ایرانی تیل مہنگا وکن لگ پیا، 4 کروڑ بیرل تیل دیسوں باہر گھل دتا

ایس پوری خبر نوں ٹھیٹ شاہ مکھی پنجابی (ماجھی لہجے) وچ انج لکھیا جائے گا:

تہران (01 جولائی 2026): امریکی نا کہ بندی مُکن توں بعد ایران نے 4 کروڑ بیرل توں ودھ تیل دیسوں باہر (ایکسپورٹ) گھلن دا دعویٰ کیتا اے، تے دَسیا اے کہ اوہناں نے ایس واری تیل 20 فیصد مہنگے ریٹ تے ویچیا اے۔

ایران دی پارلیمنٹ دے سپیکر تے چیف مذاکرات کار محمد باقر قالیباف نے منگل نوں آکھیا کہ امریکی بحری ناکہ بندی ختم ہون توں بعد ایران نے چار کروڑ بیرل توں ودھ خام تیل باہرلے ملکاں نوں ویچیا اے، تے ہن اوہ جنگ توں پہلاں دے مقابلے وچ اپنا تیل تقریباً 20 فیصد ودھ قیمت تے ویچ رہے نیں یعنی ہن اوہناں نوں پورا مُل مل رہا اے۔

امریکا تے ایران نے 17 جون نوں اک معاہدے (ایم او یو) تے دستخط کیتے سن، جیہدے تحت تقریباً 4 مہینیاں توں چلدے پئے جھیڑے (جنگ) نوں مکاؤن، آبنائے ہرمز نوں دوبارہ کھولن تے پکے امن لئی 60 دِناں دی گل بات تے اتفاق ہویا سی۔ دوہاں ملکاں وچکار پچھلے ہفتے دے آخر تے اوڈوں ہلکی جہی جھڑپ وی ہوئی سی جدوں ایران نے لنگھن والے دو بحری جہازاں تے حملہ کیتا۔

امریکی میڈیا دے مطابق، جنگ بندی توں بعد آبنائے ہرمز توں خام تیل دی سپلائی وچ وڈا وادھا ہویا اے، جپھے لڑیائی پاروں بحری جہازاں دا آؤنا جانا بالکل رک گیا سی۔ ایس سپلائی توں بعد ہن عالمی منڈی وچ تیل دیاں قیمتاں تگڑیاں تھلے آئیاں نیں۔

پابندیاں ختم، تیل ویچن دے پیسے سِدھے بینک وچ آ رہے نیں: باقر قالیباف

محمد باقر قالیباف نے اپنے ٹیلیگرام چینل تے نشر ہوئے اک ٹی وی انٹرویو وچ آکھیا: “جیس دن توں بحری ناکہ بندی مکی اے، اس دن توں ہن تیکر اسیں چار کروڑ بیرل توں ودھ تیل باہر گھل چکے آں۔ معاہدے توں پہلاں تقریباً 2 مہینے دی ناکہ بندی پاروں ایران اک بیرل تیل وی باہر نہیں سی گھل سکیا۔”

آئل ٹینکرز دی نگرانی کرن والی کمپنی ‘ٹینکر ٹریکرز ڈاٹ کام’ نے بدھ والے دن اندازہ لایا اے کہ امریکا ولوں بحری ناکہ بندی ہٹائے جان توں بعد پچھلے 2 ہفتیاں وچ ایران تقریباً 5 کروڑ بیرل خام تیل باہرلے دیساں نوں برآمد کر چکیا اے۔ دَسدے چلیے کہ ایہ کمپنی سیٹلائٹ دیاں تصویراں، ساحلی فوٹوگرافی تے لائیو ٹریکنگ سسٹم راہیں سمندری جہازاں دی نقل و حرکت تے نظر رکھدی اے۔

امریکی میڈیا دے مطابق، بدھ دے دن برینٹ خام تیل دا ریٹ تقریباً 73 ڈالر فی بیرل رہا، جیہڑا اپریل وچ جنگ دے دناں وچ 118 ڈالر دی سب توں اچی پدھر (ریکارڈ سطح) تے پہنچ گیا سی، یعنی ہن قیمت 40 فیصد تیکر گھٹ گئی اے۔ سفارتی کوششانں تے خلیجی ملکاں ولوں تیل دی سپلائی ودھن دی امید پاروں قیمتاں تے دباؤ ہالے وی ہیگا اے۔

یوریشیا گروپ دے سینئر ماہر گریگوری بریو دے مطابق، جنگ توں پہلاں پابندیاں دے ڈر توں ایرانی خام تیل برینٹ دے مقابلے وچ 10 توں 15 ڈالر فی بیرل سستا ویچیا جاندا سی۔

ایران نے نویں معاہدے دے تحت 60 دناں تیکر آبنائے ہرمز توں لنگھن والے بحری جہازاں توں کوئی ٹول ٹیکس نہ لین تے ہامی بھری اے، پر اوہناں نے صاف کر دتا اے کہ ایس لنگھن والے راستے دے سارے انتظامی اختیار اوہناں دے کول ہی رہن گے۔

محمد باقر قالیباف نے آکھیا: “آبنائے ہرمز دی خودمختاری ایران تے عمان دے کول اے تے ایتھوں جہازاں دا لنگھنا ایران دے طے کیتے قیدے قانوناں دے مطابق ہی ہوئے گا۔ ایران کسے وی حال وچ آبنائے ہرمز وچ اپنے حقاں توں پچھے نہیں ہٹے گا کیونکہ ایہ ساڈیاں سمندری حدود نیں۔”

پر ہالے ایہ گل صاف نہیں ہو سکی کہ 60 دناں دا ویلہ لنگھن توں بعد آبنائے ہرمز دا انتظام کس طریقے نال چلایا جائے گا۔ ایس ویلے سمندری جہاز یا تے عمان دے ساحل نال لگدے جنوبی راستے ورت رہے نیں یا پھر ایران دے زیرِ انتظام شمالی راستیاں توں لنگھ رہے نیں۔