ایران امریکا نال مذاکرات لئی راضی، بمباری دباؤ پاؤن دا حربہ اے

ثالثی کوششاں نتیجہ خیز نہ ہون دی وڈی وجہ دوہاں دھریاں وچ بداعتمادی دی تاریخ اے

(تجزیہ: سلمان غنی)

لاہور (تجزیااتی رپورٹ)

وائٹ ہاؤس دے ترجمان ولوں آؤن والا ایہ بیان کہ صدر ٹرمپ نے ایران نال سفارتکاری دے بوہے بند نہیں کیتے تے کھِچو تان (کشیدگی) دے باوجود واشنگٹن تے تہران وچالے رابطے جاری نیں، نوں موجودہ حالات وچ امن دے حوالے نال اک چنگی امید منیا جا سکدا اے۔ ایہ توں پتہ لگدا اے کہ امریکا پورے طریقے نال آمنے سامنے ہون دی بجائے مذاکرات دا راہ کھلا رکھنا چاہندا اے تے کسے وی فالتو ٹکراؤ توں بچنا چاہندا اے، یعنی امریکا دباؤ تے سفارتکاری نوں اکو ویلے نال لے کے چل رہا اے تاکہ اپنے مفاداں دے مطابق گل بات دی گنجائش بنی رہے۔ دوجے پاسے ایرانی لیڈرشپ وی امریکی حملیاں دے جواب وچ پکے ارادے تے ڈٹ جان دے باوجود سفارتی حل نوں رد نہیں کر رہی، خاص طور اُتے ایرانی صدر مسعود پزشکیان ولوں ایسے اشارے آ رہے نیں کہ سفارتی حل کم کر سکدا اے، پر ایہدے لئی امریکی لیڈرشپ نوں اپنا طریقہ بدلنا ہوئے گا۔ دوجے پاسے ایرانی پاسدارانِ انقلاب امریکی حملیاں دے جواب وچ امریکی تے مغربی جلیہازاں نوں بیلسٹک میزائلاں تے ڈرونز نال نشانہ بناؤن دے دعوے کردے تے تگڑا ردِعمل دین اُتے اڑے نظر آؤندے نیں۔ ماہرین دا کہنا اے کہ جے آؤن والے دناں وچ امریکا تے ایران ولوں صلح صفائی دے اشارے آؤندے نیں یا ثالثی کرن والے ملکاں دا دھریاں اُتے دباؤ ودھدا اے تاں مذاکرات دی بحالی دے امکان روشن ہو سکدے نیں۔

بین الاقوامی مبصرین وی ایہنوں بوہا کھلا رکھن دی سفارتی حکمتِ عملی آکھدے نیں تاکہ حالات بہتر ہون اُتے کسے معاہدے یا کھِچو تان وچ کمی دا راہ پدھرا ہو سکے۔ ایس پاسے پاکستان وی پچھے رہ کے رابطیاں وچ مصروف اے، ایس لسٹ وچ پاکستان دے قطر، عمان، سعودی عرب تے چین نال رابطے ہوئے نیں۔ پر ثالثی دیاں کوششاں ہن تک نتیجہ خیز کیوں نہیں ہو سکیاں، ایہدی وڈی وجہ دوہاں دھریاں دے وچالے بداعتمادی دی اک لمبی تاریخ اے، جیہدی وجہ توں ہر دھر دوجی اُتے شک کردی اے تے بنیادی اختلافات خاص طور اُتے جوہری پروگرام، علاقائی سلامتی، پابندیاں تے مشرقِ وسطیٰ وچ اثر و رسوخ ورگے مسلیاں اُتے اختلافات حالے وی اوویں دے اوویں کھلوتے نیں۔ امریکا تے ایران دوہاں وچ اندرونی سیاسی دباؤ حکومتاں دی لچک نوں گھٹ کر دیندا اے۔ امریکا تے ایران وچالے دوبارہ توں جنگی ماحول دی وڈی وجہ آبنائے ہرمز وچ جہاز رانی دا مسلہ اے تے دوویں دھریاں ایس اُتے اک دوجے دا غلبہ منن نوں تیار نہیں نیں۔

امریکا، ایران تے خلیجی ملک ایس حقیقت توں چنگی طرحاں واقف نیں کہ ہرمز وچ امن سب دے فائدے وچ اے، ایس لئی کھِچو تان دے باوجود سفارتی راہ کھلا رکھن دی کوشش کیتی جاندی اے، ایس لئی زیادہ امکان ایہو ای اے کہ مستقبل وچ ہرمز دا معاملہ سفارتکاری، اعتماد سازی تے علاقائی صلح صفائی راہیں ہی اگے ودھے گا۔ جپھیر بمباری دے نال نال سفارتکاری دا سوال اے، تاں کئی واری بمباری مذاکرات لئی راضی کرن دا اک حربہ ہوندی اے تاکہ مخالف دھر دباؤ وچ آ جائے، پر آخر کار حل صرف سیاسی تے سفارتی مذاکرات راہیں ہی نکلدا اے۔