حملے بند، امریکا تے ایران گل بات لئی تیار: پاکستان، قطر نے سفارتی کوششاں تیز کر دتیاں، گل بات دا اگلا دور جنیوا، دوحہ یا اسلام آباد وچ ہون دا امکان
حملے روکے تاں اساں وی جوابی کارروائیاں معطل کر دتیاں: ترجمان ایرانی فوج؛ عرب اتحادیاں دی دوری، ہتھیاراں وچ کمی پاروں امریکا نے حملے بند کیتے: امریکی میڈیا؛ ٹرمپ نے مذاکرات نوں ہور ویلا دین دا فیصلہ کیتا، حملیاں لئی تیار ہاں، ہتھیاراں دی کوئی کمی نہیں: امریکی سفیر مائیک والٹز؛ حوثیاں دا سعودی ڈرون مار ڈاہن دا دعویٰ
تہران، واشنگٹن، اسلام آباد (نیوز ایجنسیاں، مانیٹرنگ ڈیسک) امریکا تے ایران دے وچکار کھلوتے (تعطل کا شکار) مذاکرات بحال کراؤن لئی پاکستان تے قطر دیاں اک واری پھر سفارتی کوششاں کامیاب ہو رہیاں ہن۔ العربیہ دی رپورٹ دے مطابق امریکا تے ایران نے مذاکرات دی بحالی بارے پاکستان تے قطر دی پیش کیتی گئی تجویز تے اپنے جواب جمع کرا دتے ہن۔ رپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ ایران نے پاکستان نوں مذاکرات دا سلسلہ دوبارہ شروع کرن تے اپنی رضا مندی توں وی آگاہ کر دتا اے، جس نال سفارتی پیش رفت دی نئی امید پیدا ہوئی اے۔ ذرائع دے مطابق مذاکرات دا اگلا دور سوئٹزرلینڈ دے شہر جنیوا، قطر دے دارالحکومت دوحہ یا اسلام آباد وچوں کسی اک تھاں تے ہون دا امکان اے۔ دوجے پاسے ایرانی فوج دے ترجمان محمد اکرامینیا نے کہیا اے کہ امریکا نے اپنے حملے روکے ہن تاں ایران نے وی اپنی جوابی کارروائیاں معطل کر دتیاں۔ ترجمان ایرانی فوج نے کہیا کہ امریکا سٹریٹیجک فیصلہ سازی دے حوالے نال تھکاوٹ دا شکار اے۔
اوہدے کول کوئی واضع حکمتِ عملی نہیں۔ اوہناں دا کہنا سی کہ حالیہ 14 توں 15 دناں دی لڑائی دے دوران ایران دی فوجی کارروائیاں دیاں کچھ خاص گلاں سن، جنہاں وچ حملیاں دا مرکز امریکی ریڈار تنصیبات تے مدد فراہم کرن والے مرکز سن، تاکہ امریکا نوں ہور حملیاں توں روکیا جا سکے۔ اکرامینیا دے مطابق ایران نے ایس عرصے وچ کوشش کیتی کہ امریکا نوں مذاکرات دی میز تے واپس لایا جائے تاکہ وہ دوہاں ملکاں دے وچکار مفاہمتی یادداشت دیاں شقاں تے عمل کرے۔ ایہدے توں علاوہ ایرانی فوج دے ترجمان محمد اکرامینیا نے اپنے بیان وچ دعویٰ کیتا اے کہ فوج نے حالیہ جنگ بندی دے عرصے نوں اپنی فوجی صلاحیتاں دی بحالی تے مضبوطی لئی استعمال کیتا، خاص طور تے فضائی دفاع دے شعبے وچ۔ اوہناں دسیا کہ مرمت کیتے گئے دفاعی نظام دوبارہ فعال کر دتے گئے ہن، جدکہ نویں سامان نوں حال ہی وچ فوج دے آپریشنل ڈھانچے وچ شامل کیتا گیا اے، جس نال ایران دی فضائی دفاعی صلاحیتاں وچ بہتری آئی اے۔ جنرل اکرامینیا نے کہیا کہ اساں موقعیاں توں بھرپور فائدہ چکن دی کوشش کیتی اے۔
جنگ بندی دا عرصہ ساڈی دفاعی منصوبہ بندی، خاص طور تے فضائی دفاع دے شعبے وچ، اک اچھا موقع ثابت ہویا۔ امریکی صدر ٹرمپ نے ایران نال مذاکرات نوں ہور ویلا دین دا فیصلہ کیتا اے، تاہم امریکا خطے وچ ہور کارروائیاں لئی تیار اے۔ اقوامِ متحدہ وچ امریکی سفیر مائیک والٹز نے کہیا کہ صدر ٹرمپ مذاکرات نوں کچھ تھاں (گنجائش) دے رہے ہن، پر امریکی فوج مکمل طور تے تیار حالت وچ موجود اے۔ اوہناں نے ایران خلاف ممکنہ حملیاں لئی ہور فوجی وسائل خطے وچ منتقل کیتے جان دی تصدیق کیتی۔ والٹز نے ایہناں خبراں نوں مسترد کر دتا کہ امریکا ہتھیاراں دی کمی پاروں گولہ بارود محدود کر رہا اے۔ اوہناں دا کہنا سی کہ امریکی فوج کول کارروائی جاری رکھن لئی درکار سارے وسائل موجود ہن۔ ایہدے توں پہلے امریکی میڈیا اداریاں نیویارک ٹائمز، ایکسیوس، سی این این تے ایسوسی ایٹڈ پریس نے رپورٹ کیتا اے کہ ڈونلڈ ٹرمپ نے فی الحال ایران خلاف امریکی فوجی حملیاں وچ تیزی نہ لیاؤن دا فیصلہ کیتا اے۔ ایہناں میڈیا ذرائع دے مطابق ایہہ فیصلہ اوہدوں کیتا گیا جڈوں حکام نے پیٹریاٹ دفاعی میزائلاں دے ذخیریاں وچ کمی تے خلیج فارس وچ امریکا دے عرب اتحادیاں دے دور ہون دے خدشیاں تے تشویش دا اظہار کیتا۔
وائٹ ہاؤس نے کہیا اے کہ ایران دے معاملے تے ہن وی سارے آپشن موجود ہن۔ وائٹ ہاؤس دے ڈائریکٹر برائے مواصلات سٹیون چونگ نے فاکس نیوز نال گل بات وچ کہیا کہ صدر ہمیشہ ایہہ کہندے آئے ہن کہ وہ سفارتی حل نوں ترجیح دندے ہن، پر جے ایران آبنائے ہرمز وچ یا ساڈے اتحادیاں خلاف شدت پسندانہ سرگرمیاں جاری رکھدا اے تاں ٹرمپ اپنے سارے آپشن برقرار رکھے ہوئے ہن۔ ایرانی صدر مسعود پزشکیان دی صدارت ہیٹھ ہون والے اعلیٰ سطح دے اجلاس وچ امریکی حملیاں نال ہون والے نقصاناں تے تفصیلی بریفنگ دتی گئی۔ اجلاس نال خطاب کردیاں ایرانی صدر نے کہیا کہ شہری انفراسٹرکچر تے امریکی حملے جنگی جرائم دے زمرے وچ آؤندے ہن تے ایہناں جرائم دا معاملہ عالمی فورمز تے چکيا جانا چاہیدا اے۔ انفراسٹرکچر تے حملیاں دے ذمہ داراں دا احتساب یقینی بنایا جائے۔ مسعود پزشکیان نے کہیا کہ گوانڈھی ملکاں نال تعاون نوں وادھا دینا حکومت دی اہم ترجیح وچ شامل اے۔ اوہناں نے متعلقہ اداریاں نوں ہدایت کیتی کہ تباہ شدہ انفراسٹرکچر دی تعمیرِ نو دے کم وچ تیزی لائی جائے تے آؤن جان (نقل و حمل) دے نظام نوں ہور مضبوط، محفوظ تے اثر دار بنایا جائے۔
امریکی فوج دی مرکزی کمان سینٹکام نے کہیا اے کہ ایران خلاف بحری ناکہ بندی بدستور مکمل طور تے نافذ اے تے اوہدے نے خلاف ورزی کرن والے 12 بحری جہازاں دا راستہ بدل دتا۔ ایکس تے جاری بیان وچ سینٹکام نے کہیا کہ امریکی فوج نے حکماں دی تعمیل نہ کرن والے دو جہازاں نوں ناکارہ بنا دتا تے ناکہ بندی تے مکمل عمل درآمد یقینی بناؤن لئی دو جہازاں تے چڑھ کے تلاشی لئی۔ ایران دے ادارہ برائے تحفظِ ماحولیات نے کہیا اے کہ آبنائے ہرمز وچ ماحولیاتی خدمات تے ماحولیاتی نقصاناں دی فیس وصول کرن دے قواعد تیار کر لئی گئے ہن تے منظوری لئی حکومت نوں گھل دتے گئے ہن۔ ادارے دے مطابق آبنائے ہرمز توں ہر سال 50 ہزار توں وادھ بحری جہاز تے آئل ٹینکر لنگھدے ہن جس نال خلیج فارس وچ آلودگی پھیلدی اے۔ ادارے دا کہنا اے کہ آلودگی نال ہون والے نقصان دا ازالہ ہونا چاہیدا اے۔ ایران دا موقف اے کہ آبنائے ہرمز بین الاقوامی پانی نہیں بلکہ ایران تے عمان دی علاقائی سمندری حدود دا حصہ اے، تے بین الاقوامی قانوناں تحت لنگھن والے جہازاں توں فیس وصول کرنا جائز اے۔ ایران نے کہیا اے کہ آبنائے ہرمز دے انتظام بارے عمان نال مذاکرات وچ پیش رفت ہوئی اے۔
ایرانی وزارتِ خارجہ دے ترجمان اسماعیل بقائی دے مطابق تہران وچ ہون والے مذاکرات وچ دوہاں ملکاں دے نائب وزرائے خارجہ نے جہاز رانی دے محفوظ رستیاں تے خودمختاری دے احترام تے گل بات کیتی۔ اوہناں نے مذاکرات نوں مفید قرار دندیاں کہیا کہ تکنیکی تے سیاسی مشاورت جاری اے۔ ایرانی پاسدارانِ انقلاب نے دعویٰ کیتا اے کہ امریکا نال جاری کشیدگی دوران ایرانی جوابی کارروائیاں وچ 200 توں وادھ امریکی فوجی ہلاک جبکہ بڑی تعداد وچ اہلکار زخمی ہوئے ہن۔ کویت نے ایہناں خبراں دی سختی نال تردید کر دتی اے جنہاں وچ دعویٰ کیتا گیا سی کہ اوہدے نے ایران خلاف امریکی فوجی کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ امریکا وچ کویت دی سفیر شیخہ الزین الصباح نے امریکی اخبار دے اداریہ بورڈ نوں اک خط گھلیا، جس وچ واضح کیتا گیا کہ کویت نے ایران خلاف کسی وی فوجی کارروائی وچ حصہ نہیں لیا۔ کویتی سفیر نے اپنے خط وچ کہیا کہ نہ تاں کویت نے اپنے لڑاکا طیارے ایران خلاف استعمال کیتے تے نہ ہی اپنی سرزمین، فضائی حدود یا علاقائی سمندری حدود نوں کسی جارحانہ فوجی کارروائی لئی استعمال کرن دی اجازت دتی۔ یمنی حوثی باغیاں نے دعویٰ کیتا اے کہ اوہناں نے یمن دے شمال مغربی علاقے وچ سعودی عرب دا اک ڈرون مار ڈاہیا اے۔
حوثی فوجی ترجمان یحییٰ سریع دے مطابق ترکیہ وچ تیار کیتا گیا مسلح جاسوس ڈرون اوہدوں نشانہ بنایا گیا جڈوں وہ مبینہ طور تے دشمنانہ کارروائیاں وچ مصروف سی۔ امریکی اخبار نیویارک پوسٹ نے دعویٰ کیتا اے کہ جے ایران دے ایٹمی پروگرام بارے سفارتی کوششاں ناکام ہوئیاں تاں امریکا ایران دی محفوظ ایٹمی تنصیبات وچ موجود یورینیم دے ذخیرے تے قبضہ کرن لئی وڈے پیمانے تے خاص فوجی آپریشن دا آپشن زیرِ غور لا سکدا اے، ایس ممکنہ کارروائی نوں عسکری تاریخ دے اؤکھے ترین آپریشنز وچ گنیا جا رہا اے۔ نیویارک پوسٹ دی رپورٹ وچ ماہرین دے حوالے نال دعویٰ کیتا گیا اے کہ امریکی سپیشل آپریشنز فورسز ایسے ممکنہ آپریشن دی تیاری دے وکھو وکھ پہلوآں دا جائزہ لے رہیاں ہن، جس تحت ایران دی محفوظ ایٹمی تنصیبات وچ موجود یورینیم نوں قبضے وچ لے کے ملک توں باہر منتقل کیتا جا سکے۔ رپورٹ دے مطابق کچھ ماہرین نے ایس مشن نوں عسکری تاریخ دے سب توں اؤکھے فوجی آپریشنز وچوں اک قرار دتا اے، کیوں جو ایہدے لئی ایرانی سرزمین دے اندر وسیع لاجسٹک انتظامات تے سخت سکیورٹی اقدامات لوڑیندے ہون گے۔
سینٹر فار سٹریٹجک اینڈ انٹرنیشنل سٹڈیز دے نائب ڈائریکٹر جوزف راجرز دا کہنا اے کہ ایران دے موجودہ ایٹمی مواد نال نپٹن لئی فوجی آپشن سب توں اثر دار راستہ ثابت ہو سکدا اے۔ اوہناں دے مطابق سفارتی مذاکرات وچ ہن تک تیز رفتار پیش رفت ویکھن نوں نہیں ملی۔ رپورٹ وچ ملٹری پلاننگ توں واقف اک باخبر ذریعہ دے حوالے نال دسیایا گیا اے کہ ایس منصوبے تحت ایٹمی تنصیبات دے گرد سکیورٹی فراہم کرن، رکاوٹاں تے دھماکا خیز مواد ہٹاؤن تے محفوظ راہداریاں قائم کرن لئی ہزاراں فوجیاں دی تعیناتی دی لوڑ پے سکدی اے۔ ایہدے توں بعد سپیشل فورسز دیاں چھوٹیاں ٹیماں یورینیم تک رسائی حاصل کر کے اوہنو ایران توں باہر منتقل کرن دی ذمہ داری سنبھالن گیاں۔ نیویارک پوسٹ دے مطابق ایہہ آپریشن انتہائی خطرناک ہووے گا۔ آبنائے ہرمز وچ ایران دے طے کیتے گئے بحری راستے توں ہٹن والا آئل ٹینکر بارودی سرنگ نال ٹکرا کے تباہ ہو گیا۔
ایرانی میڈیا نے دعویٰ کیتا اے کہ آبنائے ہرمز وچ ایران ولوں طے کیتے گئے بحری راستے دی خلاف ورزی کرن والا اک آئل ٹینکر بارودی سرنگ نال ٹکرا کے دھماکے نال تباہ ہو گیا۔ ٹینکر ایران ولوں مقرر کیتے گئے نیویگیشن روٹ توں ہٹ گیا سی، جس دے کچھ گھنٹیاں بعد وہ بارودی سرنگ نال ٹکرا گیا، جس دے نتیجے وچ زور دار دھماکا ہویا۔ رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ ایران ایہدے توں پہلے کئی واری خبردار کر چکا سی کہ جے کوئی بحری جہاز اوہدے اعلان کیتے گئے راستے توں پرے ہٹے گا تاں اوہدے نتائج دا ذمہ دار آپ ہووے گا۔ ایرانی پاسدارانِ انقلاب دے ترجمان حسین محبی نے کہیا اے کہ جے برطانیہ ایران خلاف جنگ وچ امریکا دی حمایت کردا اے تاں وہ اک یقینی تے جائز ہدف بن جائے گا۔
ایرانی سرکاری نشریاتی ادارے آئی آر آئی بی دے مطابق اوہناں دا کہنا سی کہ برطانیہ تے خلیج فارس دے ملکاں سمیت کوئی وی ملک جو تنازع وچ امریکا دی حمایت کرے گا، ایران دی نظر وچ اک جائز ہدف ہووے گا۔ محبی نے ایہہ وی کہیا کہ امریکی بمبار طیاریاں نے حال ہی وچ برطانیہ دے اک فوجی اڈے نوں استعمال کیتا اے۔ امریکی گلوکارہ کیٹی پیری نے کہیا اے کہ ایران تے امریکی فوجی حملیاں دی ویڈیو وچ اوہناں دے گانے ‘فائر ورک’ دے استعمال تے وہ حیران ہن تے کراہت محسوس کر رہیاں ہن۔ ٹک ٹاک تے شائع کیتی گئی ایس ویڈیو وچ بم دھماکیاں دیاں تصویراں نوں گانے دے ایس حصے نال ملایا گیا اے جس وچ کیٹی پیری ‘بوم، بوم، بوم’ گاندیاں ہن۔ اوہناں دا کہنا اے کہ ایہہ گانا اصل وچ امید، شفا تے اندرونی طاقت بارے اک ترانے دے طور تے لکھیا گیا سی تے وائٹ ہاؤس ولوں ایہدا استعمال ایس مفہوم دے خلاف اے جس دی ایہہ گانا نمائندگی کردا اے۔ ایہدے توں پہلے وی کئی گلوکار، جنہاں وچ اولیویا روڈریگو تے آریانا گرانڈے شامل ہن، ٹرمپ انتظامیہ ولوں اپنی موسیقی دے استعمال تے اعتراض کر چکے ہن۔
