سندھ طاس معاہدہ مکمل نافذالعمل، بھارت پابندی کرے: ثالثی عدالت
بھارت کول معاہدہ معطل کرن دا کوئی جواز نہیں، عالمی بینک دا ماہر جولائی 2027 تک فیصلہ کرے گا کہ مقبوضہ کشمیر وچ پن بجلی منصوبیاں دی تعمیر سندھ طاس معاہدے دے مطابق اے یا نہیں
فیصلہ ویکھاں گے کہ فریقین دے درمیان دوبارہ بامعنی رابطے دی کیویں راہ ہموار ہووے گی: پاکستان، فیصلے دا خیرمقدم، ساڈے اقدامات اُتے کوئی اثر نہیں ہووے گا، دوٹوک مسترد کردے آں: بھارتی ہٹ دھرمی
ایمسٹرڈیم (نیوز ایجنسیاں) — نیدرلینڈز دے شہر دی ہیگ وچ قائم مستقل ثالثی عدالت نے پیر نوں آکھیا اے کہ بھارت نوں پاکستان نال پانی دی تقسیم دے سندھ طاس معاہدے دی پابندی کرنی پوے گی، جیہڑا نئی دہلی نے دوناں ملکاں وچ کشیدگی دے دوران معطل کر دِتا سی۔
عدالت نے ایہ وی قرار دِتا کہ بھارت مقبوضہ کشمیر دے علاقے وچ زیرِ تعمیر پن بجلی منصوبے اُتے کم نوں معاہدے دیاں حدود وچ رکھے۔
بھارت نے گزشتہ سال اپریل وچ سندھ طاس معاہدہ معطل کر دِتا سی۔ ایہ معاہدہ پاکستان دے تقریباً 80 فیصد زرعی رقبے نوں پانی دی فراہمی یقینی بناندا اے۔ بھارت نے گزشتہ سال مقبوضہ کشمیر دے علاقے وچ دو پن بجلی منصوبیاں وچ پانی ذخیرہ کرن دی گنجائش ودھاؤن لئی کم وی شروع کیتا سی، جس توں بعد پاکستان نے قانونی کارروائی کیتی۔
مستقل ثالثی عدالت نے آکھیا کہ سندھ طاس معاہدہ مکمل طور اُتے نافذالعمل اے تے بھارت کول اینوں ختم یا معطل کرن دا کوئی جواز نہیں سی۔ عدالت نے آکھیا کہ بھارت نوں معاہدے دے تحت اپنی ذمہ واریاں پوری کرنیاں پون گیاں، جنہاں وچ مغربی دریاں اُتے اپنے پن بجلی منصوبیاں دے ڈیزائن تے آپریشن نال متعلق ذمہ واریاں وی شامل نیں۔
عدالت نے آکھیا کہ عالمی بینک ولوں مقرر کیتا گیا اک غیرجانبدار ماہر جولائی 2027 تک ایہ فیصلہ کرے گا کہ مقبوضہ کشمیر وچ پن بجلی منصوبیاں دی تعمیر سندھ طاس معاہدے دے مطابق اے یا نہیں۔
پاکستان دے مطالبے نال اتفاق کردیاں عدالت نے آکھیا کہ انڈیا نوں رتلے پن بجلی منصوبے وچ ڈیم دی دیوار تے بجلی حاصل کرن والے ڈھانچے نوں مخصوص سطحاں توں اُتے تعمیر کرن دی اجازت نہیں، جدوں تک غیرجانبدار ماہر دے فیصلے دے 90 دن پورے نہیں ہو جاندے۔
بھارت باضابطہ طور اُتے اس عدالت دا رکن اے، پر اوہدا کہنا اے کہ اوہ اس فیصلے نوں تسلیم نہیں کردا تے فیصلے نوں دوٹوک طور اُتے مسترد کردا اے۔
بھارتی وزارتِ خارجہ نے اک بیان وچ آکھیا کہ ایہ نام نہاد ثالثی عدالت بھارت دے خودمختار فیصلے اُتے رائے دین دا کسے وی طرح اختیار نہیں رکھدی۔ اوہنے آکھیا کہ عدالت دے بیانات، بھاویں ہُن ہون یا مستقبل وچ، انہاں منصوبیاں بارے بھارت دے اقدامات اُتے کوئی اثر نہیں پاؤن گے جنہاں اُتے بھارت کم کر رہیا اے۔
پاکستانی حکومت نے پیر دے روز ثالثی عدالت دے احکامات دا خیرمقدم کیتا اے۔ حکومت دا کہنا اے کہ بھاویں ایوارڈ تے فیصلہ خود ہن تک عدالت ولوں شائع نہیں کیتے گئے، پر توقع اے کہ ایہ آئندہ اک ہفتے اندر شائع کر دتے جان گے۔
پاکستان نے آکھیا کہ ثالثی عدالت دی پریس ریلیز توں واضح اے کہ عدالت نے متفقہ طور اُتے ایہ نتیجہ کڈھیا اے کہ معاہدہ معطل کرن بارے بھارت دا فیصلہ معاہدے یا بین الاقوامی قانون دے ہور قابلِ اطلاق اصولاں دے تحت جائز نہیں۔ ایس بنا اُتے معاہدہ نہ تے ختم کیتا گیا اے تے نہ ہی اس اُتے عملدرآمد معطل ہویا اے، بلکہ ایہ مکمل طور اُتے نافذالعمل اے۔
بھارت معاہدے دے تحت اپنی ذمہ واریاں دا پابند اے تے اینہاں نوں پورا کرنا اوہدی ذمہ داری اے۔ انہاں وچ مغربی دریاں اُتے پن بجلی منصوبیاں دے ڈیزائن تے آپریشن تے انہاں نال متعلق تنازعات دے تصفیے دیاں ذمہ واریاں وی شامل نیں۔
پاکستان نے آکھیا کہ عدالت دی پریس ریلیز توں ایہ وی واضح اے کہ عدالت نے متفقہ طور اُتے ایسے اقدامات لاگو کرن دا فیصلہ کیتا اے جنہاں دے تحت بھارت نوں رتلے ہائیڈرو الیکٹرک پاور پراجیکٹ دے ڈیم دی دیوار تے بجلی حاصل کرن والے ڈھانچے نوں مخصوص سطحاں توں اُتے کنکریٹ کرن توں روکیا گیا اے۔
عدالت نے تعمیراتی شیڈول بارے رپورٹنگ دا اک اقدام وی لاگو کیتا اے، جیہڑا غیرجانبدار ماہر دے حتمی فیصلے توں کچھ عرصہ بعد تک برقرار رہے گا۔
پاکستان دا کہنا اے کہ اوہ ایوارڈ تے فیصلے دیاں تفصیلات اُتے غور کرے گا۔ عدالت ایہ وی ویکھے گی کہ ایہ دونے دستاویزات معاہدے دے تحت فریقین دے درمیان دوبارہ بامعنی رابطے دی راہ ہموار کرن وچ کیویں مددگار ثابت ہو سکدیاں نیں، ایسے انداز وچ جیہڑا معاہدے دے تحت دوناں فریقین دیاں قانونی طور اُتے لازم ذمہ واریاں دی عکاسی کرے۔
