اک صدی توں ودھ عرصے توں ‘خون’ وہاؤن والی آبشار دا بھید سامنے آ گیا۔
انٹار کٹیکا اوہ براعظم اے جتھوں دے کئی بھیداں بارے اجے تیکر کجھ پتہ نہیں لگ سکیا اے۔
اوتھوں دی اک آبشار عرصے توں لوکاں نوں حیران کر رہی اے کیونکہ ایس وچ وہن والا پانی ایہو جیہا لگدا اے جیویں اوہ خون ہووے۔
ایہو وجہ اے کہ ایس نوں ‘بلڈ فالز’ دا ناں دتا گیا اے تے ایس نوں 1911 وچ سبھ توں پہلاں برطانیہ نال تعلق رکھن والے مہم جو تھامس گریفتھ ٹیلر نے لبھیا سی۔
مشرقی انٹار کٹیکا وچ واقع ایس آبشار دا پانی بونی (Bonney) جھیل وچ ڈگدا اے تے ایس تھاں دا ناں تھامس گریفتھ ٹیلر دے ناں تے ‘ٹیلر گلیشیئر’ رکھیا گیا سی۔
اس ویلے تھامس ٹیلر تے ہور ماہراں نے پانی دے لال رنگ نوں لال کائی دا نتیجہ دسیا سی پر اوہ غلط سن۔
ہن کھوجی رپورٹاں وچ ایہ ثابت ہو چکا اے کہ آبشار وچ آئرن تے ہور منرلز (لوہے تے نمکیات) دی مقدار بہت زیادہ اے تے ہوا وچ موجود آکسیجن نال ملن توں بعد آئرن پانی دا رنگ خون ورگا لال کر دیندا اے۔
ایہو جیہا اس ویلے ہوندا اے جدوں پانی گلیشیئر توں نکل کے آکسیجن دے رابطے وچ آؤندا اے۔
پر ٹیلر گلیشیئر دے پگھلے ہوئے پانی دے الٹ، بلڈ فالز دا پانی نمکین اے جس توں ایہ اشارہ ملدا اے کہ آبشار وچ وہن والے پانی دا مڈھ صرف گلیشیئر ہی نہیں۔
ہن اک نویں کھوج وچ ایس بجھارت دی وضاحت کیتی گئی اے۔
جرنل ‘انٹارٹیک سائنس’ وچ چھپن والی کھوج وچ ایس حیران کر دین والے قدرتی عجوبے دے پچھے لکے بھید تے چانن پاؤندیاں ہویاں دسیا گیا کہ گلیشیئر دے تھلے سرنگاں دا اک لکیا ہویا نیٹ ورک موجود اے جتھوں آئرن تے ہور منرلز برف دا حصہ بن کے ایس نوں خون ورگا بنا دیندے نیں۔
ایہ راہ پانی وچ موجود نمکیات پاروں کھلا رہندا اے جیہڑا سرنگاں دے نیٹ ورک توں وہندا اے تے گلیشیئر دے اندر برف نوں اینا نگھا (گرم) رکھدا اے کہ پانی جمدا نہیں تے پورا سال وہندا رہندا اے۔
کھوج وچ معلوم کیتا گیا اے کہ ایہ پانی 300 میٹر لمیرا راہ طے کر کے گلیشیئر دے ہیک (دل/مرکز) تیکر اپڑدا اے جیہڑا کہ 15 لکھ سال توں بند اے، جتھے سمندری پانی دا تریخی ذخیرہ پھسیا ہویا اے تے ایس پاروں آئرن ملیا پانی ودھدا رہندا اے تے رنگ بدلدا رہندا اے۔
ایس دے نال نال کھوج وچ ایس گلیشیئر دی ڈونگھائی وچ جراثیماں دی اک کالونی نوں وی لبھیا گیا اے جیہڑی ہنھیرے وچ پھلدی پھولدی اے تے سلفیٹ نوں خوراک دے طور تے ورتدی اے۔
اصل وچ کھوجکاراں دے خیال وچ ایہ جراثیم لکھاں ورھیاں توں اوتھے رہ رہے نیں تے بغیر چانن یا آکسیجن دے وی جیوندے رہن وچ کامیاب نیں۔
کھوجکاراں مطابق ٹیلر گلیشیئر سبھ توں زیادہ ٹھنڈا گلیشیئر اے جتھے لگاتار پانی وہندا رہندا اے۔
اک سوادلی (دلچسپ) گل ایہ اے کہ آبشار دا پانی لگاتار نہیں وہندا بلکہ اِنج وقفے وقفے نال ہوندا اے تے ایس دی وجہ اجے تکر معلوم نہیں ہو سکی۔
