آبنائے ہرمز دی بندش تے کھلّن دے متضاد دعوے: امریکہ تے ایران دے اک دوجے اُتے حملے

140 ایرانی ہدفاں نوں نشانہ بنایا: سینٹ کام

امریکی اڈیاں اُتے میزائل داغے: پاسداران

امریکی فوج آبنائے ہرمز وچ بحری جہازاں دی محفوظ آمدورفت لئی پوری تیار: سینٹ کام

اک دن پہلے معاہدہ طے پایا سی، ایران نے سارے مطالبے منّے فیر اک گھنٹے بعد حملہ کر دتا: ٹرمپ

قطر، کویت، اردن تے بحرین وچ امریکی اڈیاں اُتے حملے کیتے، خطے وچ امریکی مداخلت دے خاتمے تک آبنائے ہرمز بند رہے گی: ایرانی دعویٰ

اک طرفہ معاہدیاں دا دور مک چکا اے: باقر قالیباف

تہران، واشنگٹن (مانیٹرنگ ڈیسک، نیوز ایجنسیاں) ایران تے امریکہ دے وچکار کشیدگی اک نویں تے خطرناک مرحلے وچ داخل ہو گئی اے، دوہاں دے اک دوجے اُتے حملے جاری نیں۔ ایران دی پاسدارانِ انقلاب نے آبنائے ہرمز نوں اگلے حکم تک بند کرن دا اعلان کردیاں ہویاں خبردار کیتا اے کہ کسے بھی نویں جارحیت دا سخت جواب دتا جائے گا، جدکہ امریکہ نے اس اعلان نوں مسترد کردیاں ہویاں آکھیا اے کہ آبنائے ہرمز اک بین الاقوامی آبی لنگھگاہ (راستہ) اے تے جہازاں دی آمدورفت معمول دے مطابق جاری رہے گی۔ پاسدارانِ انقلاب دے مطابق اک بحری جہاز نوں مبینہ طور اُتے غیر منظور شدہ راستے توں لنگھن دی کوشش اُتے وارننگ شاٹ دے ذریعے روک دتا گیا، جدکہ ایرانی میڈیا نے دعویٰ کیتا اے کہ امریکہ نے بندر عباس، سیرک، جاسک، چابہار، کنگان، بندر دیر تے عسلویہ سمیت وکھو وکھ علاقیاں وچ حملے کیتے نیں، پر ایرانی حکام دے مطابق انہاں حملیاں وچ حالے کسے جانی نقصان دی اطلاع نہیں ملی۔

دوجے پاسے امریکی سنٹرل کمانڈ (سینٹ کام) نے اعلان کیتا اے کہ ایران دے خلاف حملیاں دا نواں تے تیجا مرحلہ شروع کر دتا گیا اے۔ امریکی فوج دے مطابق لڑاکا طیاریاں، ڈرونز تے بحری جہازاں دے ذریعے تقریباً 140 فوجی ہدفاں نوں نشانہ بنایا گیا اے، جدکہ ایس ہفتے دے دوران 300 توں وددھ ہدفاں اُتے حملے کیتے جا چکے نیں۔ انہاں وچ ایرانی میزائل تے ڈرون تنصیبات، بحری صلاحیتاں، گولہ بارود دے ذخیرے، مواصلاتی نیٹ ورکس تے ساحلی نگرانی دے مرکز شامل نیں۔ امریکہ دا کہنا اے کہ ایران دا آبنائے ہرمز اُتے کوئی کنٹرول نہیں، بین الاقوامی آبی لنگھگاہ قانونی طور اُتے سارے جہازاں لئی کھلی اے تے جہازاں دی آمدورفت معمول دے مطابق جاری اے۔ سینٹ کام نے آکھیا کہ امریکی فوج آبنائے ہرمز وچ بحری جہازاں دی محفوظ آمدورفت یقینی بناؤن لئی پوری طرح تیار اے تے ایرانی جارحیت، ہراساں کرن، دھمکیاں تے آپوں بنائے اعلانات دے باوجود عالمی بحری راستے نوں کھلا رکھیا جائے گا۔

امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے آکھیا اے کہ امریکہ نے پچھلی رات ایران اُتے بہت سخت حملے کیتے، آبنائے ہرمز کمرشل ٹریفک لئی کھلی ہوئی اے۔ امریکی نشریاتی ادارے ‘سی این این’ نال گل بات کردیاں ڈونلڈ ٹرمپ نے دعویٰ کیتا کہ ایران دے نال اک دن پہلے معاہدہ طے پا گیا سی تے تہران تقریباً سارے مطالبے منّن اُتے تیار سی، پر اک گھنٹے بعد ہی ایران نے ڈرون حملے وچ اک تجارتی جہاز نوں نشانہ بنا دتا۔ ڈونلڈ ٹرمپ نے ایرانی قیادت اُتے تنقید کردیاں آکھیا کہ اوہ بہت بیمار ذہنیت دے لوگ نیں، انہاں نے کل اک معاہدے اُتے اتفاق کیتا سی جو ساڈے لئی اک بہترین معاہدہ سی۔ ایران نے معاہدے وچ ایٹمی معاملے سمیت سب کچھ چھڈ دتا سی، اس توں بعد اوہ کمرے چوں باہر نکلے تے اک گھنٹے دے اندر اندر جہاز اُتے ڈرون حملہ کر دتا۔

ادھر ایرانی پاسدارانِ انقلاب نے آبنائے ہرمز نوں اگلی ہداہت تک پورے طور اُتے بند کرن دا اعلان کر دتا۔ ایرانی سرکار میڈیا دے مطابق ایہ قدم اک بحری جہاز اُتے انتباہی فائرنگ توں بعد چکیا گیا۔ ایران دا دعویٰ اے کہ جہاز غیر منظور شدہ تے غیر قانونی راستے توں لنگھن دی کوشش کر رہا سی۔ آبنائے ہرمز خطے وچ امریکی مداخلت دے خاتمے تک بند رہے گی۔ پاسدارانِ انقلاب نے خبردار کیتا کہ جے دشمن نے اس واقعے نوں بہانہ بنا کے کوئی غلط قدم چکیا تے اوہنوں سخت ردعمل دا سامنا کرنا پئے گا۔ امریکی حکام دا کہنا اے کہ ایہ کاروائیاں تجارتی جہازاں اُتے ایرانی حملیاں دے جواب وچ کیتیاں جا رہیاں نیں۔ امریکی وزیر دفاع پیٹ ہیگستھ نے آکھیا کہ ایران نے غلط فیصلے کیتے نیں تے اب اوہنوں ایہناں دی قیمت چکانی پئے گی۔

ایس دے نال ہی ایران نے دعویٰ کیتا اے کہ اوہنے امریکی حملیاں دے جواب وچ قطر دے ‘العدید ایئر بیس’، کویت وچ امریکی فوجی تنصیبات، تے اردن، بحرین تے ہور تھانواں اُتے امریکی مفادات نوں بیلسٹک میزائلیاں تے ڈرونز نال نشانہ بنایا اے۔ ایران نے عمان دی بندرگاہ ‘دقم’ وچ امریکی بحری بیڑیاں لئی قائم لاجسٹک مرکزاں نوں بھی نشانہ بناؤن دا دعویٰ کیتا اے، پر ایہناں دعویاں دی آزادانہ تصدیق نہیں ہو سکی۔ قطر نے تصدیق کیتی اے کہ ایرانی حملیاں تے میزائلیاں دے ملبے پاروں اک بچے سمیت تن بندے زخمی ہوئے نیں۔ متحدہ عرب امارات نے بھی آکھیا اے کہ اوہدے فضائی دفاعی نظام (ایئر ڈیفنس سسٹم) نے ایرانی میزائلیاں تے ڈرونز نوں ناکام بنا دتا، جدکہ بحرین وچ خطرے دے سائرن وجا دتے گئے تے شہریاں نوں محفوظ تھانواں اُتے منتقل ہون دیاں ہداہتاں جاری کیتیاں گئیاں۔

سعودی عرب، عمان تے کویت نے ایرانی حملیاں دی سخت مذمت کردیاں ایہناں نوں بین الاقوامی قانون، اقوام متحدہ دے چارٹر تے علاقائی خودمختاری دی خلاف ورزی قرار دتا اے۔ ایہناں ملکاں نے خبردار کیتا اے کہ موجودہ کشیدگی عالمی تجارت، توانائی دی سپلائی تے خطے دے امن و استحکام لئی سنگین خطرے پیدا کر سکدی اے۔ ادھر بھارت نے بھی عمان دے ساحل لاگے تجارتی جہاز اُتے حملے دی مذمت کردیاں دسیا اے کہ جہاز اُتے سوار 11 بھارتی شہریاں چوں 10 نوں بحفاظت بچا لیا گیا اے، جدکہ اک شہری حالے تک لاپتہ اے۔ برطانوی ادارے ‘یو کے میری ٹائم ٹریڈ آپریشنز’ دے مطابق حملے توں بعد جہاز وچ اگ بھڑک اٹھی سی، پر مقامی حکام نے عملے نوں بحفاظت باہر کڈھ لیا۔ آبنائے ہرمز دنیا دی اہم ترین توانائی لنگھگاہواں وچ گنی جاندی اے تے اوتھے ودھدی ہوئی کشیدگی نے عالمی تیل دی سپلائی، بحری تجارت تے مشرق وسطیٰ دے امن دے حوالے نال شدید خدشے پیدا کر دتے نیں۔

ایران دے مرکزی مذاکرات کار تے پارلیمنٹ دے سپیکر محمد باقر قالیباف نے ایکس (ٹویٹر) اُتے اپنے بیان وچ آکھیا کہ اک طرفہ معاہدیاں دا دور مک چکا اے، اسیں تہانوں آکھیا سی، یا اپنے وعدے پورے کرو یا وعدہ خلافی دی قیمت ادا کرو، سچائی تہاڈے سامنے اے۔ اس پوسٹ دے نال امریکہ تے ایران وچکار طے پاؤن والی مفاہمتی یادداشت دی شق نمبر پنج دی اک تصویر بھی شیئر کیتی گئی، جس وچ لکھیا اے کہ مفاہمتی یادداشت اُتے دستخطاں توں بعد ایران خلیج فارس توں بحیرہ عمان تے بحیرہ عمان توں خلیج فارس آؤن جان والے تجارتی جہازاں دی محفوظ آمد و رفت لئی انتظام کرے گا تے ایہ سہولت صرف 60 دناں تک بنا کسے فیس دے دتی جائے گی۔ اس شق دی جیڑی تصویر باقر قالیباف نے شیئر کیتی، اوہدے وچ “ایران انتظام کرے گا” دے لفظاں نوں نمایاں کیتا گیا اے۔ ایرانی وزارتِ خارجہ دے ترجمان اسماعیل بقائی نے مسقط وچ عباس عراقچی تے عمانی حکام دے وچکار گزرے دن ہون والی گل بات بارے آکھیا کہ ایہناں مذاکرات دا مقصد آبنائے ہرمز وچ آمدورفت تے جہاز رانی دے طریقے دے حوالے نال باہمی ہم آہنگی پیدا کرنا سی۔