آبنائے ہرمز دے بند ہون تے کھلھن دے متضاد دعوے: امریکا تے ایران دے ہک دوجے اُتے حملے، 140 ایرانی ٹھکانیاں (اہداف) نوں نشانہ بنایا: سینٹ کام؛ امریکی اڈیاں اُتے میزائل داغے: پاسداران
امریکی فوج آبنائے ہرمز وچ بحری جہازاں دی محفوظ لنگھ ٹپ (آمدورفت) لئی پوری طرح تیار اے: سینٹ کام؛ اک دن پہلاں معاہدہ طے پا گیا سی، ایران نے سارے مطالبے منے پھر ہک گھنٹے بعد حملہ کر دتا: ٹرمپ؛ قطر، کویت، اردن تے بحرین وچ امریکی اڈوں اُتے حملے کیتے، خطے وچ امریکی مداخلت دے خاتمے تیکر آبنائے ہرمز بند رہے گی: ایرانی دعویٰ؛ ہک پاسے (یک طرفہ) معاہدیاں دا دور مک گیا اے: باقر قالیباف
تہران، واشنگٹن (مانیٹرنگ ڈیسک، نیوز ایجنسیاں) ایران تے امریکا دے وچکار کشیدگی ہک نویں تے خطرناک مرحلے وچ وڑ گئی اے، دوہاں دے ہک دوجے اُتے حملے جاری نیں۔ ایران دی پاسدارانِ انقلاب نے آبنائے ہرمز نوں اگلے حکم تیکر بند کرن دا اعلان کردیاں ہویاں خبردار کیتا اے کہ کسے بھی نویں جارحیت دا ڈاڈھا (سخت) جواب دتا جائے گا، جدکہ امریکا نے اس اعلان نوں رد کردیاں ہویاں آکھیا اے کہ آبنائے ہرمز ہک بین الاقوامی پانی دا لنگھ (آبی گزرگاہ) اے تے جہازاں دی لنگھ ٹپ معمول دے مطابق جاری رہے گی۔
پاسدارانِ انقلاب دے مطابق ہک بحری جہاز نوں مبینہ طور تے غیر منظور شدہ راہ توں لنگھن دی کوشش اُتے وارننگ شاٹ مار کے روک دتا گیا، جدکہ ایرانی میڈیا نے دعویٰ کیتا اے کہ امریکا نے بندر عباس، سیرک، جاسک، چابہار، کنگان، بندر دیر تے عسلویہ سمیت وکھو وکھ علاقیاں وچ حملے کیتے نیں، پر ایرانی حکام دے مطابق انہاں حملیاں وچ حالے تیکر کسے جانی نقصان دی خبر نہیں ملی۔
دوجے پاسے امریکی سنٹرل کمانڈ (سینٹ کام) نے اعلان کیتا اے کہ ایران دے خلاف حملیاں دا نواں تے تریجا مرحلہ شروع کر دتا گیا اے۔ امریکی فوج دے مطابق لڑاکا طیا ریاں، ڈرونز تے بحری جہازاں راہیں تقریباً 140 فوجی ٹھکانیاں (اہداف) نوں نشانہ بنایا گیا اے جدکہ ایس ہفتے دے دوران 300 توں ودھ ٹھکانیاں اُتے حملے کیتے جا چکے نیں۔ انہاں وچ ایرانی میزائل تے ڈرون تنصیبات، بحری صلاحیتاں، گولہ بارود دے ذخیرے، مواصلاتی نیٹ ورکس تے ساحلی نگرانی دے مرکز شامل نیں۔
سینٹ کام دا کہنا سی کہ ایران دا آبنائے ہرمز اُتے کوئی کنٹرول نہیں، جدکہ بین الاقوامی آبی گزرگاہ قانونی طور تے سارے جہازاں لئی کھلی اے تے جہازاں دی آمدورفت معمول دے مطابق جاری اے۔ امریکی فوج آبنائے ہرمز وچ بحری جہازاں دی محفوظ لنگھ ٹپ یقینی بناؤن لئی پوری طرح تیار اے تے ایرانی جارحیت، ڈراوے، دھمکیاں تے خودساختہ اعلانات دے باجود عالمی بحری راہ نوں کھلا رکھیا جائے گا۔
امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے آکھیا اے کہ امریکا نے پچھلی رات ایران اُتے بہت سخت حملے کیتے، آبنائے ہرمز کمرشل ٹریفک لئی کھلی ہوئی اے۔ امریکی ٹی وی ‘سی این این’ نال گل بات کردیاں ڈونلڈ ٹرمپ نے دعویٰ کیتا کہ ایران دے نال اک دن پہلاں معاہدہ طے پا گیا سی تے تہران تقریباً سارے مطالبے منن لئی تیار سی، پر ہک گھنٹے بعد ای ایران نے ڈرون حملے وچ ہک تجارتی جہاز نوں نشانہ بنا دتا۔
ڈونلڈ ٹرمپ نے ایرانی قیادت اُتے تنقید کردیاں آکھیا کہ اوہ بہت بیمار ذہنیت دے لوک نیں، اوہناں نے کل ہک معاہدے اُتے اتفاق کیتا سی، جیہڑا ساڈے لئی ہک بہترین معاہدہ سی۔ ایران نے معاہدے وچ ایٹمی معاملے سمیت سب کجھ چھڈ دتا سی، اوہدے بعد اوہ کمرے توں باہر نکلے تے ہک گھنٹے دے اندر اندر جہاز اُتے ڈرون حملہ کر دتا۔
ادھر ایرانی پاسدارانِ انقلاب نے آبنائے ہرمز نوں تا حکمِ ثانی (اگلے حکم تیکر) پورے طور تے بند کرن دا اعلان کر دتا۔ ایرانی سرکاری میڈیا دے مطابق ایہ قدم ہک بحری جہاز اُتے انتباہی فائرنگ دے بعد چکیا گیا۔ ایران دا دعویٰ اے کہ جہاز غیر منظور شدہ تے غیر قانونی راہ توں لنگھن دی کوشش کر رہا سی۔ آبنائے ہرمز خطے وچ امریکی مداخلت دے خاتمے تیکر بند رہے گی۔ پاسدارانِ انقلاب نے خبردار کیتا کہ جے دشمن نے اس واقعے نوں بہانہ بنا کے کوئی غلط قدم چکیا تے اوہنوں سخت جواب دا سامنا کرنا پئے گا۔ امریکی حکام دا کہنا اے کہ ایہ کارروائیاں تجارتی جہازاں اُتے ایرانی حملیاں دے جواب وچ کیتیاں جا رہیاں نیں۔ امریکی وزیر دفاع پیٹ ہیگستھ نے آکھیا کہ ایران نے غلط فیصلے کیتے نیں تے ہن اوہنوں ایہناں دی قیمت تارنی (چکانی) پئے گی۔
ادھر ایران نے دعویٰ کیتا اے کہ اوہنے امریکی حملیاں دے جواب وچ قطر دے العدید ایئر بیس، کویت وچ امریکی فوجی تنصیبات تے اردن، بحرین تے ہور تھاواں اُتے امریکی مفادات نوں بیلسٹک میزائلاں تے ڈرونز نال نشانہ بنایا اے۔ ایران نے عمان دی بندرگاہ دُقم وچ امریکی بحری بیڑیاں لئی قائم لاجسٹک مراکز نوں وی نشانہ بناؤن دا دعویٰ کیتا اے، پر انہاں دعویاں دی آزادانہ تصدیق نہیں ہو سکی۔
قطر نے تصدیق کیتی اے کہ ایرانی حملیاں تے میزائلوں دے ملبے پاروں ہک بال (بچے) سمیت تن بندے زخمی ہوئے نیں۔ متحدہ عرب امارات نے وی آکھیا اے کہ اوہدے فضائی دفاعی نظام نے ایرانی میزائلوں تے ڈرونز نوں ناکام بنا دتا اے جدکہ بحرین وچ خطرے دے سائرن وجا دتے گئے تے شہریاں نوں محفوظ تھاواں اُتے جان دیاں ہداہتاں دتیاں گئیاں۔
سعودی عرب، عمان تے کویت نے ایرانی حملیاں دی سخت مذمت کردیاں ایہناں نوں بین الاقوامی قانون، اقوام متحدہ دے چارٹر تے علاقائی خودمختاری دی خلاف ورزی قرار دتا اے۔ انہاں ملکاں نے خبردار کیتا اے کہ موجودہ کشیدگی عالمی تجارت، توانائی دی سپلائی تے خطے دے امن و استحکام لئی وڈے خطرے پیدا کر سکدی اے۔ ادھر بھارت نے وی عمان دے ساحل نیڑے تجارتی جہاز اُتے حملے دی مذمت کردیاں دسیا اے کہ جہاز اُتے سوار 11 بھارتی شہریاں وچوں 10 نوں بحفاظت بچا لیا گیا اے، جدکہ ہک شہری حالے وی لاپتا اے۔
برطانوی ادارے ‘یو کے میری ٹائم ٹریڈ آپریشنز’ دے مطابق حملے توں بعد جہاز وچ بھاہ (آگ) بھڑک اٹھی سی، پر مقامی حکام نے عملے نوں بحفاظت نکال لیا۔ آبنائے ہرمز دنیا دے اہم ترین توانائی لنگھاں وچ گنی جاندی اے تے اوتھے ودھدی ہوئی کشیدگی نے عالمی تیل دی سپلائی، بحری تجارت تے مشرق وسطیٰ دے امن دے حوالے نال وڈے خدشات پیدا کر دتے نیں۔
ایران دے مرکزی مذاکرات کار تے پارلیمان دے سپیکر محمد باقر قالیباف نے ‘ایکس’ (ٹویٹر) اُتے اپنے بیان وچ آکھیا کہ ہک پاسے دے معاہدیاں دا دور مک گیا اے، اسیں تہانوں آکھیا سی، یا اپنے وعدے پورے کرو یا وعدہ خلافی دی قیمت تارو، حقیقت تہاڈے سامنے اے۔ اس پوسٹ دے نال امریکا تے ایران وچکار طے پانے والی مفاہمتی یادداشت دی شق نمبر پنج دی ہک تصویر وی شیئر کیتی گئی، جس وچ لکھیا اے کہ مفاہمتی یادداشت اُتے دستخط توں بعد ایران خلیج فارس توں بحیرہ عمان تے بحیرہ عمان توں خلیج فارس آؤن جان والے تجارتی جہازاں دی محفوظ لنگھ ٹپ لئی انتظام کرے گا تے ایہ سہولت صرف 60 دناں تیکر بناں کسے فیس دے دتی جائے گی۔ اس شق دی جیہڑی تصویر باقر قالیباف نے شیئر کیتی، اوہدے وچ ’’ایران انتظام کرے گا‘‘ دے لفظاں نوں ابھاریا (نمایاں کیتا) گیا اے۔ ایرانی وزارتِ خارجہ دے ترجمان اسماعیل بقائی نے مسقط وچ عباس عراقچی تے عمانی حکام دے وچکار پچھلے دن ہوون والی گل بات دے بارے آکھیا کہ انہاں مذاکرات دا مقصد آبنائے ہرمز وچ آمدورفت تے جہاز رانی دے طریقے دے حوالے نال باہمی ہم آہنگی پیدا کرنا سی۔
