ایران: معاشی مسئلے ہور ڈاڈھے پیٹرول دی تھوڑ : تیل دی آمدن وچ کمی تے صنعتاں دی تباہی نے معیشت تے بھاری دباؤ پایا: پزشکیان؛ آبنائے ہرمز دی بندش کسے دے فائدے وچ نہیں: اردوان۔

ایران وچ پیٹرول دی اوسط دہاڑی دی کھپت 135 ملین لیٹر، دیس دیاں ریفائنریاں روزانہ 112 ملین لیٹر پیٹرول تیار کر رہیاں نیں، پیٹرول ونڈݨ (تقسیم) دے نظام دا جائزہ لیا جا رہا اے: محکمہ توانائی؛ ایرانی فوجی سربراہ دا امریکی فوجیاں دے قتل یا گرفتاری تے انعامی رقم دا اعلان، ایران نے گواچے (لاپتہ) 3 پائلٹاں دی بھال (تلاش) لئی ٹیم نوں قطر وچ داخلے دی اجازت دیݨ دا مطالبہ کر دتا۔

تہران، انقرہ (نیوز ایجنسیاں) ایران وچ معاشی مسئلے ہور ڈاڈھے (سنگین) ہو گئے، پیٹرول دی تھوڑ (قلت) پیدا ہو گئی، حکومت نے جنگی حالات تے پابندیاں نوں مدنظر رکھدے ہوئے پیٹرول دی ونڈ دے نظام وچ ممکنہ تبدیلی لئی ترے (تین) تجاویز پیش کیتیاں نیں، پر حتمی منظوری اجے نہیں دتی گئی۔ محکمہ توانائی دے سربراہ ثاقب اصفہانی موجب موجودہ حالات وچ دیس وچ پیٹرول دی کھپت نوں پیداوار دے برابر لیاوݨا ضروری اے۔ اوہناں دسیا کہ حکومت پیٹرول دی ونڈ دے حوالے نال ترے وکھو وکھ نکتاں تے غور کر رہی اے۔ پہلا منصوبہ ایہ اے کہ اس صورت وچ پیٹرول دی قیمت وچ کوئی تبدیلی نہیں کیتی جاوے گی، پر روزانہ صرف ملکی پیداوار دے نیڑے 121 ملین لیٹر پیٹرول ای پمپاکں نوں دتا جاوے گا۔ جندوں ایہ مقدار مک (ختم ہو) جاوے گی تاں پمپ ہور پیٹرول نہیں دیݨ گے۔ دوجا منصوبہ ایہ اے کہ اس تجویز تحت دستیاب تقریباً 121 ملین لیٹر پیٹرول نوں گڈیاں وچالے مقررہ کوٹے موجب ونڈیا جاوے گا۔ جہڑے بندے اپنے مقررہ کوٹے توں ودھ پیٹرول ورتݨ گے، اوہناں نوں وادھو پیٹرول کھلی مارکیٹ دی قیمت تے ملیا کرے گا۔ تریجا منصوبہ اس تجویز وچ پیٹرول دا کوٹا گڈیاں دی بجائے بندیاں (افراد) نوں منتقل کرن دی گل کیتی گئی اے۔

منصوبے تحت روزانہ تقریباً 30 ملین لیٹر پیٹرول پبلک ٹرانسپورٹ تے ٹیکسیاں لئی رکھیا جاوے گا، جبکہ باقی مقدار عوام وچ ونڈی جاوے گی۔ ایرانی حکام موجب اس نظام وچ ہر بندے نوں مہینے دا تقریباً 30 لیٹر پیٹرول دا کوٹا مل سکدا اے۔ اس کوٹے نوں دوجے بندیاں نوں منتقل کرن توں علاوہ خرید و فروخت کرن دی اجازت وی دتی جا سکدی اے۔ اصفہانی موجب ایران وچ پیٹرول دی اوسط دہاڑی دی کھپت تقریباً 135 ملین لیٹر اے، جبکہ دیس دیاں ریفائنریاں روزانہ تقریباً 112 ملین لیٹر پیٹرول تیار کردیاں نیں۔ اس توں علاوہ پیٹروکیمیکل شیاں نوں پیٹرول وچ بدل کے تقریباً 9 ملین لیٹر ہور فراہم کیتے جاندے نیں۔ ایران وچ پیٹرول دی قیمت تے ونڈ دے نظام تے بحث پچھلے کجھ ہفتیاں دوران اک وار پھر تیز ہو گئی اے، خاص طور تے صوبہ کرمان وچ لاگو کیتے گئے بالݨ (ایندھن) دے منصوبے توں بعد۔ کرمان وچ پہلے توں موجود کوٹے توں علاوہ 5 ہزار تومان دا اک وادھو کوٹا متعارف کرایا گیا سی، جیہنوں بعد وچ مقامی حکام نے ودھا کے 40 لیٹر کرن دا اعلان کیتا۔ اس منصوبے دے لاگو ہوݨ توں بعد پیٹرول سٹیشناں تے لمیاں قطاراں لگ گئیں تے عوام ولوں سخت تنقید سامنے آئی۔ صورتحال باجھوں حکام نوں صوبے وچ داخل ہوݨ والے مسافراں لئی کجھ پیٹرول سٹیشناں تے منصوبے دی مقررہ حد توں ودھ پیٹرول حاصل کرن دی سہولت دیݨی پئی۔

ایرانی حکومت دا کہنا اے کہ دسیئیاں گئیاں تنے تجاویز وچوں کسے تے وی اجے حتمی فیصلہ نہیں ہویا۔ حکام موجب جے ایہناں وچوں کوئی منصوبہ منظور ہویا تاں اوہدی تفصیلات عمل درآمد توں کجھ ہفتے پہلے عوام سامنے رکھی جاوے گی۔ ایرانی صدر مسعود پزشکیان نے آکھیا اے کہ امریکہ تے اسرائیل نال جنگ شروع ہوݨ توں بعد ایران دے معاشی مسئلے ہور ڈاڈھے ہو گئے۔ تیل دی آمدنی وچ کمی تے جنگ دوران صنعتی تنصیبات تے فیکٹریاں دی تباہی نے ملکی معیشت تے بھاری دباؤ پا دتا اے۔ ایرانی صدر مسعود پزشکیان نے آکھیا اے کہ اسرائیل نے پورے مشرق وسطیٰ وچ بدامنی کھنڈا (پھیلا) رکھی اے جبکہ سامراجی طاقتاں دی پشت پناہی نال اسرائیلی تخریب کاری دا سلسلہ جاری اے۔ عوامی اتحاد تے مزاحمت راہیں موجودہ مشکلاں تے قابو پا لواں گے۔ مسعود پزشکیان نے آکھیا کہ دیس نوں ہور تکڑا بݨاوݨ لئی ساریاں نوں اپنا کردار ادا کرنا پوے گا، ایرانی صدر نے بالاں (بچیاں) دی علمی پیشرفت تے اوہناں دا مستقبل سنوارن لئی سرمایہ کاری دی لوڑ تے وی زور دتا۔ صدر مسعود پزشکیان نے آکھیا کہ دیس وچ قیمتاں وچ وادھے دی اک وڈی وجہ خرچیاں وچ وادھا تے حکومت دی آمدنی وچ کمی اے۔ اوہناں موجب تیل دی فروخت وچ کمی باجھوں ریاست نوں ملݨ والی آمدنی وی گھٹ گئی اے۔

ایرانی صدر نے آکھیا کہ ماضی وچ ایران اپنی لوڑ دیاں درآمدی شیاں نپٹے (براہ راست) رستیاں توں حاصل کردا سی، پر ہن وکھو وکھ متبادل رستیاں توں سامان دیس وچ اپڑ رہا اے، جیہدے نتیجے وچ درآمدی شیاں دی آخری قیمت وچ وادھا ہو گیا اے۔ ایرانی صدر مسعود پزشکیان نے آکھیا اے کہ اسرائیل نے پورے مشرق وسطیٰ وچ بدامنی کھنڈا رکھی اے جبکہ سامراجی طاقتاں دی پشت پناہی نال اسرائیلی تخریب کاری دا سلسلہ جاری اے۔ ایرانی صدر دا کہنا سی کہ اسرائیل عالمی طاقتاں دی حمایت نال خطے وچ بدامنی کھنڈا رہا اے، پر عوامی اتحاد تے مزاحمت راہیں موجودہ مشکلاں تے قابو پا لواں گے۔ مسعود پزشکیان نے آکھیا کہ حکومت نوں رہبر انقلاب مجتبیٰ خامنہ ای دی پوریاں رہنمائی حاصل اے، دشمن سامنے ہتھیار نہیں سٹے (ڈالے) بلکہ ماہرین دی مشاورت نال معاہدہ کیتا۔ ایرانی صدر موجب امریکہ نال معاہدہ قومی وقار تے رہبر معظم دے اصولاں تحت طے پایا، جبکہ ملکی مفاد نوں مدنظر رکھدے ہوئے امریکہ نال معاہدہ کیتا گیا۔ مسعود پزشکیان نے آکھیا کہ دیس نوں ہور تکڑا بݨاوݨ لئی ساریاں نوں اپنا کردار ادا کرنا پوے گا، ایرانی صدر نے بالاں دی علمی پیشرفت تے اوہناں دا مستقبل سنوارن لئی سرمایہ کاری دی لوڑ تے وی زور دتا۔

ترکی دے صدر رجب طیب اردوان دا کہنا اے کہ آبنائے ہرمز دی بندش کسے دے فائدے وچ نہیں تے ایہنوں دوبارہ کھولنا پہلی ترجیح اے۔ ترک صدر دا ایہ بیان ایسے ویلے سامنے آیا اے جندوں آبنائے ہرمز دے کنٹرول دے معاملے تے تہران تے واشنگٹن وچالے لفظی گولہ باری جاری اے۔ اردوان نے الجزیرہ نوں دتے گئے اک انٹرویو وچ ایہ وی آکھیا کہ ٹرمپ دے حالیہ دورے دوران اوہناں نال لبنان خلاف اسرائیل دی جنگ دے خاتمے دی لوڑ تے اس سلسلے وچ واشنگٹن دے اہم کردار تے گل بات ہوئی سی۔ اوہناں ترکیہ، سعودی عرب تے پاکستان وچالے سانجھے (مشترکہ) دفاعی معاہدے دا وی ذکر کیتا تے آکھیا کہ آؤندے ویلے وچ مصر سمیت دوجے دیساں دے وی اس معاہدے وچ شامل ہوݨ دا امکان اے۔

ایران دی فوج دے کمانڈر ان چیف امیر حاتمی نے آکھیا اے کہ فوج نے اک نواں منصوبہ تیار کیتا اے جیہدے تحت جو کوئی وی کسے امریکی فوجی نوں ہلاک کرے گا یا اوہنوں گرفتار کر کے حوالے کرے گا، اوہنوں 30 ہزار ڈالر یا پنج ارب تومان دے برابر تحفہ دتا جاوے گا۔ اتوار نوں تہران وچ تقریب نال خطاب کردے ہوئے اوہناں دا کہنا سی کہ عورتاں لئی انعامی رقم مردانہ مقابلے وچ دگنی، یعنی 60 ہزار ڈالر ہووے گی۔ ایرانی فوجی کمانڈر نے مزید آکھیا کہ جو بندہ کسے امریکی جارح نوں ہلاک کرن وچ کامیاب ہووے گا، اوہدا ہتھیار دگنی قیمت تے خریدیا جاوے گا تے اوہنوں نواں ہتھیار دتا جاوے گا۔ اس بندے دے ہتھیار نوں اک مخصوص میوزیم وچ وی رکھیا جاوے گا۔

ایرانی مسلح افواج دے چیف آف جنرل سٹاف میجر جنرل علی عبداللہی نے آکھیا اے کہ امریکہ تے اسرائیل دی مکمل ہار (شکست) تیکر ایران پچھے نہیں ہٹے گا۔ ایرانی مسلح افواج موجب مزاحمت دی میراث ایران دی نویں نسل وچ منتقل ہو چکی اے، جو دنیا دی طاقتور فوج سامنے ڈٹ کے کھڑی رہی۔ ایرانی جنرل سٹاف دا کہنا اے کہ دشمن دے ہتھیار سٹݨ تیکر ایران اپنے جائز حقاں دے حصول دی جدوجہد جاری رکھے گا، جبکہ امریکہ خطے تے غلبہ حاصل کرن لئی جارحیت جاری رکھے ہوئے اے۔

ایرانی وزارت خارجہ دے ترجمان اسماعیل بقائی نے لبنان وچ اسرائیل ولوں بین الاقوامی قانوناں تے انسانی حقاں دی مسلسل خلاف ورزیاں دی سخت مذمت کیتی اے۔ بقائی نے اک بیان وچ لبنان دے وکھو وکھ علاقیاں وچ اسرائیلی حملیاں دی مذمت کردے ہوئے اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل ولوں اسرائیل دی مبینہ خلاف ورزیاں تے مسلسل چُپ (خاموشی) تے ڈونگھے (گہرے) افسوس دا اظہار کیتا۔

ایران نے قطر تے الزام لایا اے کہ اوہ جنگ دوران گواچے ترے ایرانی پائلٹاں نال متعلق سچائی جانن دیاں کوشساں وچ روکاں پا رہا اے۔ ایرانی مسلح افواج دے جنرل محمد باقر زادہ موجب ایرانی فضائیہ دے ماہرین کئی مہینیاں توں قطر جاݨ تے تھاں (جائے وقوعہ) تے تحقیقات دے منتظر نیں، پر قطری حکام دی مسلسل تاخیر باجھوں پائلٹاں دی دیس واپسی ممکن نہیں ہو سکی۔ ایران نے آکھیا اے کہ قطر اوہدے ترے گواچے پائلٹاں نال متعلق معلومات لئی ایرانی ایئر فورس دے ماہرین دی ٹیم نوں قطر آوݨ دی اجازت دے۔ اس توں پہلے ایران نے دعویٰ کیتا سی کہ ایہدی ورھے مارچ وچ قطر وچ امریکی اڈے تے حملے دوران نشانہ بݨݨ والے اوہدے ترے پائلٹ قطر دی تحویل وچ نیں۔ قطر نے ایہدی تردید کیتی سی جیہدے توں بعد اتوار نوں ایران دی مسلح افواج دے جنرل سٹاف دی گمشدہ بندیاں دی بھال نال متعلق کمیٹی دے سربراہ نے پھر مطالبہ کیتا اے کہ ایرانی فضائیہ دی ٹیم نوں قطر جاݨ دی اجازت دتی جاوےے۔

سعودی جازان وچ ممکنہ خطرے دا الرٹ، شہریاں نوں ہشیار رہݨ دی ہدایت؛ ریاض: سعودی عرب دی سول ڈیفنس ایجنسی نے یمن دی سرحد نال لگدے جنوبی صوبے جازان وچ “ممکنہ خطرے” نوں مدنظر رکھدے ہوئے الرٹ جاری کر دتا۔ سعودی حکام موجب نیشنل ارلی وارننگ پلیٹ فارم راہیں جازان دے شہریاں نوں ممکنہ خطرے توں خبردار کیتا گیا اے۔ سول ڈیفنس ایجنسی نے اپنے بیان وچ آکھیا کہ اس قسم دے الرٹ عام طور تے کسے علاقے نوں ممکنہ حملے دا نشانہ بݨائے جاݨ توں پہلے جاری کیتے جاندے نیں۔ واضح روے کہ یمنی باغیاں ولوں حالیہ عرصے وچ سعودی عرب دے سرحدی علاقیاں نوں نشانہ بنایا جاندا رہیا اے۔

ایران تے عمان نے آبنائے ہرمز وچ جہاز رانی دے رستے دے نقشے تے اتفاق کر لیا، ایرانی وزارت خارجہ دے ترجمان اسماعیل بقائی دا کہنا اے کہ مذاکرات وچ کوئی وڈی روکاٹ نہیں، گل بات جاری اے تے فریقین اگے ودھ رہے نیں، آبنائے ہرمز وچ عدم استحکام دا ذمہ دار ایران نہیں بلکہ امریکہ تے اسرائیل نیں۔