شہباز شریف دی مذاکراتی پیشکش نے ملکی سیاسی منظرنامے وچ اک نویں بحث نوں جنم دتا اے تے ایہہ سیاسی فضا لئی اک نیا امتحان بن گئی اے۔

حکومت تے اپوزیشن دے درمیان مذاکرات دی پیشکش، سیاسی تجزیہ

حکومت، اپوزیشن دا نئے صوبیاں تے اہم آئینی تقرریاں تے سیاسی اتفاق رائے ضروری اے۔ (تجزیہ: سلمان غنی)

مسلسل سیاسی کشیدگی، حکومت تے اپوزیشن دے درمیان طویل فاصلے تے ملک نوں درپیش اہم سیاسی و انتظامی معاملیاں دے تناظر وچ وزیراعظم شہباز شریف دی طرفوں اپوزیشن نوں مذاکرات دی دعوت بلاشبہ اک اہم پیشرفت اے۔ پارلیمنٹ دے بعد کابینہ دے ذریعے سمنیں آن والی ایس پیشکش نوں موجودہ حالات وچ بروقت تے سنجیدہ اقدام قرار دتا جا سکدا اے۔ وزیراعظم نے واضح کیتا اے کہ اوہ ہمیشہ اپوزیشن دے نال بامقصد بات چیت لئی تیار رہے نیں، پر مذاکرات لئی دونوں فریقاں دا آمادہ ہونا ضروری اے۔

اب اصل سوال ایہی اے کہ حکومت دی ایہہ پیشکش کس حد تک سنجیدہ تے بامقصد اے، کیہ حکومت مذاکرات لئی سازگار ماحول فراہم کر سکے گی تے اپوزیشن بالخصوص پی ٹی آئی ایس موقع توں کس طرح فائدہ اٹھاندی اے۔ وزیراعظم شہباز شریف دی سیاسی زندگی وچ حکومت تے اپوزیشن دے درمیان مفاہمت دی بات نئی نہیں۔ پی ٹی آئی دے دور حکومت وچ جدوں سیاسی کشیدگی عروج تے سی، اس وقت اپوزیشن لیڈر دی حیثیت نیں شہباز شریف نے چارٹر آف اکانومی دی تجویز پیش کیتی سی، پر اس وقت ایہہ تجویز پذیرائی حاصل نہ کر سکی۔ سیاسی حالات، باہمی عدم اعتماد تے 9 مئی دے واقعیاں دے بعد پیدا ہون والی صورتحال نے مفاہمت دی انہاں کوششاں نوں اگے نہیں ودھن دتا۔

اب سیاسی منظرنامہ اک مرتبہ پھر تبدیلی دے مرحلے وچ دکھائی دیندا اے۔ نظام حکومت، گورننس، نئے صوبیاں دے قیام تے بلدیاتی اداریاں نوں موثر بنان سمیت کئی اہم سوال زیر بحث نیں۔ ایسے وقت وچ وزیراعظم دی طرفوں “بامقصد مذاکرات” دی اصطلاح استعمال کرنا خاص اہمیت رکھدا اے۔ ایس توں ظاہر ہوندا اے کہ حکومت محض سیاسی ملاقات یا رسمی مذاکرات دی بجائے بعض بنیادی معاملیاں تے اپوزیشن توں سنجیدہ مشاورت چاہندی اے۔

تاہم مذاکرات دی کامیابی صرف دعوت دین نال ممکن نہیں، حکومت نوں ایس لئی سیاسی ماحول وی سازگار بنانا ہوگا۔ فریقین نوں اک دوجے تے اعتماد دی بحالی، سیاسی قیدیاں، مقدمات، انتخابی معاملیاں تے دوجے متنازعہ امور تے وی بات کرنی ہوگی۔ جے مذاکرات توں پہلاں ہی فریقین اپنی اپنی شرطاں نوں حتمی قرار دے دین تاں ایہہ عمل اگے ودھنا مشکل ہووے گا۔ ایس حوالے نال عمران خان دی ہسپتال منتقلی دے معاملے وچ حکومت دی طرفوں سپریم کورٹ وچ دائر درخواست واپس لینا وی اہم پیشرفت اے۔

دوسری جانب پی ٹی آئی دی قیادت مذاکرات لئی بعض شرطاں پیش کردی رہی اے، جیندے وچ عمران خان لئی ریلیف تے انہاں دے خاندان نال ملاقاتاں جیسے معاملے شامل سن۔ ملاقاتاں دا معاملہ اب بڑی حد تک حل ہون دے بعد مذاکرات دے راستے وچ اک بڑی رکاوٹ کم ہوئی اے۔ ایس مرحلے وچ بیرسٹر گوہر دے رابطیاں تے محمود خان اچکزئی دے کردار نوں وی نظرانداز نہیں کیتا جا سکدا۔

تاہم فیصلہ کن بات ایہہ ہوگی کہ پی ٹی آئی دی قیادت ایس موقع نوں محض وقتی سیاسی حکمت عملی دے طور تے دیکھدی اے یا ایدی وسیع تر سیاسی مفاہمت دا ذریعہ بناندی اے۔ اصل چیلنج ایہہ اے کہ جے حکومت تے اپوزیشن مذاکرات دی میز تے آندے نیں تاں انہاں دا ایجنڈا کیا ہوگا۔ نئے صوبوں دا معاملہ، موثر بلدیاتی نظام، گورننس وچ بہتری، انتخابی اصلاحات تے بعض اہم آئینی تقرریاں ایسے موضوعات نیں جنہاں تے وسیع سیاسی اتفاق رائے ضروری اے۔