وقارِ حوّا

ایہہ تواڈی دتی ہوئی تحریر دا شاہ مکھی (پنجابی) روپ ہے، جیہنوں اسانی لئی وکھو وکھ حصیاں وچ ونڈ دتا گیا اے:

معاشرتی چنتا تے دباؤ

ساڈے معاشرے وچ دھی (بیٹی) یا بھین دی عمر جیویں ای پچی سال توں اتے ہون لگے، پورے گھر تے اک ان ڈٹھے (غیر مرئی) تے خاموش دباؤ مسلط ہو جاندا اے۔ جاکاں (رشتے داراں) دے سوال، گوانڈھیاں دی ہمدردی تے ماپیاں (والدین) دے چہریاں تے ودھدیاں جھریاں خود کڑی نوں ایہہ احساس دوان لئی بہت ہوندیاں نیں کہ اوہ شاید ہن اک بوجھ بن دی جا رہی اے۔

جے رب نہ کرے ایہہ عمر تیہہ (30) سال دے ہندسے نوں چھون لگے تے کسی بھی گھریلو، مالی یا تقدیر دے فیصلے پاروں اوہدے ہتھ پیلے نہ ہو پائے ہوون، تے ٹبر (کنبے) وچ اک عجیب جیہا جمود تے مایوسی پھیل جاندی اے۔ لوگ فرض توں لہورے (سبکدوش) نہ ہون دے غم وچ ایس حد تک ڈب جاندے نیں کہ اوہ اوس کڑی دی اج دی زندگی تے اون والے ویلے (مستقبل) دی سنگینی نوں بالکل بھل جاندے نیں۔ ایہوجہے نازک موڑ تے، جہاں پرانی سوچ (روایت پسندی) کڑی نوں گھر دے اک کونے وچ بٹھا کے اوہدا مقدر رون تے مجبور کردی اے، اوتھے عقل مندی تے وڈپُن (سرپرستی) دا تقاضا کچھ ہور ای ہوندا اے۔

تعلیم تے معاشی خودمختاری دی لوڑ

جڈوں اک عورت تیہہ سال دی عمر نوں پہنچ جائے تے اوہدی شادی نہ ہوئی ہووے، تے سب توں پہلے ایس پرانی تے کھوکھلی سوچ نوں بدلن دی لوڑ اے کہ اوہدی زندگی دا اکو اک مقصد صرف تے صرف شادی اے۔ جے حالات نے اجے تک اوہدے نصیب دا بوہا نہیں کھولیا، تے اک ذمہ دار بھرا یا پیو ہون دے ناتے تواڈا پہلا قدم ایہہ ہونا چاہیدا اے کہ اوہدی ادھوری پڑھائی (تعلیم) نوں ہر قیمت تے پورا کرواؤ۔ تعلیم صرف ڈگری دا ناں نہیں، بلکہ ایہہ انسان نوں شعور، حوصلہ تے اوکھے ویلے نال لڑن دی ہمت دیندی اے۔

تعلیم مکمل کروان توں بعد اوہنو گھر دی چاردیواری تک محدود رکھن دی بجائے اک چنگی تے باعزت نوکری لبھن وچ اوہدی مدد کرو۔ اک زیادہ عمر دی تے کنواری عورت دا اپنے پیراں تے کھلوونا کوئی شوق یا نویں زمانے دا فیشن نہیں، بلکہ ایہہ اوہدی بقا دا معاملہ اے۔ ویلا ہمیشہ اکو جیہا نہیں رہندا، ماپیاں دا سایہ ہمیشہ سر تے نہیں رہندا تے بھراواں دیاں اپنیاں مصروفیات تے بال بچے (خاندان) ہو جاندے نیں۔ ایہوجہے حال وچ جے اوہ مالی طور تے خودمختار نہیں ہووے گی، تے مستقبل وچ نہ صرف اوہ اپنے آپ نوں بے بس محسوس کرے گی، بلکہ نادانستہ طور تے اپنے ای بھین بھراواں لئی اک بوجھ بن جائے گی، جیہدے نال اوہدی اپنی عزتِ نفس نوں وڈی سٹ لگے گی۔

نوکری دے مثبت پہلو تے نویں رشتے

معاشی خودمختاری عورت نوں اک مضبوط ڈھال دیندی اے، پر ایس دا اک دوجا تے بڑا ای چنگا (مثبت) پہلو سماجی دائرے دا ودھنا وی اے۔ جڈوں اک خاتون نوکری لئی گھر توں باہر نکلدی اے، تے وہ اک نویں دنیا نال ملدی اے۔ گھر بیٹھے رہن نال جیہڑی ذہنی گھٹن تے محرومی پیدا ہوندی اے، کم والی تھاں دا متحرک ماحول اوہنو ایس توں نجات دواندا اے۔

سب توں وڈی گل ایہہ اے کہ کیہ پتہ قدرت نے اوہدے نصیب دا جیون ساتھی اوسی نوکری دے دوران کسی موڑ تے رکھیا ہووے۔ جڈوں وہ پیشہ ورانہ دنیا وچ اپنی صلاحیتاں دا لوہا منواندی اے، تے اوہدا وقار تے سنجیدگی لوکاں نوں متاثر کردی اے۔ عین ممکن اے کہ اوہدے نال کم کرن والیاں دوجیاں عورتاں اوہدی اخلاقیات، سلیقے تے چنگے سلوک نوں دیکھ کے اوہدی دیوانیاں ہو جاون تے اوہناں وچوں کوئی اوہنو اپنے بھرا لئی پسند کر کے اپنے گھر دی بھابھی بنانا چاہوے۔ نوکری دا ماحول صرف روٹی روزی کمان دا ذریعہ نہیں بندا، بلکہ ایہہ نویں تے مخلص رشتیاں دے بوہے وی کھولدا اے۔

وقت دی پکار

ایس لئی ویلے دی پکار نوں سمجھو تے روایتی معاشرتی ڈر دا شکار ہو کے اپنی بھین یا دھی دے قیمتی سالاں نوں مایوسی دی نذر نہ کرو۔ فرض توں سبکدوش ہون دا مطلب صرف کڑی نوں ٹورنا (رخصتی) نہیں ہوندا، بلکہ ایس دا اصل مطلب ایہہ اے کہ تسیں اپنی سرپرستی وچ اوہنو ایس جوگا (قابل) بنا دیو کہ وہ زندگی دے کسی بھی طوفان دا اکیلی مقابلہ کر سکے۔ اوہنو اپنے پیراں تے کھڑا کرو، اوہنو معاشرے دا اک فعال تے مضبوط حصہ بناؤ، کیونکہ اک پُراعتماد تے معاشی طور تے مستحکم عورت کبھی کسی تے بوجھ نہیں بندی، بلکہ وہ اپنے خاندان دا فخر بن کے ابھردی اے۔