سلامتی کونسل سندھ طاس معاہدے دیاں خلاف ورزیاں دا نوٹس لوے: پاکستان

اسلام آباد، نیویارک: (ویب ڈیسک)

نائب وزیراعظم تے وزیر خارجہ اسحاق ڈار نے اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل تے زور دتا اے کہ اوہ بھارت ولوں سندھ طاس معاہدے دیاں خلاف ورزیاں دا نوٹس لوے۔

اقوام متحدہ وچ پاکستان دے مستقل مندوب عاصم افتخار نے نائب وزیراعظم دا خط سلامتی کونسل دی صدر لیونور زالباتا ٹوریس دے حوالے کیتا اے جیہدے وچ سندھ طاس معاہدے دیاں خلاف ورزیاں ول اشارہ کیتا گیا اے۔ سلامتی کونسل نوں بھیجے گئے ایس مراسلے وچ نائب وزیراعظم اسحاق ڈار نے خبردار کیتا اے کہ نئی دہلی دے ایہ قدم پاکستان دے پانی دے تحفظ، علاقائی استحکام تے بین الاقوامی امن لئی خطرہ بن رہے نیں۔

سوشل میڈیا پلیٹ فارم ایکس (ٹویٹر) تے جاری کیتے گئے بیان وچ سفیر عاصم افتخار احمد نے آکھیا کہ خط وچ سلامتی کونسل دی فوری توجہ دریائے چناب دے نظام بارے دو غیرقانونی بھارتی انفراسٹرکچر منصوبیاں ول دوائی گئی اے، جیہناں دا مقصد پانی دا رخ موڑنا اے۔ بھارت دے ایہناں منصوبیاں توں ظاہر ہوندا اے کہ اوہ معاہدے دے تحت مغربی دریاواں دے بہاؤ تے استعمال نوں غیرقانونی طور تے بدلنا چاہندا اے تے پانی نوں بطور ہتھیار ورت رہا اے، جیہدے پاروں پاکستان دی پانی، خوراک تے معاشی سلامتی دے نال نال علاقائی تے عالمی امن تے خطرناک اثر پے سکدے نیں۔

سلامتی کونسل توں منگ کیتی گئی اے کہ اوہ ایس نازک تے بگڑدی ہوئی صورتحال دا نوٹس لوے تے بھارت نوں اوہدی خلاف ورزیاں تے جوابدہ ٹھہرائے۔ عاصم افتخار احمد دے مطابق اوہناں نے سلامتی کونسل دی صدر نوں جنوبی ایشیا دی مجموعی صورتحال تے جموں و کشمیر دے مسئلے تے اقوام متحدہ دی قرارداداں تے بھارت ولوں لگاتار عمل نہ کرن بارے وی دسیا۔

اسحاق ڈار نے اپریل وچ وی سلامتی کونسل دی صدر نوں اک خط لکھیا سی جیہدے وچ بھارت ولوں سندھ طاس معاہدے نوں یکطرفہ طور تے معطل کیتے جان دا ایک سال پورا ہون تے ایس معاملے ول توجہ دوائی گئی سی تے اوہدے سنگین امن، سلامتی تے انسانی نتائج نوں اجاگر کیتا گیا سی۔ اک دن پہلے اسحاق ڈار نے آکھیا سی کہ دریائے سندھ دے نظام تے بھارت دے گھٹ توں گھٹ 17 منصوبے نئی دہلی نوں پانی دی بالادستی دے اوزار فراہم کر سکدے نیں۔

یاد رہے کہ 1960 وچ ورلڈ بینک دی ثالثی نال طے پاؤن والا سندھ طاس معاہدہ دریائے سندھ دے نظام دے پانی دی ونڈ نوں چلاؤندا اے۔ ایس معاہدے دے تحت مشرقی دریا راوی، بیاس تے ستلج بھارت نوں جدکہ مغربی دریا سندھ، جہلم تے چناب زیادہ تر پاکستان نوں دتے گئے نیں۔ ایہ معاہدہ لنگھے لمے ویلے توں دوواں ملکاں وچالے تعاون دا اک پکا فریم ورک سمجھیا جاندا رہا اے تے جنگاں و بحراناں دے باوجود قائم رہا، پر 2025 وچ بھارت ولوں معاہدے دیاں ذمہ داریاں نوں معطل کرن دے اعلان توں بعد ایس تے دباؤ ودھ گیا۔

جون 2025 وچ پرمننٹ کورٹ آف آربیٹریشن نے اک ضمنی فیصلے وچ آکھیا سی کہ بھارت یکطرفہ طور تے سندھ طاس معاہدے نوں معطل نہیں کر سکدا۔ اک مہینہ پہلے پاکستان نے پرمننٹ کورٹ آف آربیٹریشن دے اک ہور ضمنی فیصلے جی آیاں نوں آکھیا، جیہدے مطابق سندھ طاس معاہدہ دریائے سندھ دے مغربی دریاواں تے بھارت دی پانی نوں کنٹرول کرن دی صلاحیت تے واضح رکاوٹاں لؤندا اے۔ ایہ فیصلہ مقبوضہ کشمیر وچ رتلے ہائیڈرو الیکٹرک پلانٹ تے کشن گنگا ہائیڈرو الیکٹرک پروجیکٹ دے ڈیزائن بارے جھگڑیاں دے تناظر وچ زیادہ توں زیادہ پانی جمع کرن دے مسئلے تے دتا گیا سی۔

بھارتی میڈیا دیاں خبراں مطابق بھارت یکم اگست توں ہماچل پردیش وچ دریائے چناب تے مجوزہ لنک-3 پروجیکٹ تے کم شروع کرے گا، جیہدا مقصد چناب دے وادھو پانی نوں بیاس بیسن ول موڑنا اے۔ ایس منصوبے دی لاگت لگ بھگ 26.2 ارب بھارتی روپے دسی گئی اے۔

پاکستانی دفتر خارجہ دے ترجمان طاہر اندرابی نے ایس منصوبے نوں سندھ طاس معاہدے تے بین الاقوامی قنوناں دی سنگین خلاف ورزی قرار دتا تے آکھیا کہ بھارت سالانہ 1.9 ملین ایکڑ فٹ پانی چناب توں بیاس وچ منتقل کرن دا ارادہ رکھدا اے، جیہڑا بین الاضلاعی آبی منتقلی دے اصولاں تے معاہدے دی روح دے خلاف اے۔ اوہناں ہور آکھیا کہ بھارت ولوں مقبوضہ کشمیر دے ضلع ریاسی وچ واقع سالال ڈیم وچ سلٹ فلشنگ دا منصوبہ وی بہت تشویشناک اے، کیونکہ ایہدے نال بھارت نوں پانی دے بہاؤ تے ایسا کنٹرول مل سکدا اے جیہڑا نہ سندھ طاس معاہدے تے نہ ہی 1978 دے سالال معاہدے کے تحت قبول اے۔

واضح رہے کہ بھارت دے وفاقی وزراء نے اک توں بعد اک بیان وچ آکھیا اے کہ بھارت پانی دا اک قطرہ وی پاکستان ول جان نہیں دے گا۔