سندھ طاس معاہدے تے 24 کروڑ جِندڑیاں دا انحصار، پانی دا ہر صورت تحفظ کیتا جاوے گا: پاکستان

اسلام آباد: حکومتِ پاکستان نے سندھ طاس معاہدے تے بین الاقوامی سیمینار دا اہتمام کیتا اے جس وچ دوٹوک مؤقف اپنایا گیا اے کہ سندھ طاس معاہدہ صرف اک معاہدہ نہیں سگوں ایس تے 24 کروڑ بندیاں دیاں جِندڑیاں دا انحصار اے، پانی دے حق تے کوئی سمجھوتہ نہیں ہوئے گا، ہر صورت تحفظ کیتا جاوے گا۔

اسلام آباد وچ ’سندھ طاس معاہدہ: امن تے علاقائی استحکام دا اک اہم ذریعہ‘ دے موضوع تے کیتے گئے بین الاقوامی سیمینار وچ نائب وزیراعظم اسحاق ڈار، چیئرمین پیپلزپارٹی بلاول بھٹو زرداری، وفاقی وزیر اطلاعات عطاء اللہ تارڑ، وزیر دفاع خواجہ محمد آصف، وفاقی وزیر موسمیاتی تبدیلی ڈاکٹر مصدق ملک، کمشنر انڈس واٹر ٹریٹی سید مہر علی شاہ، سابق وفاقی وزیر خرم دستگیر، عالمی قوانین دے ماہر احمر بلال صوفی تے وکھو وکھ دیساں دے مندوبین تے پانی دے ماہرین شریک نیں۔

پانی روکن دی کوشش کیتی گئی تاں قیادت تگڑا جواب دین لئی پرعزم اے: وزیر اطلاعات

وفاقی وزیر اطلاعات و نشریات عطا اللہ تارڑ نے آکھیا اے کہ پاکستان دے عوام دا دریائے سندھ دے نظام دے پانی تے پورا حق اے، بھارت نے پانی وچ رکاوٹ پائی تاں بھرپور جواب دیاں گے، پاکستان لئی پانی صرف اک قدرتی وسیلہ نہیں سگوں بقاء دا معاملہ اے۔

سیمینار نال خطاب کردیاں وزیر اطلاعات عطاء اللہ تارڑ دا کہنا سی کہ سیمینار وچ آئے سارے مندوبین نوں جی آیاں نوں آکھدا ہاں، سندھ طاس معاہدہ امن تے علاقائی استحکام دا اک اہم ذریعہ اے، ایس سیمینار نال خطاب کرنا میرے لئی اعزاز دی گل اے، اسیں اک معاہدے تے نہیں سگوں 24 کروڑ عوام دی زندگی دی شہ رگ تے گل کر رہے آں۔

اوہناں آکھیا کہ وادی سندھ دی تہذیب ہی ساڈی اصل پچھان اے، اسیں ایس عظیم تہذیب دے وارث آں، دریائے سندھ دنیا دیاں قدیم ترین تہذیباں وچوں اک نوں سیراب کردا آیا اے، پاکستان دی تاریخ اصل وچ دریائے سندھ دی تاریخ اے، گلگت بلتستان توں لے کے پنجاب تے سندھ تیکر دریائے سندھ نسلاں نوں پالدا آیا اے۔

اوہناں دا کہنا سی کہ پاکستان لئی پانی محض اک قدرتی وسیلہ نہیں بلکہ بقاء دا معاملہ اے، دریائے سندھ دے پانی دے تحفظ لئی ہر طریقہ اپناواں گے، زراعت قومی معیشت دا بنیادی تھمھ (ستون) اے تے دریائے سندھ ایس دی شہ رگ اے۔ چھ دہاکے پہلاں دو دیساں نے اک غیر معمولی فیصلہ کیتا، ایس فیصلے دے نتیجے وچ سب توں پائیدار آبی معاہدیاں وچوں اک وجود وچ آیا۔

عطاء تارڑ نے آکھیا کہ 1960 دا سندھ طاس معاہدہ بین الاقوامی تعلقات وچ اک وکھرا مقام رکھدا اے، پاکستان نے ہمیشہ پُرامن رابطیاں، تعمیری مذاکرات تے معاہدے تے مخلصانہ عملدرآمد دے عزم دا مظاہرہ کیتا، بھارت نے سندھ طاس معاہدے نوں یکطرفہ طور تے معطل کیتا، سانوں ایس عزم دا اظہار کرنا اے کہ سندھ طاس معاہدہ برقرار رہے گا، معاہدیاں دی پاسداری ہی قوماں دے وچکار اعتماد تے عالمی نظام دے استحکام دی بنیاد اے۔

وزیر اطلاعات نے ہور آکھیا کہ پانی روکن دی کوشش کیتی گئی تاں قومی قیادت مؤثر جواب دین لئی پرعزم اے، پاکستان ہر صورت سندھ طاس معاہدے دے تقدس دا تحفظ کرے گا، پانی نوں بطور ہتھیار استعمال کرنا علاقائی تے عالمی امن و استحکام نوں نقصان پہنچان دے برابر اے، سانوں پانی نوں تنازعے دی بجائے تعاون دا ذریعہ بنانا چاہیدا اے۔

بھارت دی آبی جارحیت نال 6 ہزار پاکستانی جاں بحق ہو گئے: وزیر موسمیاتی تبدیلی

وفاقی وزیر موسمیاتی تبدیلی ڈاکٹر مصدق ملک نے اپنے خیالات دا اظہار کردیاں آکھیا کہ پانی دی عدم دستیابی پاروں کسان زراعت چھڈن تے مجبور ہوئے، پانی دی تھوڈ (کمی) نال صرف پاکستانی ہی نہیں سگوں بنگلہ دیشی لوگ بھی متاثر ہو رہے نیں۔

اوہناں دا کہنا سی کہ مسئلہ پانی دی عدم دستیابی یا زیادہ بہاؤ دا نہیں، سگوں پانی دے کنٹرول دا اے، مرالہ ہیڈورکس تے اک دن پانی بہت گھٹ ہوندا اے تاں دوجے دن سیلاب دی صورت وچ بھارت ولوں آؤندا اے، ایہ ماحولیاتی مسئلہ نہیں سگوں انصاف دا اے کیونکہ پانی دے بہاؤ تے کنٹرول اصل مسئلہ اے، بھارت نہ صرف ساڈے پانی دے بہاؤ نوں کنٹرول کردا اے بلکہ دنیا دا تیجا وڈا آلودگی پھیلانے والا ملک وی اے۔

اوہناں آکھیا کہ بھارت دی وجہ توں ساڈے 6 ہزار لوگ جاں بحق تے ہزاراں زخمی ہو چکے نیں، چھ ہزار لوگ تے جنگاں وچ وی نہیں مردے۔

مصدق ملک دا کہنا سی کہ اصل مسئلہ پانی دے بہاؤ نوں کنٹرول کر کے اوہنو بطور ہتھیار استعمال کرنا اے، سندھ طاس معاہدہ دنیا دے مضبوط ترین معاہدیاں وچوں اک اے، ایہ معاہدہ دو ہمسائے ملکاں دے وچکار تن جنگاں وچ وی قائم رہیا، جے ایہ مضبوط ترین معاہدہ قائم نہ رہیا تاں فیر دنیا دا کوئی وی معاہدہ قائم نہیں رہِ سکدا۔

وفاقی وزیر نے آکھیا کہ کسے اک ملک نوں علاقائی تے عالمی امن نوں یرغمال بنان دی اجازت نہیں دتی جا سکدی، اسیں عالمی ثالثی عدالت نال وی رجوع کر چکے آں، عالمی ثالثی عدالت بہت واضح فیصلے دے چکی اے، عالمی ثالثی عدالت قرار دے چکی اے کہ کوئی بھی ملک یکطرفہ طور تے سندھ طاس معاہدہ معطل یا ختم نہیں کر سکدا، بھارت پانی دے بہاؤ نوں یکطرفہ طور تے موڑ نہیں سکدا۔

اوہناں دا کہنا سی کہ عالمی ثالثی عدالت قرار دے چکی اے کہ بھارت پاکستان دے حصے دے پانیاں تے پانی دے ذخائر (ڈیم) نہیں بنا سکدا، بھارت عالمی ثالثی عدالت دے فصیلاں نوں منن توں وی انکاری اے، جے ایہ معاہدہ کامیاب نہیں ہوندا تاں فیر دنیا دا ہر نشیبی ملک اپنے توں تھلے والے ملک دا پانی روکے گا، ایہ صرف پاکستان دا مسئلہ نہیں بلکہ پوری دنیا دا مسئلہ اے۔

ڈاکٹر مصدق ملک نے ہور آکھیا کہ پاکستان نے تباہ کن سیلاباں دا سامنا کیتا اے، ایہ ماحولیاتی مسئلہ نہیں، انصاف دا معاملہ اے، پاکستان وچ اک وڈے طبقے دا روزگار زراعت اے جیہڑا پانی نال جڑیا ہویا اے، پاکستان واضح کر چکا اے کہ اوہ اپنے حصے دے پانی تے کوئی سمجھوتہ نہیں کرے گا۔

بھارت چناب دا رخ موڑ کے پانی متاثر کرن جا رہیا اے: کمشنر انڈس واٹر

کمشنر انڈس واٹر ٹریٹی سید مہر علی شاہ نے سیمینار وچ اظہارِ خیال کردیاں آکھیا کہ سندھ طاس معاہدہ صرف اک کاغذ دا ٹکڑا نہیں بلکہ چوبیس کروڑ پاکستانیاں دی زندگی دا معاملہ اے، سندھ طاس معاہدے نال ساڈی زراعت، خوراک تے معیشت جڑی ہوئی اے، ایہ معاہدہ دو ایٹمی طاقتاں دے وچکار کشیدگی دے خاتمے تے امن لئی اے۔

اوہناں دا کہنا سی کہ معاہدے وچ رولیاں (مسائل) دے حل دا پورا طریقہ کار موجود اے، معاہدے وچ مجموعی طور تے بارہ شقاں نیں، معاہدے دے تحت دوواں دھریاں (فریقین) نوں دریاواں دے بہاؤ بابت معلومات فراہم کرنا لازمی اے۔

اوہناں آکھیا کہ معاہدے دے تحت جے مسائل دوواں دھریاں توں حل نہیں ہوندے تاں فیر معاملہ ثالث دے پاس جائے گا، معاہدے دی شق نو دے تحت بین الاقوامی ثالث عدالت کول معاملہ لے جایا جا سکدا اے، پاکستان دو واری بھارت ولوں متنازعہ بجلی گھر بنان دا معاملہ ثالثی عدالت لے جا چکا اے۔

کمشنر انڈس واٹر ٹریٹی دا کہنا سی کہ عالمی ثالثی عدالت دو واری معاہدے دی وضاحت کر چکی اے، ثالثی عدالت فیصلے وچ واضح کر چکی اے کہ بھارت معاہدے نوں یکطرفہ معطل یا ختم نہیں کر سکدا، ثالثی عدالت نے بھارت نوں آکھیا اے کہ مغربی دریاواں دے بہاؤ وچ کوئی خلل نہ پاوے۔

سید مہر علی شاہ نے آکھیا کہ بھارت ولوں یکطرفہ طور تے معاہدے نوں معطل رکھنا مکمل غیر قانونی تے معاہدے دی خلاف ورزی اے، بھارت اگست 2023 توں معاہدے تے عمل نہیں کر رہا، دریاواں دے پانی دے بہاؤ بابت درست تے ویلے سر معلومات دینا لازمی اے، پاکستان دریاواں دے نشیبی پاسے (تھلے) اے، ایہ ڈیٹا پاکستان لئی بہت ضروری اے۔

اوہناں دا کہنا سی کہ لنگھے ہوئے دن (کل) وی بھارت نوں ایس بارے چٹھی لکھ کے ڈیٹا فراہم کرن دا آکھ چکے آں، بھارت ولوں دریاواں دے پانی دے بہاؤ بارے ڈیٹا فراہم نہ کرنے نال کروڑاں پاکستانیاں دی زندگی متاثر ہو سکدی اے، بھارت چناب دے پانی دا رخ موڑ کے 1.9 ملین پانی دا بہاؤ متاثر کرن جا رہیا اے، پاکستان اپنے حصے دے پانی نوں موڑن دی اجازت نہیں دے سکدا۔

اوہناں آکھیا بھارت ولوں چناب بیاس لنک دی تعمیر مکمل طور تے غیر قانونی اے، سندھ طاس معاہدے دے تحت بھارت چناب دا پانی بیاس وچ نہیں پا سکدا، معاہدے دے تحت بھارت ایس لنک دا پاکستان نوں معائنہ کروان دا پابند اے۔

کمشنر انڈس واٹر ٹریٹی نے ہور آکھیا کہ پاکستان سندھ طاس معاہدے دی خلاف ورزی دا معاملہ اقوام متحدہ وچ وی لے جا چکا اے، پانی لوگاں دیاں جِندڑیاں نال جڑیا اے، ایہنو بطور ہتھیار استعمال نہیں کیتا جا سکدا۔

سندھ طاس معاہدہ معطل کرنا مکمل غیر قانونی اے: احمر بلال صوفی

سیمینار نال خطاب کردیاں بین الاقوامی قوانین دے ماہر احمر بلال صوفی نے آکھیا کہ دنیا بھر وچ پانی، ہوا تے خوراک نوں بنیادی انسانی ضرورتاں قرار دتا جا چکا اے، بھارت ولوں سندھ طاس معاہدے نوں ’’غیر موجودہ‘‘ حالت وچ رکھنا سراسر غیر قانونی اے۔

اوہناں دا کہنا سی کہ بھارت ولوں سندھ طاس معاہدے نوں دوجے معاملیاں نال جوڑیا جا رہیا اے، پہلگام واقعے توں بعد بھارت نوں عالمی قوانین دے تحت پاکستان نوں معلومات تے تفتیش وچ تعاون لئی لکھنا ضروری سی، بھارت نے قانونی راستہ اپنان دی بجائے کشیدگی تے جنگ دا راہ چنیا۔

احمر بلال صوفی نے آکھیا کہ مقبوضہ جموں و کشمیر اک منیا پرمنیا عالمی تنازعہ اے، بھارت ولوں سندھ طاس معاہدے نوں معطل رکھن دا معاملہ اقوام متحدہ وچ اٹھا چکے آں، بھارتی قدم اقوام متحدہ دے منشور دی وی خلاف ورزی اے۔

ماہر بین الاقوامی قوانین دا کہنا سی کہ پاکستان تے بھارت دے وچکار ہر مسئلے دا اک قانونی پہلو وی اے، پاکستان تے بھارت دے قانونی ماہرین دے وچکار گل بات دی لوڑ اے، پاکستان عالمی قانون تے پوری طرح کاربند اے، بھارت دا سندھ طا س معاہدے نوں غیر موجودہ حالت وچ رکھنا غیر قانونی اے۔