ قاسم اُتے موجود دو ایل پی جی ٹرمینلز وچوں ہر اک دی ذخیرہ کرن دی گنجائش تقریباً 6500 میٹرک ٹن اے۔ ایہہ ٹرمینلز زیادہ توں زیادہ 10 ہزار ڈی ڈبلیو ٹی دے جہاز وصول کر سکدے نیں، جدکہ عالمی معیار مطابق ایل پی جی دی ترسیل لئی 30 ہزار توں 50 ہزار ڈی ڈبلیو ٹی دے جہاز ورتے جاندے نیں۔
ایس توں علاوہ بندرگاہاں اُتے اضافی ذخیرہ کرن دیاں سہولتاں تے ملک دے اندر پائپ لائن راہیں ایل پی جی دی ترسیل دا نظام وی موجود نہیں، جس دے باعث سمندری راستے راہیں درآمدات مجموعی سپلائی دے صرف 16 فیصد تک محدود نیں۔
دستاویزات مطابق مالی سال 2035-36ء تک ایل پی جی دی ودھدی ہوئی طلب پوری کرن لئی ٹرمینلز دی ذخیرہ کرن دی گنجائش، سلنڈر بھرن تے نقل و حمل دی صلاحیت وچ اضافہ کرنا لازمی اے۔
