ایرانی تیل اتے امریکی پابندی ختم: 60 دناں لئی پیداوار، ویچن تے ترسیل دی اجازت، ایہ قدم اسلام آباد سمجھوتے دا حصہ اے
پہلا دور کامیاب: شہباز شریف، حتمی معاہدے لئی روڈ میپ تے لبنان لئی سیل اتے اتفاق، ہرمز کھلی رکھن لئی مواصلاتی رابطہ قائم، تکنیکی گل بات جاری، کمیٹی نگرانی کرے گی: اعلامیہ
تیل دیاں عالمی دیاں قیمتاں وچ کمی، کجھ منجمد اثاثے جاری: عراقچی، ایران نیوکلیئر انسپکٹراں نوں دیس وچ آؤن دی اجازت دیوے گا: وینس، باقاعدہ جوہری مذاکرات ہلے شروع نہیں ہوئے: ایران
واشنگٹن، تہران، برگن سٹاک (نیوز ایجنسیاں، مانیٹرنگ ڈیسک) ایرانی تیل اتے امریکی پابندی ختم کر دتی گئی اے، امریکی محکمہ خزانہ نے اک اجازت نامہ جاری کیتا اے جس دے تحت 60 دناں لئی (21 اگست تک) ایرانی خام تیل تے پیٹرو کیمیکل چیزاں دی ترسیل تے ویچن دی اجازت ہوئے گی۔ واضع رہے کہ ایران توں پابندیاں ہٹاؤن دا معاملہ “اسلام آباد سمجھوتے” دے نکتہ نمبر ست وچ درج سی۔ اس وچ لکھیا سی کہ امریکہ ایران دے خلاف ساریاں معاشی پابندیاں ختم کرے گا، جنہاں وچ اقوامِ متحدہ دی سلامتی کونسل دیاں پابندیاں تے اوہ پابندیاں وی شامل نیں جیہڑیاں امریکہ نے اک پاسے ہو کے لایاں سن۔ ایرانی وزیر خارجہ عباس عراقچی نے ایکس (ٹوئٹر) اتے لکھیا کہ ایرانی تیل تے پیٹرو کیمیکل دے باہر گھلن (برآمدات) اتے پابندیاں روک دتیاں گئیاں نیں، سمندری ناکہ بندی ختم ہو گئی اے تے کجھ بند کیتے گئے فنڈز (اثاثے) وی کھول دتے گئے نیں، امریکی وزیر خزانہ سکاٹ بیسنٹ نے ایکس اتے اپنے بیان وچ آکھیا کہ سوئٹزرلینڈ وچ ہون والی چنگی گل بات پاروں ایران نے آبنائے ہرمز وچ آزادانہ تے کھلی لنگھگاہ (راہداری) دین تے بین الاقوامی جوہری توانائی ایجنسی (آئی اے ای اے) دے انسپکٹراں نوں اپنے دیس آؤن دی اجازت دین دا وعدہ کیتا اے، اوہناں دا کہنا سی کہ فریم ورک دے حصے دے طور تے امریکی محکمہ خزانہ نے ایرانی تیل کڈھن، گھلن تے ویچن لئی 60 دن دا عارضی لائسنس جاری کیتا اے۔
امریکی میڈیا دیاں خبراں مطابق اس لائسنس دے تحت ایرانی خام تیل تے پٹرولیم دیاں چیزاں نوں امریکہ وچ منگواؤن دی وی اجازت ہوئے گی، پر واضع کیتا گیا اے کہ ایران دا خام تیل یا پیٹرو کیمیکل دیاں چیزاں شمالی کوریا، کیوبا تے یوکرین نوں گھلن دی اجازت نہیں ہوئے گی۔ ایسے دوران پاکستان تے قطر نے امریکہ ایران مذاکرات دا سانجھا اعلامیہ جاری کر دتا، جس وچ آکھیا گیا اے کہ دوہاں دھریاں نے 60 دناں وچ حتمی معاہدے تک پہنچن لئی روڈ میپ اتے اتفاق کر لیا اے۔ گل بات پیر دی سویر مک گئی سی، جدکہ وچولے دیساں پاکستان تے قطر نے اس دی تصدیق کیتی۔ سانجھے اعلامیے مطابق دوویں دھریاں لبنان وچ امریکہ دے سجن اسرائیل تے ایران دی مدد والے حزب اللہ وچکار لڑائی مکاؤن لئی اک طریقے اتے وی متفق ہوئیاں نیں جس دے تحت ایران تے امریکہ دے لبنان وچ فوجی کارروائیاں مکاؤن اتے عمل کرن لئی اک سیل بنایا جائے گا، اس ‘ڈی کنفلیکشن سیل’ وچ لبنان تے وچولے دیس شامل ہون گے، وچولے دیس گل بات چنگے ماحول وچ اگے ودھاؤن لئی کوششاں جاری رکھن گے، جدکہ آبنائے ہرمز توں کاروباری جہازاں دی لنگھگاہ نوں محفوظ بناؤن لئی اک مواصلاتی رابطہ بھی قائم کیتا گیا اے۔ اعلامیے وچ آکھیا گیا اے کہ تکنیکی گل بات فوراً شروع ہوئے گی، پاکستان تے قطر دی وچولگی وچ اک اعلیٰ پدھر دی کمیٹی بنائی جائے گی، ایہ کمیٹی مذاکرات دے عمل دی نگرانی کرے گی۔
نیوکلیئر پروگرام، پابندیاں تے جھگڑے مکاؤن لئی ورکنگ گروپس بنائے جان گے۔ وزیر اعظم شہباز شریف نے سوشل میڈیا پلیٹ فارم ایکس اتے لکھیا اے کہ گل بات چنگے تے مثبت ماحول وچ ہوئی تے اس توں حوصلہ افزا پیش رفت حاصل ہوئی۔ اوہناں ہور آکھیا کہ مذاکرات دا پہلا دور کامیابی نال پورا ہو گیا اے۔ سیاسی نگرانی لئی اک باقاعدہ تے تگڑی اعلیٰ پدھر دی کمیٹی وی بنائی گئی اے، گل بات دے دوران دوہاں دیساں وچکار ہور تکنیکی بات چیت دا باقاعدہ آغاز وی کر دتا گیا اے۔ اوہناں آکھیا کہ اعلیٰ پدھر دی کمیٹی دے قیام اتے وی اتفاق ہویا اے جیہڑی سیاسی نگرانی تے ہور تکنیکی گل بات لئی راہ سدھی کرے گی۔ اوہناں آکھیا کہ فیلڈ مارشل عاصم منیر دی انتھک کوششاں نال ایہ مذاکرات کامیاب ہوئے، اوہناں دی لگن، عزم تے استقامت واقعی سراہن جوگ اے جس توں بغیر کوئی پیش رفت نہیں ہو سکدی سی۔ اوہناں آکھیا پاکستان مذاکرات تے سفارت کاری نوں پرامن تے دیرپا حل ول اگے ودھاؤن وچ اپنا سچا کردار نبھاؤندا رہے گا۔ نائب وزیر اعظم اسحاق ڈار نے آکھیا دفتر خارجہ دی ٹیم ہفتہ بھر برگن سٹاک وچ تکنیکی گل بات جاری رکھے گی۔ سمندر وچ بچائے گئے 8 ایرانی ماہی گیر کراچی توں ایران روانہ ہو گئے نیں، ایرانی ماہی گیروں دی محفوظ واپسی لئی پاکستان نے تعاون کیتا۔ اگرچے ایرانی مذاکراتی ٹیم جس وچ سینئر سفارت کار باقر قالیباف بھی شامل سن، سوئٹزرلینڈ توں تہران روانہ ہو گئی اے پر ایرانی ٹی وی مطابق پاکستان تے قطر دی وچولگی وچ پہلے راؤنڈ توں بعد ٹیکنیکل بات چیت ہو رہی اے۔
امریکی وفد دی اگوائی کرن والے نائب صدر جے ڈی وینس نے صحافیاں نال گل کردیاں آکھیا ایران اقوام متحدہ دے جوہری انسپکٹراں نوں دوبارہ دیس وچ آؤن دی اجازت دیوے گا، ایہ ایک وڈا سنگِ میل اے تے ایران نوں پکے طور تے جوہری ہتھیاراں توں پاک کرن دا پہلا قدم اے، اس ہفتے آئی اے ای اے دے انسپکٹرز ایران جا سکدے نیں تے اس حوالے نال اسیں اج اوہناں نال گل کر سکدے آں۔ چیتے رہے کہ 2025 وچ امریکہ تے اسرائیل دے 12 روزہ حملیاں توں بعد ایران نے جوہری ادارے نال کجھ تعاون روک دتا سی تے بعض اہم جوہری تنصیبات تک رسائی بند کر دتی سی، پر انسپکٹراں دے دورے پورے طور تے بند نہیں ہوئے سن۔ جے ڈی وینس نے آکھیا اسیں کامیاب حتمی معاہدے لئی اک تگڑی بنیاد رکھ دتی اے، اوہناں آکھیا حتمی معاہدہ اک گھر ورگا اے، اسیں ہلے گھر تعمیر نہیں کیتا، پر اسیں اک چنگی جگہ تک پہنچن لئی مضبوط بنیاد ضرور رکھ دتی اے۔ اوہناں آکھیا ہلے تک اثاثے بحال نہیں کیتے گئے تے جے کیتے گئے تے اوہناں نوں امریکی مصنوعات جیویں سویابین دی خریداری وچ ورتیا جائے گا، دہشت گردی دی مالی معاونت وچ نہیں۔ لبنان دے سکیورٹی زون وچ اسرائیلی فوج دی موجودگی دے سوال اتے امریکی نائب صدر نے آکھیا اسیں اسرائیل دے بچاؤ (دفاع) دے حق نوں مننے آں، پر نال ہی اسیں ایہ بھی چاہنے آں کہ لبنان دی خودمختاری دا تحفظ ہووے۔ اوہناں آکھیا صدر ٹرمپ نے سانوں آکھیا اے کہ ایران دے لوکاں نال تعلقات نوں نویں بنیاداں اتے کھڑا کیتا جائے۔ اوہناں ایہ وی آکھیا کہ لبنان وچ دشمنی مکاؤن ول پیش رفت ہوئی اے۔
اوہناں ہور آکھیا کہ ایہ معاملے ہمیشہ کجھ نہ کجھ الجھے ہوئے ہوندے نیں، جے ڈی وینس نے ایران نال نویں تعلقات قائم کرن لئی شرائط دسدیاں آکھیا جے ایران دی قیادت خطے دی خرابی دا سبب بننا تے نیوکلیئر پروگرام چھڈ دیوے تے فیر امریکہ ایران نال نویں سرے توں تعلقات بنائے گا۔ اوہناں آکھیا اسیں سفارتکاری دے ذریعے مشرق وسطیٰ وچ تبدیلی لانا چاہنے آں، ایسا مستقبل دیکھ رہے آں جتھے سب لئی امن تے خوشحالی ہوئے گی۔ ایرانی نیوکلیئر پروگرام دے خاتمے توں بعد ہن سانوں اگے ودھنا اے، اسلام آباد ڈائیلاگ توں پہلے ایسا کبھی نہیں ہویا کہ ایران تے امریکہ نے اعلیٰ پدھر اتے گل بات کیتی ہووے۔ ایرانی وزارت خارجہ دے ترجمان اسماعیل بقائی نے آکھیا جوہری مسئلے اتے تھوڑی گل ہوئی، پر تفصیلات اتے بات نہیں ہوئی، باقاعدہ جوہری مذاکرات ہلے شروع نہیں ہوئے۔ ایران دے قائم مقام وزیر دفاع نے آکھیا اے کہ واشنگٹن نال ایم او یو دی کسی خلاف ورزی اتے تہران بھاری جواب دیوے گا، سفارتی پیشرفت دے باوجود ملکی مسلح افواج نے دشمن اتے کبھی اعتبار نہیں کیتا۔ پیر دے دن شپنگ ڈیٹا توں پتا لگا کہ ایران ولوں دوبارہ بندش دے دعوے دے باوجود جہاز ہلے بھی آبنائے ہرمز توں لنگھ رہے سن، جبکہ پیر دے سانجھے بیان توں بعد تیل دیاں قیمتاں وچ ہور کمی دیکھی گئی کیونکہ عالمی منڈی وچ سپلائی دی کمی دے خطرے گھٹ گئے، عالمی معیار دا برینٹ خام تیل 80 ڈالر فی بیرل توں تھلے آ گیا۔
رپورٹس مطابق برینٹ خام تیل دی فی بیرل قیمت اک ڈالر توں ودھ کمی نال 79.44 ڈالر ہو گئی اے۔ لبنان وچ حزب اللہ تے اسرائیل وچکار لڑائی ہفتے دی رات توں بعد کافی گھٹ گئی تے پیر تک اسرائیلی حملیاں یا نویاں جھڑپاں دی کوئی خبر نہیں ملی جبکہ جنوبی لبنان دے کجھ رہائشی دھیان نال اپنے گھراں نوں واپس مڑنا شروع ہو گئے نیں۔ لبنان دی وزارت صحت مطابق لبنان وچ لڑائی پاروں مرن والیاں دی گنتی 4 ہزار 100 توں ودھ چکی اے۔ اس توں علاوہ ہلے تک اس گل دا کوئی اشارہ نہیں ملا کہ خطے وچ ہتھیا بند گروپاں دی ایران دی مدد دے معاملے نوں مذاکرات دا حصہ بنایا جائے گا، حالانکہ یہی معاملہ لمبے چر توں امریکہ تے اسرائیل دی ناراضی دی وڈی وجہ رہا اے۔ اسرائیلی صدر اسحاق ہرزوگ نے آکھیا اسرائیل ایران نال سفارتی حل دی مخالفت نہیں کردا، پر کسی بھی معاہدے وچ ایہ پکا کیتا جانا چاہیدا اے کہ ایران نوں ملن والے فنڈز فوجی مقاصد یا علاقائی سجن گروپاں دی مدد لئی استعمال نہ ہون۔ لبنان دے صدر جوزف عون نے اپنے بیان وچ اسرائیلی جنگ روکن لئی بین الاقوامی کوششاں دا خیر مقدم کردیاں آکھیا لبنان اپنے اندرونی معاملیاں وچ کسی دی مداخلت قبول نہیں کرے گا، لبنان ولوں کوئی مذاکرات نہیں کر سکدا، لبنانی عوام دے بچاؤ دی ذمہ داری ریاست اتے ہوندی اے کسی اک گروپ اتے نہیں۔ اوہناں ہور آکھیا کہ سیاسی مقابلہ جائز اے پر اوہنوں ریاست دی ترقی دے راہ وچ رکاوٹ نہیں بننا چاہیدا۔
